Article

หลายสิบปีที่ผ่านมาเศรษฐกิจไทยขยายตัวช้า ประชาชนส่วนใหญ่ยังมีรายได้น้อย ประเทศยังติดกับดักรายได้ปานกลาง รัฐบาลจึงจำเป็นต้องเร่งปรับเปลี่ยนการพัฒนาเศรษฐกิจไปในรูปแบบใหม่ ซึ่งเน้นการพัฒนาที่ยั่งยืน (BCG Economy) . หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้บรรลุเป้าหมายเศรษฐกิจแบบยั่งยืน คือ การแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emission) .  ทำไมภาคเกษตรและอาหารต้องสนใจกระแส Net Zero Emission? . ภาคเกษตรและอาหารเป็นต้นตอสำคัญที่ทำให้เกิด Climate Change โดยปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงเกือบ 1 ใน 3 ของปริมาณก๊าซเรือนกระจกท้ังหมด . สำหรับภาคเกษตรและอาหารของไทย ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงเป็นอันดับ 3 ของอาเซียน สูงกว่าเวียดนามที่เป็นคู่แข่งสำคัญในการส่งออกสินค้าเกษตรอย่างข้าว ปศุสัตว์ รวมท้ังฟิลิปปินส์และมาเลเซียซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญในการส่งออกผลไม้ . แต่ผู้ประกอบการเกษตรและอาหารกลับยังไม่พร้อมที่จะรับมือกับเทรนด์ Net Zero Emission สะท้อนจากจำนวนผู้ประกอบการที่เข้าร่วมโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกค่อนข้างน้อย อีกท้ังผู้ส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารส่วนใหญ่เป็น SMEs ถึง 94% ซึ่งมีข้อจำกัดท้ังในด้านเงินทุนและองค์ความรู้ .  ท่ามกลาง “ความไม่พร้อม” ธุรกิจจึงต้องเร่งปรับตัว . ธุรกิจเกษตรและอาหารของไทยต้องเร่งปรับตัวกับเทรนด์ Net Zero Emission อย่างจริงจัง เพื่อให้สอดรับกับ BCG Economy โดยเฉพาะในมิติด้านการค้า เนื่องจากผู้บริโภคทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้นกับผลของอุตสาหกรรมอาหารที่มีต่อ Climate Change . ขณะเดียวกันประเทศผู้นำเข้าสำคัญ ๆ ก็เริ่มมีการออกกฎระเบียบหรือมาตรการทางการค้าที่มุ่งเน้นในเรื่องการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากขึ้น ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคต่อการส่งออกหากผู้ประกอบการยังไม่ปรับตัวหรือปรับตัวไม่ทัน . ตัวอย่าง สหภาพยุโรป (EU) ที่เริ่มทยอยบังคับใช้ Eco-Labeling Scheme หรือการติดฉลากคาร์บอนบนผลิตภัณฑ์อาหาร รวมไปถึงมาตรการที่มีโอกาสขยายขอบเขตไปยังสินค้าเกษตรและอาหาร เช่น มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (CBAM) . ส่วนสหรัฐฯ ก็เริ่มมีการพิจารณาร่างกฎหมายที่กำหนดให้เก็บภาษีพรมแดนคาร์บอน (Carbon Border Tax) สำหรับสินค้านำเข้าจากทุกประเทศ ยกเว้นประเทศที่มีการบังคับใช้กฎหมายที่จำกัดหรือลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ใกล้เคียงกับกฎหมายประเทศตน .  ทำไม “อีสาน” ควรเป็นพื้นที่นำร่องของการปรับตัว? . ภาคอีสานมีเนื้อที่คิดเป็น 1 ใน 3 ของประเทศ และเป็นพื้นที่เกษตรกว่า 58% โดยหนึ่งในสินค้าเกษตรแปรรูปที่ส่งออกมากที่สุด คือ ข้าวหอมมะลิ และผลิตภัณฑ์จากข้าว . แต่เนื่องจาก “การเพาะปลูกข้าว” เป็นกิจกรรมที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุดในภาคเกษตรของไทย (50.7%) จากกระบวนการทางชีวภาพที่เกิดจากเชื้อจุลินทรีย์ ที่สร้างก๊าซมีเทนในช่วงที่มีการขังน้ำในนา ซึ่งก๊าซมีเทนแม้คิดเป็นสัดส่วนไม่มากแต่มีศักยภาพในการก่อให้เกิดภาวะโลกร้อนสูงกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากถึง 21 เท่า . ยังไม่รวมไปถึงการใช้ปุ๋ย และการเผาเศษวัสดุเหลือใช้จากการเพาะปลูก ที่ก็ปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้เช่นกัน ดังนั้นหากไม่ใส่ใจเรื่อง Net Zero Emission อนาคตอาจถูกกีดกันทางการค้าไม่ทางตรงก็ทางอ้อม โดยเฉพาะในตลาดสหภาพยุโรป และสหรัฐฯ . […]

พฤติกรรมของผู้บริโภคยุคใหม่ให้ความสำคัญกับอาหารเพื่อสุขภาพที่ตอบโจทย์เฉพาะเจาะจงในระดับบุคคลมากขึ้น และด้วยร่างกายของแต่ละคนมีความต้องการสารอาหารที่ต่างกัน ทำให้การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารในรูปแบบ One size fits all ไม่ใช่ทางเลือกเดียวอีกต่อไป . จึงเกิดแนวคิด Tailored to FIT ซึ่งนำไปสู่นวัตกรรมการผลิตอาหารเพื่อสุขภาพที่เรียกว่า อาหารเฉพาะบุคคล (Personalized Food) โดยคาดว่าจะสร้างแรงกระเพื่อมให้วงการอาหาร และเป็นโอกาสของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารที่จะสามารถขยายฐานลูกค้าและเพิ่ม Product Segment ใหม่ที่น่าสนใจ .  Personalized Food เมื่อแบ่งด้วย Metrix ของ 2 ปัจจัย คือ รูปแบบการส่งมอบอาหาร และความเฉพาะเจาะจงของผู้บริโภค จะแบ่งได้ 4 ประเภท ดังนี้ . 1. อาหารสำเร็จรูปสำหรับบุคคลเฉพาะกลุ่ม . ตัวอย่างในต่างประเทศ เช่น บริษัท Kewpie ของญี่ปุ่น ที่มีผลิตภัณฑ์อาหารสำหรับผู้สูงอายุ เช่น สเต๊กแฮมเบอร์เกอร์ไก่และเกี๊ยวกุ้งที่เนื้ออาหารมีความนุ่มและเคี้ยวง่าย ตอบโจทย์ปัญหาการบดเคี้ยว ลิ้นรับรสชาติได้น้อยลง และการกลืนอาหารลำบากหลังร่างกายผลิตน้ำลายน้อยลง . ส่วนของไทย มีบริษัทเจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด ที่ผลิตข้าวต้มผู้สูงวัยออกมา โดยมีคุณสมบัติเคี้ยวง่าย ดูดซึมดี และมีคุณค่าทางโภชนาการที่ผู้สูงอายุต้องการมากกว่าคนปกติ . 2. อาหารสำเร็จรูปสำหรับเฉพาะบุคคล . ตัวอย่างในต่างประเทศ เช่น บริษัท Nestle ในสหรัฐฯ ที่มีการนำผล DNA มาวิเคราะห์เพื่อสร้างเมนูอาหารเฉพาะบุคคล ภายใต้แบรนด์ Lean Cuisine ซึ่งต่อยอดจากอาหารเฉพาะกลุ่มผู้ควบคุมน้ำหนัก . สำหรับในไทยอาจทำได้ยาก แต่ก็ใช่ว่าจะเป็นไปไม่ได้ เพียงแต่ผู้ประกอบการต้องเตรียมพร้อมในเรื่องของเทคโนโลยี FoodTech รวมถึงมีผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการและอาหารร่วมวิจัยถึงข้อมูลโภชนาการที่เหมาะสมกับผู้บริโภคแต่ละราย เพื่อให้ผู้ผลิตสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ตอบโจทย์ผู้บริโภครายนั้นได้มากที่สุด . 3. ร้านอาหารสำหรับบุคคลเฉพาะกลุ่ม . ตัวอย่างในต่างประเทศ เช่น บริษัท Verdify ซึ่งเป็น FoodTech ของเนเธอร์แลนด์ ได้ออกแบบอาหารผ่านออนไลน์ อีกทั้งร่วมมือกับเชฟเพื่อรังสรรค์อาหารและพร้อมจัดส่งถึงบ้าน ด้วยข้อมูลโภชนาการที่คำนึงถึงการแพ้อาหารและเป้าหมายด้านสุขภาพ เช่น กลุ่มผู้รับประทานอาหารที่มีเกลือต่ำ คาร์โบไฮเดรตต่ำ และผู้มีปัญหาสุขภาพทางเดินอาหาร เช่น โรคลำไส้แปรปรวน (IBS) . ตัวอย่างในไทย เช่น ร้านต้นกล้าฟ้าใส ที่มีเมนูอาหารสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก ผู้สูงอายุ และผู้เป็นโรคเบาหวานหรือต้องการควบคุมปริมาณน้ำตาล หรือร้าน Vista Kitchen ที่มีเมนูอาหารเหมาะกับกรุ๊ปเลือดของแต่ละคน . 4. ร้านอาหารสำหรับเฉพาะบุคคล . ตัวอย่างในต่างประเทศ เช่น ร้านอาหาร Vita Mojo ในสหราชอาณาจักร ที่ร่วมมือกับ DNA fit (บริษัทผู้เชี่ยวชาญด้าน HealthTech)

ยกระดับภาคเกษตร ภาคเศรษฐกิจหลักของอีสาน สู่ฐานเศรษฐกิจชีวภาพของประเทศ . เป็นที่น่าจับตามองเมื่อ สศช. กำลังอยู่ระหว่างการจัดทำกรอบแนวคิดการพัฒนา ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (Northeastern Economic Corridor: NeEC) ซึ่งประกอบด้วยจังหวัดนครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี และหนองคาย ให้เป็นฐานเศรษฐกิจชีวภาพ หรือ NeEC – Bioeconomy ของประเทศ . ภายใต้โมเดล BCG ซึ่งเป็นแนวคิดการใช้ประโยชน์จากความได้เปรียบด้านทรัพยากรชีวภาพ เพื่อปลดล็อกการผลิต โดยเฉพาะภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมในรูปแบบเดิมที่ “ทำมากถึงได้มาก” ไปสู่การผลิตแบบ “ทำน้อยแต่ได้มาก” . จากรายงานศึกษาการยกระดับเศรษฐกิจอีสานด้วย Bio-economy เผยแพร่โดย ธปท. ชี้ว่า หลายประเทศในยุโรปประสบความสำเร็จในการยกระดับภาคเกษตรด้วยเศรษฐกิจชีวภาพ ส่งผลให้มีรายได้สูงขึ้น ซึ่งภาคอีสานเองมีความเชื่อมโยงกับภาคเกษตรสูง ทำให้มีศักยภาพในการต่อยอด และจะได้รับประโยชน์มากจากการพัฒนาตามแนวเศรษฐกิจชีวภาพ .  โอกาสของอีสาน สำหรับเศรษฐกิจชีวภาพมีอะไรบ้าง . 1. อีสานเป็นฐานอุตสาหกรรมชีวิภาพสำคัญของไทย โดยมีสัดส่วนผลผลิตที่ใช้เป็นวัตถุดิบสำคัญ เช่น ข้าว อ้อย และมันสำปะหลัง กว่าครึ่งหนึ่งของประเทศ ทั้งยังมีโรงงานแปรรูปสินค้าเกษตรคิดเป็น 1 ใน 5 ของโรงงานอุตสาหกรรมทั้งหมดในภาค โดยเฉพาะกลุ่มผลิตภัณฑ์แป้ง น้ำตาล และวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร . 2. ภาคเกษตรมีบทบาทสำคัญต่ออีสาน โดยมีสัดส่วนสูง คิดเป็น 1 ใน 5 ของโครงสร้างเศรษฐกิจ และแรงงานอีสานกว่า 6.5 ล้านคนอยู่ในภาคเกษตร นอกจากนี้อุตสาหกรรมอีสานส่วนใหญ่ยังเป็นอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตร ที่จะช่วยสนับสนุนการเติบโตของเศรษฐกิจในอีสาน . 3. มีความได้เปรียบเชิงพื้นที่ในการเชื่อมโยงไปยังตลาดสำคัญ ตามยุทธศาสตร์ชาติที่ยกระดับให้อีสานเป็นศูนย์เศรษฐกิจนวัตกรรม และการกระจายสินค้าไปสู่อนุภูมิภาคข้างเคียง . 4. ความพร้อมของหน่วยงานในพื้นที่ทั้งภาครัฐ เกษตรกร เอกชน สถาบันการศึกษา ที่มีการร่วมมือกันอย่างเข้มแข็ง ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชีวภาพ นอกจากนี้ยังมีการจัดตั้งศูนย์นวัตกรรมและการวิจัย (Innovation Center) เพื่อเป็นแหล่งศึกษา วิจัย เชื่อมโยง และถ่ายทอดองค์ความรู้ระหว่างกันในพื้นที่อีกด้วย .  ผลิตภัณฑ์ชีวภาพที่เริ่มปรากฎให้เห็นในภาคอีสาน . โรงงานนํ้าตาลเริ่มต่อยอดนํ้าตาลทรายดั้งเดิมสู่ผลิตภัณฑ์กลุ่ม Bio-based Chemicals สำหรับการผลิตอาหารคนและสัตว์ เช่น สารให้ความหวานที่มีแคลอรี่ตํ่า โพรไบโอติกส์ที่เป็นส่วนผสมอาหารและนม สารสกัดยีสต์จากชานอ้อย . การวิจัยใช้สารนาโนซิลิกอนจากแกลบทำขั้วแบตเตอรี่ พัฒนาข้าวหอมมะลิเป็นเครื่องดื่มข้าวฮางงอก ข้าวปลอดกลูเตน โรงแป้งมันสำปะหลังอุบลฯ ส่งเสริมเกษตรกรทำมันอินทรีย์ . อย่างไรก็ตามการลงทุนเทคโนโลยีและนวัตกรรมของภาคยังตํ่า ผู้ประกอบการรายใหญ่ยังไม่มีแรงจูงใจลงทุน สะท้อนจากการขอรับบัตรส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ส่วนใหญ่เพื่อแปรรูปสินค้าเกษตรขั้นต้น . ด้านผู้ประกอบการรายกลางและเล็กมีข้อจำกัดการเข้าถึงเทคโนโลยี เพราะมีต้นทุนสูง และยังต้องการการสนับสนุน ด้านองค์ความรู้ นวัตกรรม และเทคโนโลยี ขณะที่ผลิตภัณฑ์ชีวภาพยังคงมีต้นทุนสูงกว่าสินค้าดั้งเดิม ทั้งยังไม่มีความมั่นใจในตลาดว่าจะมีการรองรับหรือไม่ .  ภาคเอกชนมองการพัฒนาเศรษฐกิจอีสานอย่างไร

พัฒนาเสื่อกกยังไง ให้มียอดขายหลักแสนบาทต่อเดือน . . เมื่อพูดถึง “งานคราฟต์” (Craft) คนรุ่นใหม่มักนึกถึงงานฝีมือที่ใส่ความร่วมสมัยลงไป ไม่ว่าจะเป็นเซรามิกคราฟต์ วู้ดคราฟต์ หรือแม้กระทั่งคราฟต์เบียร์และคราฟต์คอฟฟี่ ที่ได้แทรกซึมเข้ามาในไลฟ์สไตล์คนเมืองพร้อม ๆ กับกระแสสโลว์ไลฟ์ . แต่ครั้งนี้ เราจะพามาทำความรู้จักกับ “Thorr” แบรนด์คราฟต์อีสาน ของคุณอุ๋งอิ๋ง-ธัญญ์นภัส กิ่งสุวรรณ ที่พัฒนาเสื่อกกธรรมดาสู่ของแต่งบ้านสไตล์โมเดิร์น จนสามารถเพิ่มมูลค่าให้หัตถกรรมพื้นบ้าน และสร้างงานสร้างโอกาสให้คนในท้องถิ่น . .  มองเห็น “ปัญหา” ก่อนโอกาส จากปัญหาที่ทำให้หัตถกรรมจักสานเสื่อกกของชาวบ้านไม่สามารถไปต่อได้ คือ ถูกจำกัดให้เป็นแค่เสื่อปูนั่งกินข้าว และมีแต่ลายซ้ำกัน ขาดซึ่งเอกลักษณ์ของแต่ละพื้นที่ แทบดูไม่ออกเลยว่าเสื่อผืนนี้มาจากร้อยเอ็ด มหาสารคาม หรือขอนแก่น . หรือหากมองแบบฉาบฉวยคงเป็นเรื่องของสีและการดีไซน์ สอง คุณภาพการผลิต ชนิดของต้นกก ความคงทนถาวร สาม ช่องทางจำหน่าย นั่นเป็นปัญหาหลักที่ทำไมเสื่อกกถึงขายในกลุ่มคนรุ่นใหม่และ Luxury ไม่ได้ . จากการมองเห็นปัญหาดังกล่าวทางแบรนด์จึงเริ่มแก้ปัญหาด้วยการลงพื้นที่ เพื่อดูว่าเสื่อทั้งหมดมีกี่ผืน กี่ลาย และก็ได้พบว่าเสื่อที่มีแต่เดิมนั้นมีลายค่อนข้างซับซ้อน สวยแต่เยอะ ยากต่อการจดจำ ฉะนั้น เสื่อกกของแบรนด์ จึงต้องดูมีรสนิยม แต่ไม่ถึงกับ Aggressive และไม่ต้องดูเหนือกว่าคนอื่นตลอดเวลา . Thorr จึงตั้งจุดยืนของแบรนด์ไว้ 3 ข้อ คือ 1. ต้องจับตลาดกลุ่มบนให้ได้ 2. ต้องปรับเปลี่ยนเรื่องคุณภาพและราคา 3. ต้องเป็นสากล ใช้งานได้จริง และไม่ขายดราม่า . ส่วนปัญหาเรื่องการทอลายเดิมซ้ำไปมา จนขาดเอกลักษณ์ประจำท้องถิ่นนั้น ปกติการทอจะมี 2 แบบ คือ แบบใช้อุปกรณ์ (ท่อพีวีซี) กับแบบใช้ทักษะช่างทอ ซึ่งหากจะทอแบบแรก 10 ลาย ต้องมีท่อพีวิซี 10 ชุด ทางแบรนด์จึงเลือกการทอแบบที่สอง โดยให้คนทอที่มีทักษะชำนาญสอนคนที่ทอไม่เป็น . เริ่มต้นจากลายที่ทอง่าย เพราะ หนึ่ง ลายมินิมอล น้อยแต่มากจะขายดี สอง ความสวยงามยังอยู่ สาม เป็นผลดีกับช่างทอ บางทีมีเพิ่มเทคนิคมัดย้อมบ้าง เล่นลายบาง อย่างลายดอกพิกุล ซึ่งเป็นหนึ่งในลายที่อยู่ในลายขิต เลือกมาเพียงลายเดียวแล้วทอซ้ำจนเกิดเป็นดอกพิกุลต่อกัน เรียกได้ว่าโมเดิร์นไปอีกแบบ . .  ยอดขายพุ่ง “หลักแสนบาทต่อเดือน” จากยอดขายหลักพันบาทต่อเดือน เพิ่มเป็นหลักหมื่น และปัจจุบันเป็นหลักแสนกว่าบาทต่อเดือน มีกำไร 30-40% จากตอนแรกที่เริ่มจ้างช่างทอ 2-3 คน ตอนนี้เพิ่มเป็น 30 กว่าคน . การพัฒนาอย่างก้าวกระโดดของ Thorr คือการได้ไปงานแฟร์ต่างประเทศอย่าง Maison &

ปฏิเสธไม่ได้ว่าปัจจุบัน “ค้าปลีกขนาดเล็ก” หรือ “ค้าปลีกไซส์ S” (Small Format) ที่เป็น Chain Store กลายเป็นเซ็กเมนต์ที่มีบทบาทต่ออุตสาหกรรมค้าปลีกในไทยเป็นอย่างมาก ไม่ว่าจะไปที่ไหน ในชุมชนหรือตัวเมืองเองต่างล้อมรอบด้วยร้านค้าปลีกขนาดเล็ก (Convenience Store) . ยิ่งธุรกิจเติบโตมากเท่าไร การแข่งขันของตลาดยิ่งรุนแรงมากขึ้น ซึ่งแต่ละแบรนด์ก็ได้มีการงัดกลยุทธ์ออกมาสู้กันอย่างดุเดือด ไม่ว่าจะเป็นการขยายสาขาในวงกว้าง ความหลากหลายของสินค้า การเพิ่มบริการ เพิ่มช่องทางออนไลน์ เดลิเวอรี่ เพื่อตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคที่ต้องการความสะดวกสบายที่มากขึ้น . ปัจจุบัน การพัฒนารูปแบบของสโตร์นั้นจะเน้นไปที่ไลฟ์สไตล์ของลูกค้า เช่น เน้นพื้นที่นั่งทานในร้านเพื่อรองรับกลุ่มคนทำงานออฟฟิศ หรือสาขาที่มีพื้นที่จอดรถสำหรับรองรับจำนวนรถยนต์ที่มีมากขึ้น ขณะที่บางสาขาจะถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเป็นแลนด์มาร์คในเรื่องของการท่องเที่ยวในพื้นที่นั้น ๆ รวมถึงการวางตัวเองเป็น Community Hub ของชุมชน . ล่าสุดโลตัสได้เปิดตัวสาขาใหม่ โดยมีความน่าสนใจคือ เรื่องของดีไซน์ที่ได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้น เพื่อขยายสาขาไปยังพื้นที่ ที่มีโอกาสทางการตลาด พร้อมยังเป็น Commuity Hub ของชุมชน เป็นจุดในการเช็กอิน ถ่ายรูป เพื่อแชร์ในโซเชียลมีเดียของคนรุ่นใหม่อีกด้วย . นั่นคือ โลตัส โก เฟรช (Lotus’s go fresh) สาขาริมโขง จังหวัดนครพนม ซึ่งเป็นสาขาต้นแบบด้านการออกแบบที่โดดเด่น โดยได้รับแรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมท้องถิ่น ที่นำมาประยุกต์เข้ากับสถาปัตยกรรมแบบร่วมสมัย ถือเป็นเป็นแลนด์มาร์กแห่งใหม่ริมแม่น้ำโขง . อีกหนึ่งความน่าสนใจคือ สาขานี้เป็นแฟลกชิปสโตร์ 2 ชั้น โดยพื้นที่จับจ่ายใช้สอยหลักอยู่ชั้น 1 ส่วนบนชั้น 2 มีพื้นที่สำหรับนั่งพักผ่อน จิบกาแฟจาก Jungle Café ที่ตั้งอยู่ในสาขาพร้อมกับชมวิวได้เพลิน ๆ เพื่อให้ลูกค้าใช้เวลาอยู่ในสาขานานขึ้น . จุดเด่นที่สร้างความแตกต่างของ โลตัส โก เฟรช สาขาริมโขง จังหวัดนครพนม คือ . – เรื่องของโลเคชั่นที่ตั้งอยู่ริมฝั่งโขง มีทัศนียภาพที่สวยงาม พร้อมกับใกล้แหล่งชุมชน – การออกแบบสถาปัตยกรรมไทยร่วมสมัย หลังคาทรงจั่วบังแดดและฝน ผนังก่ออิฐ ช่องแสง และผนังฝาปะกน – มีลานด้านหน้าที่เป็นพื้นที่อเนกประสงค์ สำหรับจัดตลาดนัดสัญจรให้ผู้ประกอบการ SME เกษตรกร และร้านค้าในชุมชน หมุนเวียนมาจำหน่ายสินค้า – มีเครื่อง “ข.ขวด แลก ข.ไข่” รับขวดพลาสติกเพื่อนำไปรีไซเคิล โดยลูกค้าสามารถแลกไข่ไก่ 1 ฟองเมื่อนำขวดพลาสติก 10 ขวดมารีไซเคิล ช่วยสร้างพฤติกรรมในการแยกขยะและรักษาสิ่งแวดล้อมให้ชุมชนใกล้เคียง . การขยายสาขาล่าสุดของ โลตัส โก เฟรช ที่นครพนม ถือเป็นหนึ่งภาพสะท้อนของการให้ความสำคัญในเรื่องของดีไซน์เพื่อช่วยสนับสนุนการตลาดของธุรกิจ และการเข้าใจถึงพฤติกรรมของลูกค้า ซึ่งถือเป็นหัวใจหลักในการสร้างความแตกต่าง เพื่อทำให้ตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าหรือบริการได้ง่ายขึ้น . อย่างไรก็ตาม

นักธุรกิจอายุน้อยจะประสบความสำเร็จได้หรือ แล้วบริษัท SMEs เล็ก ๆ มีหรือจะเทียบชั้นกับบริษัทยักษ์ใหญ่ได้ หนองคายเพาเวอร์ดริ๊งก์ บริษัท SMEs ของคนรุ่นใหม่ วัย 20 กว่า ๆ ทำให้เราเห็นแล้วว่าทุกอย่าง “เป็นไปได้” . เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ภายใต้แบรนด์ Double C ที่มีผู้ก่อตั้งบริษัทคือ คุณชนินทร์ เฮ้งเจริญสุข อายุ 27 ปี และคุณสรวิศ เฮ้งเจริญสุข อายุ 25 ปี ได้สร้างปรากฏการณ์ขึ้นในตลาดเครื่องดื่มวิตามินซี เมื่อมียอดขายสูงเป็นอันดับ 2 ของประเทศ . 4 อันดับ ในบรรดาเครื่องดื่มวิตามินซี ที่มียอดขายสูงสุด ประกอบด้วย อันดับ 1 C-vitt ของโอสถสภา ส่วนแบ่งตลาด 70.7% อันดับ 2 Double C ของหนองคายเพาเวอร์ดริ๊งก์ ส่วนแบ่งตลาด 19.0% อันดับ 3 VITADAY ของเจนเนอรัล เบฟเวอร์เรจ ส่วนแบ่งตลาด 7.8% อันดับ 4 Woody C+ Lock ของคาราบาวกรุ๊ป ส่วนแบ่งตลาด 1.5% . ทั้ง 4 อันดับ ล้วนแต่เป็นกลุ่มบริษัทเครื่องดื่มยักษ์ใหญ่ของประเทศ มีเพียงแบรนด์ Double C เท่านั้นที่เกิดมาจากธุรกิจ SMEs และเป็นเจ้าของที่อายุน้อยที่สุดที่ลงมาเล่นในตลาดแห่งนี้ . เดิมทีหนองคายเพาเวอร์ดริ๊งก์ ทำธุรกิจเครื่องดื่มชูกำลังภายใต้แบรนด์ “ช้างแดง” แต่ด้วยสภาพการแข่งขันรุนแรงของตลาด ทั้งยังมีบริษัทใหญ่ที่ผู้บริโภคคุ้นเคยกันอยู่แล้ว อย่าง M-150 ของโอสถสภา และกระทิงแดง ของกลุ่ม TCP ที่ยากจะแย่งชิงยอดขายได้ ทำให้บริษัทประสบปัญหาขาดทุนอย่างต่อเนื่อง จึงได้มองหาโอกาสทางธุรกิจใหม่ . จนมาพบว่าเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพกำลังได้รับความนิยมและมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับ ณ ตอนนั้นคู่แข่งยังมีไม่มากนัก ด้วยต้นทุนเดิมที่มีอยู่แล้วทั้งเครื่องจักรและโรงงาน จึงตัดสินใจผลิตเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ Double C . Double C ได้ถูกเปิดตัวอย่างเป็นทางการในช่วงปลายปี 2561 ด้วยรสชาติที่ถูกปาก เช่น รสเลม่อนและมะนาว, รสส้มและเลม่อน, รสพีชและลิ้นจี่ และรสเสาวรสและส้ม ในราคามาตรฐานของตลาดขวดละ 15 บาท จึงได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคเป็นอย่างดี . ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ Double C ประสบความสำเร็จคือ ความแตกต่างของสินค้าที่ “อัดเต็มวิตามินซี 120 มิลลิกรัม” หรือเพิ่มขึ้นสองเท่าจากปริมาณที่ร่างกายต้องการ

เมื่อคนอายุ 60 ปีขึ้นไป กว่า 1.9 แสนคนในอีสาน ยังอยากพัฒนาขีดความสามารถอยู่ . การสูงวัยของประชากรเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลกในต้นสหัสวรรษนี้ ประชากรโลกมีอายุสูงขึ้นเนื่องจากอัตราการเกิดที่ลดและผู้คนมีอายุยืนยาวขึ้น . ปี 2563 โลกของเรามีประชากรรวม 7,795 ล้านคน เป็น “ผู้สูงอายุ” ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป 1,050 ล้านคน หรือคิดเป็น 14% ของประชากรโลก . ส่วนอาเซียน มีประชากรรวม 664 ล้านคน เป็นผู้สูงอายุท่ีมีอายุ 60 ปีขึ้นไป 73 ล้านคน หรือคิดเป็น 11% ของประชากรอาเซียน . สำหรับประเทศไทยนั้น มีประชากรรวม 66.5 ล้านคน เป็นผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป 12 ล้านคน หรือคิดเป็น 18% ของประชากรทั้งประเทศ . ถึงแม้ไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) ตั้งแต่ปี 2548 แล้ว ตามหลักเกณฑ์ขององค์การสหประชาชาติที่ว่า มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่า 10% ของประชากรทั้งประเทศ ซึ่งในปีนั้นไทยมีผู้สูงอายุ 10.4% . แต่รู้หรือไม่ว่าสิ้นปี 2564 นี้ ไทยจะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged society) ตามหลักเกณฑ์ คือมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่า 20% ของประชากรทั้งประเทศ และคาดการณ์ว่าในปี 2574 เราจะเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างเต็มที่ (Super-aged society) คือมีประชากรสูงอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 20% ของประชากรทั้งประเทศ . โดย 5 จังหวัดที่มี “ผู้สูงอายุ” หรือประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากที่สุด (นับจำนวนคน) ในปี 2564 อันดับ 1 กรุงเทพมหานคร มีผู้สูงอายุ รวม 1,296,919 คน อันดับ 2 นครราชสีมา มีผู้สูงอายุ รวม 537,421 คน อันดับ 3 ขอนแก่น มีผู้สูงอายุ รวม 367,316 คน อันดับ 4 เชียงใหม่ มีผู้สูงอายุ รวม 351,216

เมื่อ 19 ธ.ค. ที่ผ่านมา Buriram United Esports สามารถคว้าแชมป์นานาชาติ Arena of Valor International Championship หรือ AIC 2021 ได้สำเร็จ ซึ่งได้รับเงินรางวัลมากถึง 4 แสนดอลลาร์สหรัฐ หรือกว่า 13.4 ล้านบาท นับเป็นความสำเร็จอีกหนึ่งขั้นของวงการ e-Sport ไทย . สถิติเผย คนไทยเล่นเกมเป็นอันดับหนึ่งของโลก . Global Digital Report 2021 ของ We Are Social และ Hootsuite เปิดเผยว่า คนไทยใช้อินเทอร์เน็ตเล่นเกมเป็นอันดับหนึ่งของโลก คิดเป็น 96.6% ของผู้ใช้งานทั่วโลก รองลงมาเป็นฟิลิปินส์ (95.8%) และอินโดนีเซีย (94.5%) ตามลำดับ . “อุตสาหกรรมเกม” กำลังเติบโตและได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยได้รับปัจจัยสนับสนุนจากการแพร่ระบาดของ COVID-19 ที่ทำให้หลายคนหันมาเล่นเกมในช่วงที่เกิดการ Lockdown โดย Newzoo คาดการณ์ว่าอุตสาหกรรมเกมจะเติบโตสูงถึง 2.18 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นกว่า 7.32 ล้านล้านบาท ในปี 2023 . ปัจจัยที่ทำให้อุตสาหกรรมเกมเติบโต ประกอบด้วย . 1. การเข้ามาของเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่ดึงดูและเข้าถึงผู้เล่นได้มากขึ้น ประกอบกับการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในปัจจุบันที่ทำได้ง่าย สามารถเล่นเกมได้ทุกที่ทุกเวลา . 2. เกมกลายเป็นพื้นที่สังสรรค์ออนไลน์ที่เปิดตลอดเวลา สามารถชักชวนกลุ่มเพื่อนให้เข้ามาเล่นด้วยกันได้ . 3. การขยายตัวของ e-Sports ที่ถูกยอมรับอย่างกว้างขวางมากจขึ้น ทำให้มีธุรกิจใหม่ ๆ เข้ามาช่วยขยาย ecosystem ของอุตสาหกรรมเกม . 4. การระบาดของ COVID-19 ที่ทำให้การเล่นเกมได้รับความนิยมมากขึ้น จากผู้ที่เล่นเกมอยู่แล้วได้ใช้เวลาเล่นมากขึ้น และดึงดูดผู้เล่นรายใหม่ที่ยังไม่เคยเล่นมาก่อน . เกมจะเป็นสื่อบันเทิงที่มีความสำคัญมากขึ้นในอนาคต . จากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและโมเดลธุรกิจใหม่ ๆ ที่สามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้อย่างกว้างขวาง สามารถสร้าง engagement ได้สูงและยาวนานกว่าสื่อบันเทิงประเภทอื่น ประกอบกับการเล่นเกมในปัจจุบันที่มีความเป็นโซเชียลมากขึ้น เปรียบเสมือนเป็นพื้นที่สังสรรค์ที่เข้ามาทดแทนสื่อบันเทิงและกิจกรรมประเภทอื่นมากขึ้นเรื่อย ๆ . โดยปัจจัยสำคัญที่จะผลักดันให้อุตสาหกรรมเกมยังเติบโตได้ดีในอนาคต คือ เทคโนโลยี โดยเฉพาะ VR/AR ที่จะสร้างประสบการณ์การเล่นที่แตกต่างไปจากการเล่นทั่วไป สมาร์ทโฟน ที่สามารถเล่นได้ทุกที่ และกว่า 90% ของเกมบนมือถือเป็นแบบ free-to-play สามารถเข้าถึงผู้เล่นได้หลากหลายกลุ่ม สร้าง engagement และรายได้ให้กับผู้พัฒนาอย่างต่อเนื่อง . เงินรางวัลของการจัดแข่งขัน e-Sports

จากปัญหาประชากรสูงอายุที่เพิ่มขึ้น สวนทางกับอัตราการเกิดที่ต่ำลงเรื่อย ๆ . หากย้อนกลับไปดูสัดส่วนประชากรไทย ปี 2513 หรือเมื่อประมาณ 50 ปีที่แล้ว . วัยเด็ก (อายุ 0-14 ปี) สัดส่วน 45.1% วัยแรงงาน (อายุ 15-59 ปี) สัดส่วน 50% วัยสูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) สัดส่วน 4.9% . เทียบกับสัดส่วนประชากรไทย ปี 2563 วัยเด็ก (อายุ 0-14 ปี) สัดส่วน 16.9% วัยแรงงาน (อายุ 15-59 ปี) สัดส่วน 65% วัยสูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) สัดส่วน 18.1% . จะเห็นว่า ช่วง 50 ปีที่ผ่านมา ประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นมากกว่า 3 เท่า จาก 4.9% เป็น 18.1% ในขณะที่ประชากรวัยเด็ก (0-14 ปี) มีสัดส่วนลดลงเป็นเท่าตัว จาก 45.1% เหลือเพียง 16.9% โดยปี 2563 นับเป็นปีที่ 2 ต่อเนื่องจากปี 2562 ที่ประเทศไทยมีสัดส่วนประชากรสูงอายุมากกว่าประชากรวัยเด็ก . และตามการคาดการณ์ของสํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ถึงสัดส่วนประชากรไทยในปี 2583 หรืออีก 20 ปีข้างหน้า . วัยเด็ก (อายุ 0-14 ปี) สัดส่วน 12.8% วัยแรงงาน (อายุ 15-59 ปี) สัดส่วน 55.8% วัยสูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) สัดส่วน 31.4% . จะเห็นว่า สัดส่วนของประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) เพิ่มขึ้นอีกเกือบเท่าตัว ในขณะที่ประชากรวัยเด็ก (0-14 ปี) มีสัดส่วนลดลงเหลือเพียง 12.8% เท่านั้น ยิ่งสะท้อนปัญหาสัดส่วนประชากรที่ทวีความรุนแรงขึ้น เมื่อเวลาผ่านไป . . ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงอายุสมบูรณ์แล้ว แต่กลับมีอัตราการเกิดที่ต่ำลงเรื่อย ๆ . เดิมทีไทยมีอัตราการเกิดของประชากรเติบโตราว 3% ต่อปี

เป็นที่พูดถึงอีกครั้งเมื่อผู้สื่อข่าวจากข่าวสด ได้เดินทางไปสกลนคร เพื่อพบกับคุณนรากร ศรีพั้ว หรือบิ๊กต่อ ที่เมื่อก่อนได้นำเงินสดซึ่งพ่อให้เป็นของขวัญหลังเรียนจบการศึกษาปริญญาตรี สาขาสัตว์แพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กว่า 7.9 แสนบาท เพื่อให้ไปซื้อรถยนต์ แต่กลับได้ควายเผือกหรือเจ้ามังกรทองกลับบ้านมาแทน . ถ้าตอนนั้นนำเงินไปซื้อรถคงจะไม่เกิดดอกออกผลอะไร มิหนำซ้ำยังมีแต่ “ลด” เนื่องจากต้องแบกรับค่าจ่ายอื่น ๆ ตามมาอีก ไม่ว่าจะเป็นค่าเติมน้ำมันหรือเติมแก๊ส ค่าประกัน รวมถึงค่าซ่อมบำรุงรักษาต่าง ๆ แต่ด้วยความชอบด้านการเกษตร การเลี้ยงสัตว์อยู่แล้ว ประกอบกับต้องการช่วยครอบครัวทำเกษตรอยู่ที่บ้าน ยังไม่มีความจำเป็นในการใช้รถ จึงตัดสินใจซื้อเจ้ามังกรทอง . สร้างความตกใจให้กับครอบครัวเป็นอย่างมาก เพราะที่บ้านเคยขายควายมาก่อน แม้จะขายทั้งคอกก็ได้มากสุดเพียงหลักหมื่นเท่านั้น แต่สำหรับเจ้ามังกรทองที่มีความสง่า ผิวพรรณอมชมพู ดีกรีแชมป์ประเทศไทย เคยแสดงหนังเรื่องบางระจัน 2 มีคนเสนอราคาให้ถึง 3.5 ล้านบาท ปัจจุบันหนักประมาณ 1,500 กิโลกรัม รีดน้ำเชื้อแบ่งขายให้เกษตรกรที่สนใจในสายพันธุ์ แบ่งขายโดสละ 5,000 บาท ทำรายได้ให้กับเจ้าของหลายหมื่นบาทต่อเดือน . และทางด้านองค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนคร จะทำการผลักดันให้เป็นเมืองแห่งการท่องเที่ยวด้านการทำเกษตรแบบผสมผสานอย่างเต็มรูปแบบต่อไป ซึ่งถือเป็นเกษตรแนวใหม่ ที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรเป็นอย่างดี . . อย่างไรก็ตาม หากพูดถึงคนรุ่นก่อน หรือแม้กระทั่งคนสมัยนี้ถ้าให้เลือกระหว่างควายหนึ่งตัว กับรถยนต์หนึ่งคัน คงมีเพียงไม่กี่คนนักที่จะเลือกควายเหมือนอย่างคุณบิ๊กต่อ อะไรมีส่วนช่วยให้เห็นโอกาสของการเลือกเจ้ามังกรทองในครั้งนี้ อย่างแรกเลยคือความชื่นชอบในการเลี้ยงสัตว์ สองคือประสบการณ์ที่ได้จากการช่วยเหลือครอบครัวทำเกษตรที่บ้าน และสามคือความรู้จากการเรียนสัตว์แพทยศาสตร์ . จากที่ครอบครัวตั้งใจส่งลูกเรียนเพื่อให้ลูกพ้นจากสิ่งที่ตนทำอยู่ คือการทำนา เลี้ยงวัวเลี้ยงควาย แต่ลูกกลับเรียนจบมาเพื่อเลี้ยงควายอีก ต้องยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า แนวคิดนี้เกิดขึ้นกับเกษตรกรส่วนใหญ่ที่ต่างทำงานอย่างหนัก เพื่อไม่ให้ลูกหลานต้องมาทำการเกษตร เพราะมองว่าเป็นอาชีพที่ต้องลำบากตรากตรำ . หากยังใช้เกษตรรูปแบบเดิม คือการเลี้ยงควายเพื่อการเกษตร นำเอามูลควายไปทำปุ๋ยหมักใส่ในสวน ที่ปลูก ไม้ผล พืชผัก สวนครัว และเลี้ยงไว้ขยายพันธุ์ควายไทยทั่วไป โดยไม่รู้ต้นทุนที่แน่ชัด ไม่ได้คำนึงถึง “ความต้องการของตลาด” แต่เลือกที่จะผลิตออกมาก่อนแล้วค่อยหาช่องทางการตลาดทีหลัง ทำให้เกษตรกรไทยที่เป็นกระดูกสันหลังของชาติ ต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ทั้งเรื่องรายได้ที่น้อย ขาดทุน และภาระหนี้สิน . การทำเกษตรแนวใหม่จึงเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ โดยการเลี้ยงให้เป็นพ่อพันธุ์ให้กับควายไทยคอกอื่น ทั้งผสมแท้ และผสมเทียมในราคาเป็นกันเอง สำหรับผู้ไม่มีทุนก็สามารถผสมให้ฟรีได้ ด้วยสถานการณ์ควายไทยที่เข้าสู่ขั้นวิกฤต เพราะเกษตรกรไทยไม่ค่อยเลี้ยง ทั้งประเทศเหลือไม่ถึง 1 ล้านตัว จึงอยากอนุรักษ์พันธุ์ควายไทยให้อยู่คู่กับคนไทย . . ที่มา Amarin TV, Khaosod Online และ Matichon Online . #ISANInsightAndOutlook #อีสาน