ISAN Insight, Author at อีสานอินไซต์

สุรินทร์ ถิ่นช้างใหญ่ ไหว้พนมสวาย มากมายข้าวอร่อย

จังหวัดสุรินทร์เป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างในภาคอีสานตอนล่าง หรือที่รู้จักกันในชื่ออีสานใต้ ดินแดนแห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นประตูสู่อารยธรรมขอมโบราณ แต่ยังเป็นศูนย์รวมของความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ภูมิปัญญาพื้นบ้าน และวิถีชีวิตที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นเป็นหนึ่งเดียวในโลก โดยเฉพาะความผูกพันอันแน่นแฟ้นระหว่างมนุษย์และช้างที่สืบทอดกันมาช้านาน อัตลักษณ์ของสุรินทร์สะท้อนออกมาผ่านคำขวัญประจำจังหวัดที่ว่า “สุรินทร์ถิ่นช้างใหญ่ ผ้าไหมงาม ประคำสวย ร่ำรวยปราสาท ผักกาดหวาน ข้าวสารหอม งามพร้อมวัฒนธรรม” แต่ละวรรคล้วนบ่งบอกถึงความภาคภูมิใจของชาวสุรินทร์ที่สั่งสมมาจากรากฐานประวัติศาสตร์อันยาวนาน ตราสัญลักษณ์ประจำจังหวัดเป็นรูปพระอินทร์ประทับนั่งบนหลังช้างเอราวัณ โดยมีภาพปราสาทหินศีขรภูมิเป็นฉากหลัง ซึ่งสื่อถึงสามเสาหลักของเมือง ได้แก่ ช้าง อำนาจแห่งปัญญา และมรดกอารยธรรมขอม เศรษฐกิจ เกษตรกรรม และหัตถกรรม ขนาดเศรษฐกิจของจังหวัดสุรินทร์ในปี 2567 มีมูลค่า 93,062 ล้านบาท ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 6 ของภาคอีสาน โดยมีรายได้ต่อหัวประชากรอยู่ที่ 90,895 บาทต่อปี อยู่ในอันดับที่ 12 ของอีสาน โครงสร้างทางเศรษฐกิจประกอบด้วยภาคบริการ 55,371 ล้านบาท ภาคการเกษตร 25,584 ล้านบาท และภาคอุตสาหกรรม 12,107 ล้านบาท หัวใจหลักของเศรษฐกิจสุรินทร์ยังคงผูกพันกับการเกษตรกรรม โดยเฉพาะการปลูกข้าวหอมมะลิ สุรินทร์มีพื้นที่ปลูกข้าวเจ้าหอมมะลิมากที่สุดในประเทศถึง 3,102,229 ไร่ หรือ 3.1 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 61.1 ของพื้นที่จังหวัด ข้าวหอมมะลิสุรินทร์ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ในปี 2548 มีลักษณะเด่นคือเมล็ดเรียวยาว ขาวใส หุงสุกแล้วนุ่มหอมคล้ายดอกชมนาด อันเป็นผลจากคุณสมบัติเฉพาะของดินร่วนปนทรายในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ และยังส่งออกไปยังตลาดพรีเมียมทั่วโลก นอกจากข้าวหอมมะลิแล้ว สุรินทร์ยังมีผลิตภัณฑ์ GI ที่น่าภาคภูมิใจอีกชนิดหนึ่งคือ เนื้อโคชุนสุรินทร์คุณภาพสูง (วัวพวก) ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียน GI ในปี 2568 มีผลผลิตกว่า 144,000 กิโลกรัมต่อปี สร้างมูลค่ากว่า 43 ล้านบาทต่อปี นับเป็นสินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่กำลังได้รับความสนใจจากตลาดระดับบนอย่างต่อเนื่อง ด้านหัตถกรรมพื้นบ้าน “ผ้าไหมสุรินทร์” มีชื่อเสียงระดับโลก โดยเฉพาะผ้าไหมยกทองโบราณจากหมู่บ้านท่าสว่าง อำเภอเมือง ซึ่งใช้เทคนิคการทอราชสำนักโบราณที่ต้องใช้ตะกอมากถึง 1,416 ตะกอ สร้างลวดลายที่อ่อนช้อยหรูหรา ผลงานชิ้นเอกนี้ได้รับการคัดเลือกให้เป็นของที่ระลึกในการประชุมผู้นำ APEC ปี 2546 อีกหนึ่งหัตถกรรมที่โดดเด่นคือ เครื่องเงินและลูกปะเกือม จากหมู่บ้านเขวาสินรินทร์ ที่มีลวดลายโบราณงดงามเป็นที่นิยมของผู้รักเครื่องประดับ การค้าชายแดนก็เป็นฟันเฟืองสำคัญของเศรษฐกิจ จังหวัดสุรินทร์มีตลาดการค้าชายแดนช่องจอม อำเภอกาบเชิง ซึ่งเป็นจุดผ่านแดนถาวรเชื่อมต่อกับราชอาณาจักรกัมพูชา มีมูลค่าการค้าหลายพันล้านบาทต่อปี ช้างสุรินทร์ สุรินทร์มีช้างบ้านมากที่สุดเป็นอันดับ 2 ของประเทศ เป็นรองเพียงจังหวัดเชียงใหม่ โดยมีจำนวนช้างถึง 692 เชือก ศูนย์คชศึกษาหรือหมู่บ้านช้าง (บ้านตากลาง ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม) ถือเป็นแลนด์มาร์กสำคัญ มีพื้นที่กว่า 7,000 ไร่ และมีช้างอาศัยรวมกันมากกว่า 200 เชือก ซึ่งถือเป็นหมู่บ้านเลี้ยงช้างที่ใหญ่ที่สุดในโลก […]

สุรินทร์ ถิ่นช้างใหญ่ ไหว้พนมสวาย มากมายข้าวอร่อย อ่านเพิ่มเติม »

ตะวันออกกลางระอุ กระทบส่งออกไทยแค่ไหน?

Infographic

ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และอิหร่านที่ปะทุขึ้นอย่างรุนแรงในปี 2569 ส่งผลกระทบกระจายออกไปทั่วโลกจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อเส้นทางขนส่งพลังงานและสินค้าที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลกถูกปิดกั้น ห่วงโซ่อุปทานโลกก็เริ่มสะดุดในแบบที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนนับตั้งแต่วิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ในอดีต สำหรับประเทศไทยซึ่งมีโครงสร้างเศรษฐกิจแบบเปิด พึ่งพาการส่งออกและการนำเข้าพลังงานรวมถึงวัตถุดิบในสัดส่วนสูง ผลกระทบที่เกิดขึ้นจึงกระทบเป็นวงกว้างอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตั้งแต่โครงสร้างการค้าระหว่างประเทศ ห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงชีวิตประจำวันของคนทุกกลุ่มในสังคม ราคาพลังงานพุ่ง กระแทกทุกภาคส่วน ผลกระทบที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดในทันทีคือราคาพลังงานโลกที่ทะยานขึ้นอย่างรวดเร็ว การปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซทำให้น้ำมันดิบราว 15 ถึง 20 ล้านบาร์เรลต่อวันไม่สามารถออกสู่ตลาดโลกได้ตามปกติ ราคาน้ำมันดิบเบรนท์พุ่งไปแตะระดับ 110 ถึง 150 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ไทยพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางสูงถึง 58% ของปริมาณการนำเข้าทั้งหมด และยังนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลวหรือ LNG อีกกว่า 24% ราคาพลังงานที่พุ่งสูงกระทบต่อทุกภาคส่วน อัตราเงินเฟ้อในประเทศมีแนวโน้มสูงขึ้น และคาดว่าจะฉุด GDP ของไทยลงราว 0.2% – 0.9% แม้รัฐบาลพยายามตรึงราคาพลังงานในประเทศผ่านกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และมีน้ำมันสำรองใช้ได้ราว 61 ถึง 95 วัน แต่หากสงครามยืดเยื้อ ภาระทางการคลังที่ต้องแบกรับก็จะขยายตัวออกไปจนยากจะควบคุม ปุ๋ยเคมี แม้แต่ภาคการเกษตรที่เป็นต้นนำในการผลิตต่างๆก็ยังคงได้รับผลกระทบ เนื่องจากไทยพึ่งพาการนำเข้าปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศสูงถึง 90% – 95% หรือประมาณ 6 ล้านตันต่อปี โดยแหล่งหลักคือประเทศในตะวันออกกลางสำหรับปุ๋ยยูเรียและไนโตรเจน บวกกับรัสเซียและจีน เมื่อช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด เรือบรรทุกปุ๋ยไม่สามารถเดินทางมาถึงไทยได้ตามกำหนด ปริมาณสต็อกปุ๋ยในประเทศช่วงเดือนเมษายน 2569 เหลือเพียงราว 900,000 ตัน ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับวิกฤตอย่างยิ่งก่อนเข้าสู่ฤดูกาลเพาะปลูกหลักในเดือนพฤษภาคม ราคาปุ๋ยในตลาดโลกพุ่งขึ้น 50% – 70% กดดันต้นทุนให้กับเกษตรกรผู้ปลูกข้าว อ้อย และปาล์มน้ำมัน ซึ่งมีสัดส่วนต้นทุนปุ๋ยและยาฆ่าแมลงสูงถึง 40% – 54% ของต้นทุนรวม หากรัฐบาลไม่สามารถหาปุ๋ยจากแหล่งอื่นได้ทันท่วงทีสถานการณ์ก็อาจลุกลามไปสู่วิกฤตเงินเฟ้อด้านอาหารในปีถัดไป อาหารและสินค้าเกษตรแปรรูป ตลาดตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือเป็นปลายทางสำคัญของสินค้าอาหารไทย แต่วิกฤตครั้งนี้ทำให้กำลังซื้อในภูมิภาคหดตัวลงพร้อมกับปัญหาการขนส่งที่ยากขึ้น ตัวเลขในช่วงสองเดือนแรกของปี 2569 ระบุว่ามูลค่าการส่งออกอาหารไทยลดลงถึง 10.5% ข้าวไทยได้รับผลกระทบหนักจากการหยุดสั่งซื้อของอิรักซึ่งเป็นคู่ค้าหลัก ทำให้มีสินค้าตกค้างอยู่เป็นจำนวนมาก สินค้าอย่างทูน่ากระป๋อง สับปะรดกระป๋อง และอาหารฮาลาล ต้องแบกรับค่าระวางเรือที่พุ่งขึ้นหลายเท่า จนสูญเสียความสามารถในการแข่งขันด้านราคา นอกจากนี้ การขาดแคลนกำมะถันจากตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการผลิตปุ๋ยฟอสเฟตและสารเคมีถนอมอาหาร ยังส่งผลต่อเนื่องมายังต้นทุนการแปรรูปอาหารตลอดทั้งห่วงโซ่การผลิต ยานยนต์ ตะวันออกกลางเป็นตลาดส่งออกรถยนต์ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของไทย รองจากเอเชียและโอเชียเนีย โดยเฉพาะรถกระบะและรถยนต์อเนกประสงค์ที่มียอดส่งออกกว่า 200,000 คันต่อปี วิกฤตครั้งนี้ทำให้ยอดส่งออกรถยนต์ไทยไปตะวันออกกลางเสี่ยงหดตัวลงอย่างน้อย 7.5% ในขณะที่ค่ายรถจีนกลับใช้วิกฤตนี้เป็นโอกาสขยายส่วนแบ่งตลาดในภูมิภาคได้เพิ่มขึ้นถึง 45% เทียบกับไทยที่ขยายตัวได้เพียง 2% ปิโตรเคมีและพลาสติก ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงดึงราคาวัตถุดิบตั้งต้นอย่างแนฟทาและก๊าซธรรมชาติขึ้นตามไปด้วยอย่างรวดเร็ว โรงงานปิโตรเคมีในไทยเผชิญกับภาวะที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า Margin Compression หรือกำไรที่หดแคบลงอย่างรุนแรง เพราะต้นทุนพุ่งสูงแต่ไม่สามารถผลักภาระไปยังผู้บริโภคปลายทางได้ทั้งหมดท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจซบเซา หากสถานการณ์ยืดเยื้อ โรงงานบางแห่งอาจต้องลดกำลังการผลิตหรือประกาศเหตุสุดวิสัยในการส่งมอบสินค้า โลจิสติกส์ พังทลายทุกช่องทาง วิกฤตครั้งนี้สร้างความเสียหายต่อระบบโลจิสติกส์ไทยผ่านสามช่องทางพร้อมกัน ทางทะเล คือช่องทางที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด การปิดช่องแคบฮอร์มุซและอันตรายในทะเลแดงบังคับให้สายการเดินเรือต้องอ้อมทวีปแอฟริกาผ่านแหลมกู๊ดโฮป เพิ่มระยะทางกว่า 7,500

ตะวันออกกลางระอุ กระทบส่งออกไทยแค่ไหน? อ่านเพิ่มเติม »

ต้นทุนหลักร้อย ความฝันหลักล้าน: เมื่อ “หวย” คือความสุขในราคาที่จับต้องได้

Article

ความย้อนแย้งระหว่างตัวเลขกับความฝัน ทำไมคนจึงยังซื้อหวยแม้รู้ว่าขาดทุน ในทางเศรษฐศาสตร์ มนุษย์ถูกมองว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเหตุผล ตัดสินใจเพื่อผลประโยชน์สูงสุด และหลีกเลี่ยงการลงทุนที่ขาดทุน แต่เมื่อนำสมมติฐานนี้มาอธิบายพฤติกรรมการซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาลหรือหวย ทฤษฎีดังกล่าวกลับใช้ไม่ได้เลย ในเชิงสถิติ โอกาสถูกรางวัลที่ 1 มีเพียง 1 ในล้าน และผู้ซื้อจะสูญเสียเงินเฉลี่ยถึง 40 สตางค์จากทุก 1 บาทที่จ่ายไป กล่าวอีกนัยหนึ่ง การซื้อหวยคือการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนติดลบ 40% อย่างแน่นอน ถึงกระนั้น คนไทยกว่า 20 ล้านคนก็ยังคงซื้ออยู่ทุกงวด และมีเม็ดเงินหมุนเวียนในอุตสาหกรรมนี้สูงถึง 2.5 ถึง 5 แสนล้านบาทต่อปี คำถามจึงไม่ใช่ว่า “คนเหล่านี้ไม่รู้เรื่องการเงินหรือ?” แต่คือ “มีอะไรอีกที่พวกเขากำลังซื้ออยู่?” สมองไม่ได้คำนวณโอกาสแบบคณิตศาสตร์ Daniel Kahneman และ Amos Tversky นักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมผู้พัฒนา Prospect Theory ในปี 1979 อธิบายว่ามนุษย์ไม่ได้ประมวลผลความน่าจะเป็นแบบเส้นตรง แต่มีแนวโน้ม “ให้น้ำหนักเกินจริง” กับเหตุการณ์ที่มีโอกาสเกิดขึ้นน้อยมาก สมองไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่าง 1 ในล้าน กับ 1 ใน 30 ล้านได้อย่างชัดเจน ตัวเลขทั้งสองถูกประมวลผลให้กลายเป็น “ความเป็นไปได้” หมวดหมู่เดียวกัน แทนที่จะรู้สึกถึงระยะห่างทางสถิติที่แท้จริง นอกจากนี้ ผู้ซื้อยังถูกขับเคลื่อนด้วยสิ่งที่เรียกว่า Optimism Bias หรืออคติเชิงบวก (คิดเข้าข้างตัวเอง) ซึ่งทำให้บุคคลประเมินว่าเหตุการณ์ดีจะเกิดขึ้นกับตนเองมากกว่าความเป็นจริง และบ่อยครั้งก็เกิดร่วมกับ Illusion of Control หรือภาพลวงตาของการควบคุม เช่น การเลือกเลขด้วยตนเอง การตีความจากความฝัน หรือการขอเลขเด็ดจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การกระทำเหล่านี้ทำให้ผู้ซื้อรู้สึกว่าตนเองมีโอกาสถูกรางวัลสูงกว่าคนอื่น งานวิจัยพบว่าผู้ซื้อสลากกินแบ่งมีความมั่นใจว่าตนจะถูกรางวัลเลขท้าย 2 ตัวสูงถึงเกือบ 41% ทั้งที่โอกาสจริงมีเพียง 1% เท่านั้น ที่มาภาพ: Facebook สตางค์ Story ความสุขที่ซื้อได้ก่อนหวยออก นักเศรษฐศาสตร์ George Loewenstein เสนอแนวคิดที่ชื่อว่า Anticipatory Utility หรืออรรถประโยชน์จากการคาดหวัง ซึ่งระบุว่าจิตใจมนุษย์สามารถสร้างความสุขได้จากการ “รอคอย” เหตุการณ์ในอนาคต ไม่จำเป็นต้องรอให้เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นจริงก่อน เมื่อนำแนวคิดนี้มาอธิบายพฤติกรรมการซื้อหวย จะเห็นได้ว่าผู้ซื้อไม่ได้ซื้อแค่กระดาษพิมพ์ตัวเลข แต่กำลังซื้อ “ประสบการณ์แห่งความหวัง” ทันทีที่มีสลากอยู่ในมือ ผู้คนเริ่มฝันว่าจะปลดหนี้ ซื้อบ้าน ส่งลูกเรียน หรือเดินทางไปต่างประเทศ ความสุขที่เกิดขึ้นในช่วง 15 วันก่อนหวยออกนั้นเป็นของจริง วัดได้ และมีคุณค่าในตัวเอง เมื่อผลรางวัลออกและไม่ถูก ก็เป็นเพียงการสิ้นสุดรอบความสุขนั้น ไม่ใช่การสูญเสียทั้งหมด ในแง่นี้ นักวิชาการหลายคนจึงมองว่าการซื้อหวยไม่ต่างจากการซื้อตั๋วหนังหรือตั๋วคอนเสิร์ต เงิน 80 ถึง 100 บาทที่จ่ายไปคือค่าความบันเทิง ค่าความตื่นเต้น และค่าความฝันชั่วคราวที่ช่วยให้ผู้คนหลุดออกจากความจำเจของชีวิตประจำวันได้พักหนึ่ง หวยในฐานะเส้นทางที่ระบบไม่ได้มอบให้

ต้นทุนหลักร้อย ความฝันหลักล้าน: เมื่อ “หวย” คือความสุขในราคาที่จับต้องได้ อ่านเพิ่มเติม »

Article

สงกรานต์นี้ กลับบ้านแพงกว่าที่เคย: พิษน้ำมันแพง สกัดดาวรุ่งชาวอีสานกลับบ้าน เมื่อเข้าสู่ช่วงกลางเดือนเมษายน ภาพจำที่เราคุ้นเคยคือง ”ถนนมิตรภาพ” ที่เนืองแน่นไปด้วยรถยนต์ของพี่น้องชาวอีสานที่มุ่งหน้ากลับบ้านเกิด เพื่อไปรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่และเฉลิมฉลองเทศกาลปีใหม่ไทย แต่สำหรับสงกรานต์ปีนี้ บรรยากาศความคึกคักอาจต้องสะดุดลง เมื่อตัวแปรสำคัญอย่างราคาน้ำมันกลายมาเป็นกำแพงสกัดกั้นการเดินทาง จนหลายคนต้องบ่นอุบเป็นเสียงเดียวกันว่า “สงกรานต์นี้ กลับบ้านแพงกว่าที่เคย” การเดินทางกลับภูมิลำเนาของคนทำงานต่างถิ่น ไม่ได้มีแค่เรื่องของระยะทาง แต่คือต้นทุนชีวิตที่ต้องแบกรับ เมื่อเราเจาะลึกดูผลกระทบที่เกิดขึ้นกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยเฉพาะ จะพบว่าสถานการณ์นี้น่าจับตามองในหลายมิติ บิลค่าน้ำมัน: ต้นทุนแฝงที่คนไกลบ้านต้องปาดเหงื่อ ภาคอีสานเป็นภูมิภาคที่มีประชากรย้ายถิ่นฐานเข้าไปทำงานในกรุงเทพฯ และเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออกมากที่สุด อีกทั้งภาคอีสานครองแชมป์ อันดับ 1 ของภูมิภาคที่มีผู้เยี่ยมเยือนสูงที่สุดในช่วงสงกรานต์กว่า 1.17 ล้านคน ซึ่งมากกว่าภาคเหนือและภาคกลาง โดยหากคำนวณระยะทางเฉลี่ยจากกรุงเทพฯ ไปยังหัวเมืองใหญ่อย่าง ขอนแก่น อุดรธานี หรืออุบลราชธานี จะตกอยู่ที่ประมาณ 400 – 600 กิโลเมตรต่อเที่ยว เมื่อประกอบกับราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนการขับรถยนต์ส่วนตัวกลับบ้านแบบไป-กลับ อาจพุ่งสูงถึงหลักหลายพันบาท ค่าใช้จ่ายส่วนนี้คิดเป็นสัดส่วนที่สูงมากเมื่อเทียบกับฐานเงินเดือนของแรงงานทั่วไป ทำให้หลายครอบครัวต้องตัดสินใจพับโครงการกลับบ้าน หรือเลือกที่จะส่งเงินกลับไปให้พ่อแม่แทนการเดินทางไปหาด้วยตัวเอง แรงกระเพื่อมถึง “เศรษฐกิจฐานรากอีสาน” ผลกระทบของค่าน้ำมันแพงไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่กระเป๋าสตางค์ของผู้เดินทาง แต่ส่งผลชิ่งเป็นโดมิโน่ไปถึงเศรษฐกิจท้องถิ่นในภาคอีสานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ กำลังซื้อที่หดหาย: เมื่อคนต้องกันเงินส่วนใหญ่ไว้จ่ายค่าน้ำมัน เม็ดเงินที่จะนำไปจับจ่ายใช้สอยในชุมชนจึงลดลงอย่างเห็นได้ชัด ธุรกิจท้องถิ่นซบเซา: ช่วงสงกรานต์มักเป็นช่วง “นาทีทอง” ของธุรกิจระดับภูมิภาค ไม่ว่าจะเป็นร้านโชห่วย ร้านอาหาร ตลาดสด หรือแม้แต่วัฒนธรรมการกินอย่าง “ร้านหมูกระทะ” และ “ร้านเนื้อย่าง” ที่อาจมียอดขายไม่ทะลุเป้าเหมือนปีก่อนๆ เพราะคนลดการสังสรรค์ขนาดใหญ่ลงเพื่อเซฟค่าใช้จ่าย การท่องเที่ยวเมืองรองชะงัก: แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัดวาอารามต่างๆ ในอีสานที่หวังพึ่งพารายได้จากนักท่องเที่ยวกลุ่มครอบครัวที่เดินทางกลับบ้านเกิด อาจมีจำนวนผู้เยี่ยมชมลดลง วิถีเอาตัวรอดในยุคของแพง แม้ต้นทุนจะสูงขึ้น แต่ความผูกพันของคนอีสานกับครอบครัวนั้นตัดกันไม่ขาด เราจึงได้เห็นการปรับตัวที่น่าสนใจในช่วงเทศกาลนี้ เช่น การรวมกลุ่มคาร์พูล (Carpool): การหาเพื่อนร่วมทางในโซเชียลมีเดียเพื่อหารค่าน้ำมันกันกลับบ้านในจังหวัดเดียวกันหรือเส้นทางเดียวกัน หันมาพึ่งพาระบบขนส่งสาธารณะ: หลายคนยอมจองตั๋วรถทัวร์หรือรถไฟล่วงหน้าข้ามเดือน เพราะคำนวณแล้วว่าคุ้มค่ากว่าการขับรถไปเอง อยู่โยงแลกโอที: มีแรงงานจำนวนไม่น้อยที่เลือกไม่กลับบ้าน แต่ยอมรับกะทำงานในช่วงวันหยุดนักขัตฤกษ์เพื่อรับค่าแรงพิเศษ เหรียญอีกด้าน: ข้อดีที่แฝงมากับช่วงเวลา “น้ำมันแพง” ในวิกฤตย่อมมีโอกาสและมุมมองเชิงบวกซ่อนอยู่เสมอ แม้ค่าน้ำมันจะทำให้เศรษฐกิจฝืดเคือง แต่ในอีกมิติหนึ่ง สถานการณ์นี้กลับส่งผลดีต่อภาพรวมของสังคมในช่วงเทศกาลอย่างคาดไม่ถึง: สถิติอุบัติเหตุช่วง “7 วันอันตราย” มีแนวโน้มลดลง: เมื่อต้นทุนการเดินทางสูงขึ้น ปริมาณรถยนต์ส่วนตัวบนท้องถนนโดยเฉพาะเส้นทางสายหลักอย่างถนนมิตรภาพย่อมลดลงตามไปด้วย ความแออัดบนท้องถนนที่น้อยลง ส่งผลโดยตรงต่อการลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุรุนแรง ซึ่งภาคอีสานมักเป็นพื้นที่ที่มีสถิติอุบัติเหตุและการสูญเสียในช่วงเทศกาลสูงเป็นอันดับต้นๆ ของประเทศ ลดมลพิษทางอากาศ (PM 2.5): ปริมาณรถยนต์ที่ลดลง หมายถึงการปล่อยไอเสียและฝุ่นควันที่น้อยลงตามไปด้วย ช่วยบรรเทาปัญหามลพิษทางอากาศที่มักจะวิกฤตในช่วงหน้าแล้งของภาคอีสานได้ในระดับหนึ่ง งการใช้รถใช้ถนนอย่างมีสติมากขึ้น: ค่าน้ำมันที่แพงทำให้ผู้ขับขี่หลายคนเลือกที่จะขับรถในความเร็วที่คงที่ (Eco-driving) เพื่อประหยัดน้ำมัน ซึ่งนอกจากจะเซฟเงินในกระเป๋าแล้ว ยังเป็นการลดความเร็วที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยบนท้องถนนไปในตัว แม้ว่าสงกรานต์ปีนี้จึงอาจไม่ใช่สงกรานต์ที่ชุ่มชื่นไปด้วยน้ำและเม็ดเงินสะพัดเหมือนยุคเศรษฐกิจเฟื่องฟู แต่เป็นเทศกาลที่สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นจริงทางเศรษฐกิจที่คนไทยต้องเผชิญ พร้อมกับมอบช่วงเวลาที่ถนนหนทางปลอดภัยยิ่งขึ้น แม้การเดินทางจะแพงขึ้น หรือรูปแบบการฉลองจะเล็กลง แต่แก่นแท้ของเทศกาลสงกรานต์ในการแสดงความกตัญญูและสานสัมพันธ์ในครอบครัว จะยังคงเป็นคุณค่าทางจิตใจที่หล่อเลี้ยงคนทำงานให้มีแรงสู้ต่อไปในเมืองหลวง

อ่านเพิ่มเติม »

บทวิเคราะห์เศรษฐกิจอีสานประจำเดือนมีนาคม 2569

Uncategorized

ภาพรวมการบริโภคภาคเอกชนในภาคอีสานไตรมาส 1/2569 มีทิศทางปรับตัวดีขึ้น โดยมีแรงหนุนจากการขยายตัวในหมวดสินค้าคงทนและไม่คงทน อย่างไรก็ตาม หมวดสินค้ากึ่งคงทนกลับหดตัวลง 18.1% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ซึ่งสวนทางกับภาพรวม ปัจจัยหลักคาดว่ามาจากการขาดหายไปของมาตรการกระตุ้นการใช้จ่าย เช่น โครงการ Easy E-Receipt ในช่วงต้นปี ผลสืบเนื่องจากการยุบสภาในช่วงปลายปีที่ผ่านมา ประกอบกับกระบวนการเลือกตั้งและจัดตั้งรัฐบาลใหม่ที่เพิ่งแล้วเสร็จในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม ส่งผลให้การดำเนินนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจมีความล่าช้า ประชาชนในภาคอีสานกำลังเผชิญกับแรงกดดันจากปัญหาค่าครองชีพที่พุ่งสูงขึ้น โดยดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไป (CPI) ขยายตัวที่ 1.2% ในไตรมาส 1/69F หากเปรียบเทียบกับปีที่แล้ว สาเหตุหลักมาจากผลพวงของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ซึ่งส่งผลกระทบต่อต้นทุนการดำรงชีวิตใน 3 หมวดรายจ่ายหลัก ได้แก่ หมวดพาหนะและการขนส่งที่พุ่งสูงถึง 14.1% โดยสินค้าในหมวดนี้ที่เพิ่มสูงมากที่สุดอย่างน้ำมันเชื้อเพลิงแพงขึ้นและค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับรถเพิ่ม 8.7% และ 6.0% ตามลำดับ, หมวดอาหารและเครื่องดื่มที่เพิ่มขึ้น 7.2% โดยเฉพาะเนื้อสัตว์สดที่แพงขึ้นถึง 25.3%, และหมวดการตรวจรักษาและบริการส่วนบุคคลที่เพิ่มขึ้น 5.1% แม้ภาวะสินค้าแพงจนกระทบกำลังซื้อของคนอีสานจนลดหวบ แต่ระบบเศรษฐกิจฐานรากยังพอมีเบาะรองรับจากภาคการท่องเที่ยว ที่ขยายตัว 5.1% (YoY) เม็ดเงินจากนักท่องเที่ยวที่เข้ามาเยี่ยมเยือนพื้นที่ ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ช่วยเติมสภาพคล่องและหล่อเลี้ยงให้ร้านค้ารายย่อยต่างๆ ยังคงสามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ท่ามกลางวิกฤต ในสภาวะที่ทั้งประชาชนต้องรัดเข็มขัด ภาครัฐและเอกชนจำเป็นต้องเปลี่ยนจากการออกมาตรการแบบหว่านแห มาเป็นการแก้ปัญหาให้ตรงจุด เพื่อพยุงให้ทุกภาคส่วนรอดไปด้วยกันผ่าน 3 กลยุทธ์หลัก: กลยุทธ์ต่อยอดท่องเที่ยวด้วย ”มูเตลูอีสาน”: สร้างรายได้เพิ่มด้วยมูเตลูอีสาน ผ่านการออกแคมเปญท่องเที่ยวสายมูแบบครบวงจร เจาะกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีกำลังซื้อสูง (High Spender) ด้วยแพ็กเกจพรีเมียมที่เหนือกว่าการเยี่ยมชมวัดทั่วไป โดยผูกรายได้เข้ากับศิลปินและปราชญ์ท้องถิ่น เช่น การสักยันต์มงคล, ดูดวง, การตั้งชื่อสิริมงคล เพื่อสร้างเม็ดเงินหมุนเวียน กระจายรายได้ให้ชุมชนผ่านการกิน การซื้อของฝาก และการเยี่ยมเยือน กลยุทธ์แก้ไขปัญหาค่าครองชีพแพงด้วย ”ตั๋วโดยสารแบบบุฟเฟต์”: ลดรายจ่ายจากการเดินทางด้วยการออก ตั๋วโดยสารแบบบุฟเฟต์ โดยรัฐจะเข้าไปเป็นตัวกลางเจรจาต่อรองกับแพลตฟอร์มขนส่งมวลชนอย่าง Grab หรือระบบขนส่งในจังหวัด ให้ออกตั๋วเหมาจ่ายเพื่อลดภาระประชาชน โดยมีการกำหนดขอบเขตหรือจำนวนครั้งที่ชัดเจน เพื่อไม่ให้ผู้ให้บริการต้องแบกรับต้นทุนที่มากเกินไป กลยุทธ์แก้ไขปัญหาสินค้ากึ่งคงทนซบเซาจาก ISANLotto-Point: อัดฉีดกำลังซื้อด้วยแคมเปญ ISANLotto-Point โดยรัฐจับมือกับกองสลากและภาคเอกชน มอบแต้มสะสมให้ประชาชนที่ซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าเบอร์ 5 หรือสินค้ากึ่งคงทนในชุมชน เช่น เสื้อผ้า, เฟอร์นิเจอร์, สิ่งทออีสาน โดยแต้มสะสมนี้สามารถนำไปแลกสิทธิ์ซื้อลอตเตอรี่ค่าครองชีพ เพื่อชิงรางวัลช่วยเหลือรายจ่ายประจำวัน เช่น สิทธิ์ใช้ไฟฟ้าฟรี 1 ปี หรือบัตรเติมน้ำมันมูลค่า 100,000 บาท ดัชนีการลงทุนภาคเอกชนในภาคอีสานยังคงหดตัวอย่างต่อเนื่องเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยภาคธุรกิจยังคงชะลอการลงทุนจากปัจจัยกดดันหลายประการ ได้แก่ ความไม่แน่นอนทางการเมืองภายในประเทศ ทิศทางนโยบายส่งเสริมการลงทุน ปัญหาหนี้สินที่กดดันให้สถาบันการเงินเพิ่มความเข้มงวดในการพิจารณาสินเชื่อ ตลอดจนความเสี่ยงจากปัจจัยภายนอก โดยเฉพาะความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อห่วงโซ่อุปทาน ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้ภาคธุรกิจเลือกที่จะรอดูสถานการณ์และเลื่อนแผนการลงทุนออกไป นอกจากนี้ เครื่องชี้วัดด้านการลงทุนอื่นๆ เช่น พื้นที่ได้รับอนุญาตก่อสร้าง และเม็ดเงินลงทุนในโรงงานอุตสาหกรรม ยังคงหดตัวอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องจากกำลังซื้อที่เปราะบางและความไม่แน่นอนที่กล่าวมาข้างต้น ภาคธุรกิจในภูมิภาคอีสานกำลังเผชิญกับภาวะต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้นอย่างหนัก โดยดัชนีราคาผู้ผลิต (PPI) คาดการณ์ว่าจะทะยานขึ้นไปถึงระดับ 115.4 หรือขยายตัว 6.8%

บทวิเคราะห์เศรษฐกิจอีสานประจำเดือนมีนาคม 2569 อ่านเพิ่มเติม »

“ขอนแก่น” 🏙️✨ จากดินแดนไดโนเสาร์ร้อยล้านปี สู่สุดยอด Medical และ Digital Hub แห่งภูมิภาค 🦕🚀

Uncategorized

ดินแดนใน 225 – 220 ล้านปีก่อน ที่แห่งนี้เคยเป็นรอยต่อของยุคดึกดำบรรพ์อันยิ่งใหญ่ ดังที่ปรากฏหลักฐานการค้นพบ “รอยตีนไดโนเสาร์ที่เก่าแก่ที่สุดในไทย” เมื่อปี 2566 ณ อำเภอภูผาม่าน จากดินแดนจูราสสิกในอดีต วันนี้ได้พลิกโฉมและเติบโตอย่างก้าวกระโดด กลายเป็น จังหวัดขอนแก่น มหานครแห่งอีสาน ที่ไม่ได้เป็นเพียงเมืองเศรษฐกิจขนาดใหญ่ แต่ยังผงาดในฐานะ ศูนย์กลางทางการแพทย์และการศึกษาของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อย่างเต็มภาคภูมิ ในปี 2567 ขอนแก่นย้ำความแข็งแกร่งด้วยขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ของภาคอีสาน ด้วยมูลค่ารวมสูงถึง 238,727 ล้านบาท ขณะที่รายได้ต่อหัวของประชากร (GPP per Capita) อยู่ที่ 140,255 บาทต่อคน ซึ่งรั้งอันดับ 2 ของภูมิภาคเช่นกัน ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นถึงความมั่งคั่งและศักยภาพของเมืองที่เติบโตอย่างรอบด้าน โครงสร้างเศรษฐกิจของขอนแก่นขับเคลื่อนด้วยภาคบริการเป็นหัวใจหลัก คิดเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 57.1 (แบ่งเป็นบริการ ร้อยละ 44.3 และการค้า ร้อยละ 12.8) ตามมาด้วยภาคอุตสาหกรรมที่แข็งแกร่งถึงร้อยละ 31.8 และภาคการเกษตรอีกร้อยละ 11.1 ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายทางธุรกิจที่ไม่หยุดนิ่ง สิ่งที่ทำให้ขอนแก่นโดดเด่นและเป็น “ยอดสุดในอีสาน” คือการก้าวสู่การเป็น Medical Hub ระดับภูมิภาค ด้วยเม็ดเงินลงทุนมหาศาลกว่า 5,300 ล้านบาท โครงการนี้จะพลิกโฉมการสาธารณสุขโดยการขยายเตียงผู้ป่วยในกว่า 700 เตียง เพิ่มห้องผ่าตัด 25 ห้อง และห้อง ICU อีก 117 เตียง ซึ่งจะสามารถรองรับผู้ป่วยได้ถึง 5,000 – 10,000 คนต่อวัน โดยคาดว่าจะเปิดให้บริการเต็มรูปแบบในปี 2570 ยิ่งไปกว่านั้น ขอนแก่นยังเป็นแหล่งรวมความเชี่ยวชาญทางการแพทย์ระดับประเทศ ข้อมูลในปี 2567 ระบุว่าจังหวัดมีบุคลากรทางการแพทย์หนาแน่นเป็นอันดับต้นๆ ของไทย ทั้งแพทย์ (1,681 คน) ทันตแพทย์ (310 คน) และพยาบาลวิชาชีพ (6,860 คน) ซึ่งล้วนครองอันดับ 3 ของประเทศ รวมถึงเภสัชกร (441 คน) ที่อยู่ในอันดับ 6 ของประเทศ ไม่เพียงแต่ด้านสุขภาพ ขอนแก่นยังทะยานสู่การเป็นเมืองเทคโนโลยีชั้นนำ ด้วยการเตรียมเปิดตัว Sovereign Data Center ซึ่งเป็น Digital Hub แห่งแรกของภาคอีสาน และเป็นแห่งที่ 4 ของประเทศ ตั้งอยู่ที่อำเภอเขาสวนกวาง ด้วยมูลค่าการลงทุน 2,500 ล้านบาท และคาดว่าจะแล้วเสร็จในช่วงกลางปี 2570 ยกระดับเมืองสู่ยุคดิจิทัลอย่างสมบูรณ์ ในมิติของการท่องเที่ยว ขอนแก่นก็ทำผลงานได้ยอดเยี่ยมไม่แพ้ใคร ในปี 2568 มีผู้มาเยี่ยมเยือนเมืองนี้ถึง

“ขอนแก่น” 🏙️✨ จากดินแดนไดโนเสาร์ร้อยล้านปี สู่สุดยอด Medical และ Digital Hub แห่งภูมิภาค 🦕🚀 อ่านเพิ่มเติม »

“ร้อยเอ็ด – สาเกตนคร” จากเมืองโบราณสู่ Hub เมืองท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

Infographic

ย้อนกลับไปในอดีต ดินแดนที่เรียกว่า “สาเกตนคร” เคยเป็นเมืองโบราณที่รุ่งเรืองแห่งหนึ่งในลุ่มน้ำโขง ตามที่ตำนานอุรังคธาตุบันทึกไว้ว่าเมืองนี้มีเมืองขึ้นและมีประตูล้อมรอบถึง 11 ประตู สะท้อนถึงความยิ่งใหญ่ในยุคนั้น วันนี้เมืองเก่าแก่แห่งนั้นได้เติบโตและพัฒนากลายเป็น จังหวัดร้อยเอ็ด หนึ่งในจังหวัดที่มีบทบาทโดดเด่นของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งในด้านเศรษฐกิจ การเกษตร และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ในปี 2566 จังหวัดร้อยเอ็ดมีขนาดเศรษฐกิจรวม 85,660 ล้านบาท ใหญ่เป็นอันดับ 7 ของภาคอีสาน ขณะที่รายได้ต่อหัวของประชากรอยู่ที่ 82,491 บาทต่อคน ซึ่งจัดอยู่ในอันดับที่ 16 ของภูมิภาค ตัวเลขเหล่านี้บอกเล่าเรื่องราวของจังหวัดที่ไม่ได้พึ่งพาอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ แต่เติบโตได้อย่างมั่นคงจากหลายภาคส่วนพร้อมกัน โครงสร้างเศรษฐกิจของร้อยเอ็ดพึ่งพาภาคบริการเป็นหลัก คิดเป็นร้อยละ 68.0 ของเศรษฐกิจทั้งหมด โดยแบ่งเป็นภาคบริการ ร้อยละ 54.7 และการค้า ร้อยละ 13.3 ตามด้วยภาคการเกษตร ร้อยละ 20.9 และภาคอุตสาหกรรม ร้อยละ 11.1 ซึ่งรวมถึงโรงงานสีข้าวในพื้นที่ด้วย หนึ่งในความภาคภูมิใจของจังหวัดในด้านธุรกิจ คือ บริษัท สยามโกลบอลเฮ้าส์ จำกัด (มหาชน) หรือ Global House ซึ่งเป็นธุรกิจที่มีรายได้อันดับ 1 ของภาคอีสาน ในปี 2568 บริษัทมีรายได้รวม 32,400.1 ล้านบาท และกำไรสุทธิ 1,793.2 ล้านบาท พิสูจน์ให้เห็นว่าธุรกิจที่เริ่มต้นในท้องถิ่นสามารถเติบโตและแข็งแกร่งในระดับภูมิภาคได้อย่างแท้จริง ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา การท่องเที่ยวของร้อยเอ็ดเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีรายได้จากผู้เยี่ยมเยือนเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 67.7 และในปี 2568 มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาเยือนถึง 972,522 คน สร้างรายได้รวม 1,693 ล้านบาท แลนด์มาร์กที่เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดในปัจจุบัน คือ หอโหวด 101 หอคอยที่สูงเป็นอันดับ 2 ของภาคอีสาน ด้วยความสูง 101 เมตร (ไม่รวมฐาน) ใช้งบประมาณก่อสร้าง 341.8 ล้านบาท ทรงอาคารได้รับแรงบันดาลใจจาก “โหวด” เครื่องดนตรีพื้นเมืองอันเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัด บนยอดหอมี SkyWalk พื้นกระจกใสชมวิว 360 องศา และกิจกรรม Zipline ที่เปิดประสบการณ์ใหม่ให้นักท่องเที่ยว ส่วนบนชั้นที่ 35 เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมิ่งเมืองมงคล พระพุทธรูปประจำจังหวัดให้ผู้มาเยือนได้กราบไหว้สักการะ นอกเหนือจากหอโหวด ร้อยเอ็ดยังมีสถานที่ท่องเที่ยวที่หลากหลาย ตั้งแต่ บึงพลาญชัย ที่เปรียบเหมือนหัวใจของเมือง ล้อมรอบด้วยสวนดอกไม้ เกาะกลางน้ำ และศาลเจ้าพ่อหลักเมืองที่ชาวร้อยเอ็ดเคารพนับถือ ไปจนถึง ทะเลสาบทุ่งบัวแดง ความงามตามธรรมชาติที่ช่วยเสริมให้จังหวัดมีเสน่ห์ด้านการท่องเที่ยวธรรมชาติเพิ่มขึ้น ในแง่ของโบราณสถานและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ วัดบูรพาภิราม ก็เป็นอีกจุดหมายที่ขาดไม่ได้ เนื่องจากเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปางประทานพรที่สูงที่สุดในประเทศไทย และ พระมหาเจดีย์ชัยมงคล เจดีย์ขนาดใหญ่ที่ผสมผสานศิลปกรรมของภาคกลางและภาคอีสานไว้อย่างวิจิตรงดงาม ทำให้จังหวัดร้อยเอ็ดกลายเป็นจุดหมายปลายทางที่ครอบคลุมทั้งการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

“ร้อยเอ็ด – สาเกตนคร” จากเมืองโบราณสู่ Hub เมืองท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม อ่านเพิ่มเติม »

“ปีชง” ซวยจริงหรือแค่บังเอิญ ให้สถิติเป็นคนเล่าเรื่อง

Article

“ชง” คืออะไร? คำว่า “ชง” ในภาษาจีนมีความหมายตรงตัวว่า การปะทะ หรือสภาวะที่พลังงานสองขั้วชนกันอย่างขัดแย้ง และนี่คือแก่นแท้ของความเชื่อที่ฝังรากลึกอยู่ในวัฒนธรรมจีนมาหลายพันปี รากฐานของความเชื่อนี้มาจากโหราศาสตร์จีนโบราณ ซึ่งผูกพันอย่างแน่นแฟ้นกับลัทธิเต๋าและระบบจักรวาลวิทยา โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่เทพเจ้า “ไท้ส่วยเอี๊ย” ผู้คุ้มครองดวงชะตาประจำปี ชาวจีนโบราณสังเกตพบว่าดาวพฤหัสบดีใช้เวลาโคจรรอบดวงอาทิตย์ประมาณ 12 ปี ซึ่งตรงกับรอบ 12 นักษัตรพอดี พวกเขาจึงผูกตำแหน่งของดาวดวงนี้เข้ากับพลังงานไท้ส่วยประจำปี โดยมีเทพเจ้าขุนพลทั้งหมด 60 องค์หมุนเวียนกันลงมาดูแลดวงชะตามนุษย์ตามรอบปฏิทินจีน การคำนวณปีชง ไม่ใช่แค่ “ปีตรงข้าม” การนับปีชงไม่ได้ดูแค่นักษัตรอย่างเดียว แต่ใช้หลักการคำนวณตำแหน่งพิกัดดาวและธาตุทั้งห้า ได้แก่ ดิน น้ำ ไฟ ไม้ และทอง เพื่อดูว่าปีเกิดของบุคคลขัดแย้งกับพลังงานของปีปัจจุบันหรือไม่ โดยแบ่งระดับการปะทะออกเป็นสี่ประเภท ชงตรง (ชง 100%) คือปีนักษัตรที่อยู่ฝั่งตรงข้ามในมุม 180 องศา หรือห่างกันพอดี 6 ปี ถือเป็นการปะทะที่รุนแรงที่สุด มักนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงฉับพลันและอุบัติเหตุ ปีคัก คือการที่ดวงดาวโคจรมาทับปีนักษัตรเดิมของตัวเอง ทำให้รู้สึกอึดอัด ติดขัด ทำอะไรก็ไม่ราบรื่น ปีเฮ้ง คือนักษัตรที่ทำมุม 90 องศา มักส่งผลด้านเคราะห์กรรม ปัญหาคดีความ หรือการถูกคนหักหลัง ปีผั่ว คือนักษัตรที่ทำมุม 270 องศา ส่งผลหนักด้านสุขภาพ โรคเก่ากำเริบ และความสัมพันธ์ที่อาจแตกหักได้ง่าย เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ลองดูปี พ.ศ. 2569 ซึ่งเป็นปีมะเมีย (ม้า) ธาตุไฟ มีเทพไท้ส่วยประจำปีคือองค์ “เปี้ยโง่ว” ปีที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดคือ ปีชวด (หนู) ซึ่งเป็นชงตรง 100% ส่วนผู้ที่เกิดปีมะเมียจะเข้าข่ายปีคัก ปีเถาะเป็นปีเฮ้ง และปีระกาเป็นปีผั่ว โดยรวมแล้ว ผลกระทบจากปีชงครอบคลุมทั้งด้านการงาน การเงิน สุขภาพ และความสัมพันธ์ จะแก้ปีชงได้อย่างไร? ด้วยความกังวลต่อผลกระทบเหล่านี้ จึงเกิดพิธีกรรมแก้ชงขึ้นมา วิธีที่นิยมที่สุดคือการไปไหว้ฝากดวงกับเทพเจ้าไท้ส่วยเอี๊ยตามวัดจีนหรือศาลเจ้า โดยเฉพาะวัดมังกรกมลาวาส (เล่งเน่ยยี่) ขั้นตอนคือเขียนชื่อและวันเดือนปีเกิดลงบนใบฝากดวง จากนั้นใช้กระดาษเงินกระดาษทอง หรือที่เรียกว่า “หงิ่งเตี๋ย” ปัดออกจากตัวตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า 12 หรือ 13 ครั้ง สำคัญมากคือห้ามปัดขึ้น เพราะถือว่าจะยิ่งดึงเคราะห์เข้าหาตัว นอกจากนี้ยังมีการทำบุญสะเดาะเคราะห์ในรูปแบบอื่น ทั้งการบริจาคโลงศพ บริจาคโลหิต ไถ่ชีวิตสัตว์ หรือปล่อยสัตว์ ส่วนข้อห้ามสำคัญคือหลีกเลี่ยงการไปร่วมงานศพ แต่หากจำเป็น ควรพกกิ่งใบทับทิมและล้างหน้าด้วยน้ำใบทับทิมก่อนกลับเข้าบ้านเพื่อชำระพลังงานลบ น่าสนใจว่าธรรมเนียมการซื้อชุดแก้ชงมาปัดตัวหน้าองค์เทพนั้น เพิ่งถูกจัดทำเป็นระบบโดยวัดมังกรกมลาวาสเมื่อราวปี 2535 เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชน และได้ขยายตัวกลายเป็นธรรมเนียมที่แพร่หลายอย่างที่เห็นในปัจจุบัน วิทยาศาสตร์มองปีชงว่าอย่างไร? แม้ปีชงจะฟังดูเป็นเรื่องโชคลาง แต่เมื่อนำมาวิเคราะห์ผ่านเลนส์ของวิทยาศาสตร์ พฤติกรรมศาสตร์ และสถิติ กลับพบคำอธิบายที่น่าสนใจมาก ในทางดาราศาสตร์ ดาวพฤหัสบดีใช้เวลาโคจรรอบดวงอาทิตย์จริงๆ ประมาณ 11.86 ปี ซึ่งใกล้เคียงกับ

“ปีชง” ซวยจริงหรือแค่บังเอิญ ให้สถิติเป็นคนเล่าเรื่อง อ่านเพิ่มเติม »

“ฝรั่งแปลกหน้า” ที่ชาวบ้านสกลไม่คุ้นตา สู่บิดาแห่งโคขุนโพนยางคำ

Uncategorized

“โคขุนโพนยางคำ” สู่สุดยอดเนื้อพรีเมียมหมื่นล้านแห่งสกลนคร หากพูดถึงสุดยอดเนื้อสเต๊กของเมืองไทย ชื่อของ “โคขุนโพนยางคำ” จังหวัดสกลนคร ย่อมยืนหนึ่งในใจของบรรดาสายเนื้อทั่วประเทศ แต่น้อยคนนักจะรู้ว่า เบื้องหลังเนื้อลายหินอ่อนที่เชฟระดับมิชลินสตาร์ยังต้องยอมรับนั้น ไม่ได้เริ่มต้นมาจากนายทุนรายใหญ่ หากแต่มาจากหยาดเหงื่อ คราบน้ำตา และการอุทิศทั้งชีวิตของชายชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งที่ชื่อว่า ฟรังซัว แดร์โฟร์ (Francois Dervaux) ผู้ข้ามน้ำข้ามทะเลมาพลิกหน้าประวัติศาสตร์ชาวโพนยางคำไปตลอดกาล ชายแปลกหน้า กับวิถีการเลี้ยงวัวสุดประหลาด ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2523 รัฐบาลไทยและฝรั่งเศสได้ร่วมกันก่อตั้ง “สหกรณ์การเลี้ยงปศุสัตว์ กรป. กลาง โพนยางคำ จำกัด” พร้อมกับการส่งตัว ฟรังซัว แดร์โฟร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการเกษตรชาวฝรั่งเศสมาเป็นที่ปรึกษาโครงการ ในยุคนั้น เกษตรกรอีสานคุ้นชินกับการเลี้ยงวัวเพื่อใช้งาน ปล่อยให้เดินแทะเล็มหญ้าตามทุ่งนา แต่คุณฟรังซัวกลับมาพร้อมแนวคิดที่ล้ำยุค ซึ่งพลิกตำราการเลี้ยงวัวของคนอีสานแบบหน้ามือเป็นหลังมือ เขาเริ่มจากการนำน้ำเชื้อโคสายพันธุ์ชั้นเลิศจากยุโรป (ชาโรเลส์, ลิมูซิน, ซิมเมนทอล) มาผสมเทียมกับแม่โคพื้นเมือง และแนะนำให้เกษตรกรดูแลวัวด้วยความทะนุถนอม แทนที่เขาจะทำงานเพียงชั่วคราวแล้วบินกลับประเทศที่เจริญแล้ว แต่คุณฟรังซัวกลับตกหลุมรักวิถีชีวิต ความซื่อใส และรอยยิ้มของชาวบ้าน เขาตัดสินใจลงหลักปักฐาน แต่งงานสร้างครอบครัวกับหญิงชาวสกลนคร และผันตัวจากข้าราชการต่างชาติ กลายมาเป็น “ลุงฟรังซัว” ที่ลงพื้นที่คลุกคลีกับเกษตรกรตามหมู่บ้านต่างๆ เพื่อสอนวิชาปศุสัตว์ให้กับชาวบ้านอย่างน้อยเดือนละครั้ง ปณิธานอันแรงกล้า: “ธุรกิจนี้ต้องเป็นของชาวบ้าน ไม่ใช่นายทุน” ลุงฟรังซัวมีอุดมการณ์ที่ชัดเจนมาตั้งแต่ต้น เขาตั้งใจปั้นให้การขุนวัวเป็น “อาชีพที่สร้างรายได้หลัก” ให้กับคนยากจน เขาปฏิเสธการทำฟาร์มขนาดใหญ่แบบนายทุนผูกขาด แต่เลือกใช้ระบบ สหกรณ์เพื่อให้ชาวบ้านทุกคนมีสิทธิ์เป็นเจ้าของร่วมกัน เขาเข้ามาเปลี่ยนตำราการเลี้ยงวัวของคนอีสานแบบหน้ามือเป็นหลังมือ จากเดิมที่ปล่อยวัวเดินกินหญ้าตามทุ่งนา ลุงฟรังซัวสอนให้ชาวบ้านนำน้ำเชื้อโคสายพันธุ์ชั้นเลิศจากยุโรปมาผสมกับแม่โคพื้นเมือง พร้อมสั่งให้เกษตรกรดูแลวัวยิ่งกว่าลูกในไส้ ต้องให้กินอาหารสูตรกากน้ำตาลผสมรำข้าว ต้องคอยอาบน้ำ แปรงขน ไล่ยุง ไปจนถึงการเปิดเพลงให้วัวฟังเพื่อลดความเครียด ซึ่งเขาเปรียบเทียบการขุนวัวว่า “เหมือนการเลี้ยงเด็ก ที่ต้องใช้ความรักและความใส่ใจเป็นพิเศษ” ฝ่ากำแพงความเชื่อ สู่การยกระดับเนื้อไทยบนเวทีสากล ความท้าทายที่สาหัสที่สุดไม่ได้อยู่ที่การเลี้ยง แต่อยู่ที่ “การขาย” เมื่อได้เนื้อวัวลูกผสมที่มีไขมันแทรกสวยงาม ลุงฟรังซัวได้นำเทคนิคการบ่มเนื้อ (Dry Aging) ในห้องเย็นมาใช้ เพื่อให้เอนไซม์ธรรมชาติทำให้เนื้อนุ่มและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว แต่การนำนวัตกรรมอาหารตะวันตกมาใช้ในยุคนั้น กลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่ท้าทายความเชื่อของผู้บริโภค เนื่องจากเนื้อที่ผ่านการบ่มจะมีสีคล้ำลง ตลาดสดท้องถิ่นที่คุ้นชินกับเนื้อสดสีแดงและกำลังซื้อที่ไม่มากคนในพื้นที่จึงยังไม่เปิดรับ สหกรณ์ในยุคแรกจึงต้องเผชิญกับอุปสรรคทางการตลาดอย่างหนัก เมื่อตลาดท้องถิ่นยังไม่พร้อม ลุงฟรังซัวและทีมงานไม่ยอมแพ้ เขาเดินหน้าผลักดันเนื้อโคขุนโพนยางคำเข้าสู่ตลาดระดับบนในกรุงเทพมหานคร โดยพุ่งเป้าไปที่กลุ่มเชฟโรงแรมห้าดาวและร้านอาหารชั้นนำ และวินาทีที่เนื้อโพนยางคำสัมผัสลิ้นเชฟผู้เชี่ยวชาญ ทุกคนต่างยอมรับในคุณภาพที่ทัดเทียมเนื้อนำเข้าจากยุโรป กระแสปากต่อปากในวงการอาหารชั้นสูงจึงเริ่มต้นขึ้น และพลิกฟื้นชะตากรรมของสหกรณ์ไปตลอดกาล มิติทางเศรษฐกิจ: โมเดลสหกรณ์ที่สร้างความมั่งคั่งให้ชุมชน โคขุนโพนยางคำไม่ได้เป็นเพียงแค่อาหารขึ้นชื่อ แต่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อมิติทางเศรษฐกิจและสังคมของภาคอีสาน: การกระจายรายได้สู่ชุมชน: การบริหารงานในรูปแบบ “สหกรณ์” ทำให้เม็ดเงินและผลกำไรไม่ตกไปอยู่ในมือของกลุ่มทุนใหญ่ แต่กระจายกลับคืนสู่เกษตรกรผู้เลี้ยงโดยตรง ปัจจุบันมีสมาชิกหลายพันครอบครัวที่ลืมตาอ้าปากได้จากอาชีพนี้ การสร้างระบบนิเวศทางเศรษฐกิจ (Ecosystem): อุตสาหกรรมโคขุนสร้างงานตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่เกษตรกรผู้ปลูกหญ้า ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ผู้ขุนโค ไปจนถึงโรงงานชำแหละ แปรรูป และธุรกิจร้านอาหาร สร้างเม็ดเงินหมุนเวียนในภาคอีสานปีละหลายร้อยล้านบาท การยกระดับภาคเกษตรกรรม: เป็นต้นแบบที่พิสูจน์ให้เห็นว่า เกษตรกรไทยสามารถผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง (High Value) ที่ได้มาตรฐานสากล ลดการพึ่งพาการนำเข้าเนื้อสัตว์จากต่างประเทศ ฉากจบสุดสะเทือนใจของบิดาแห่งโคขุนไทย ลุงฟรังซัวใช้ชีวิตคลุกคลีอยู่กับชาวสกลนครยาวนานถึง

“ฝรั่งแปลกหน้า” ที่ชาวบ้านสกลไม่คุ้นตา สู่บิดาแห่งโคขุนโพนยางคำ อ่านเพิ่มเติม »

พาส่องเบิ่งวัยเก๋าลงทุ่ง สัดส่วนเกษตรกรสูงอายุแต่ละจังหวัดในภาคอีสาน

Infographic

ISAN Insight x หม่องเฮียนฮู้ พามาเบิ่ง สัดส่วนเกษตรกรสูงอายุในแต่ละจังหวัดอีสาน จังหวัดไหนเพิ่มขึ้น จังหวัดไหนลดลงเปลี่ยนแปลงไปมากแค่ไหนมาเบิ่งกัน หากพิจารณาภาพรวมในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา จะพบว่าแรงงานภาคการเกษตรในภาคอีสานมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยในปี พ.ศ. 2564 มีแรงงานภาคเกษตรอยู่ที่ 4.9 ล้านคน และลดลงเหลือเพียง 4.5 ล้านคนในปี พ.ศ. 2568 คิดเป็นการลดลง 7.9% ภายในระยะเวลาเพียง 5 ปี และยังคงมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องในอนาคต การลดลงของแรงงานภาคเกษตรอย่างต่อเนื่องเช่นนี้อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวมในระยะยาว เนื่องจากแรงงานภาคเกษตรถือเป็นกำลังการผลิตที่สำคัญของประเทศ อย่างไรก็ตาม แนวโน้มดังกล่าวอาจสะท้อนถึงการเปลี่ยนผ่านสู่เกษตรกรรมสมัยใหม่ หากคนรุ่นใหม่หันมาประกอบอาชีพเกษตรกรรมโดยใช้เทคโนโลยี อาจส่งผลให้ภาคการเกษตรมีความจำเป็นต้องพึ่งพาแรงงานต่างชาติเพิ่มขึ้นในอนาคต (สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์, 2563) https://www.pier.or.th/abridged/2020/14/ ปัจจัยที่ส่งผลต่อการลดลงของแรงงานภาคเกษตรในภาคอีสานมีหลายประการ โดยปัจจัยสำคัญประการหนึ่งคือค่าตอบแทนที่อยู่ในระดับต่ำและไม่เพียงพอ ซึ่งเป็นผลจากความผันผวนของรายได้จากความไม่แน่นอนของราคาผลผลิตและสภาพภูมิอากาศ อีกปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้กันคือต้นทุนการผลิตที่สูงแต่ไม่สอดคล้องกับราคาขายที่ได้รับ ทั้งค่าแรงงานตั้งแต่ขั้นตอนการปลูกจนถึงการเก็บเกี่ยว ค่าปรับปรุงดิน ค่าเมล็ดพันธุ์ และค่าปุ๋ย ภายใต้บริบทดังกล่าวเกษตรกรไทยจำนวนมากจึงเผชิญปัญหารายได้ไม่สอดคล้องกับรายจ่ายและเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อความยั่งยืนของอาชีพเกษตร แม้ภาพรวมของแรงงานภาคเกษตรจะลดลง แต่ยังมีกลุ่มแรงงานหนึ่งที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ แรงงานผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป สะท้อนภาคเกษตรที่กำลังเข้าสู่สังคมแรงงานสูงวัย โดยในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา แรงงานกลุ่มนี้มีจำนวนเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละประมาณ 2.6% ในทางกลับกัน กลุ่มที่มีจำนวนลดลงอย่างเห็นได้ชัดกลับไม่ใช่แรงงานรุ่นใหม่ที่โยกย้ายไปประกอบอาชีพอื่น หากแต่เป็นแรงงานภาคเกษตรในช่วงวัย 41-50 ปี ซึ่งมีจำนวนลดลงกว่า 3 แสนคนในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาเฉลี่ยลดลง 7.6% ต่อปี ซึ่งคาดว่าส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากแรงกดดันทางเศรษฐกิจ ที่ทำให้พวกเขาต้องออกจากตลาดแรงงานก่อนวัย และบางส่วนย้ายไปกิจกรรมนอกภาคเกษตร ท่ามกลางวิกฤตแรงงานสูงวัยในภาคเกษตร ยังมีบางพื้นที่ที่มีสัดส่วนแรงงานเกษตรรุ่นใหม่อายุ 15-30 ปีสูงสุดในภูมิภาค โดยเฉพาะจังหวัดในแถบอีสานเหนืออย่าง เลย บึงกาฬ และมุกดาหาร ที่ 23.5%, 23.1% และ 20.8% ตามลำดับ ยิ่งไปกว่านั้น อุดรธานียังเป็นจังหวัดที่มีจำนวนแรงงานภาคเกษตรเพิ่มขึ้นสูงสุดในภาคอีสาน โดยมีแรงงานเกษตรเพิ่มขึ้นกว่า 14,000 คน และแรงงานที่เพิ่มขึ้นเกือบทั้งหมดมาจากกลุ่มคนรุ่นใหม่และวัยทำงานอายุ 15-40 ปี ซึ่งนับเป็นการเพิ่มขึ้นที่หาได้ยากในบริบทปัจจุบัน สิ่งต่างๆเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าภาคเกษตรกรรมของอีสานกำลังเผชิญกับความท้าทายเชิงโครงสร้างอย่างจริงจัง การพึ่งพาแรงงานสูงวัยเป็นหลักในการขับเคลื่อนพื้นที่เพาะปลูกย่อมไม่ใช่แนวทางที่ยั่งยืนในระยะยาว จึงถึงเวลาแล้วที่ควรศึกษาและถอดบทเรียนจากจังหวัดที่ประสบความสำเร็จในการดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้อยู่ในภาคเกษตร เพื่อนำไปปรับใช้กับพื้นที่เปราะบางอย่างอีสานใต้ ควบคู่ไปกับการส่งเสริม Smart Farming อย่างจริงจัง เป้าหมายสำคัญคือการฟื้นฟูความมั่นคงทางรายได้ของอาชีพเกษตรกร และสร้างแรงจูงใจให้แรงงานหนุ่มสาวหวนกลับมาเป็นรากฐานที่แข็งแกร่งของเศรษฐกิจในบ้านเกิดอีกครั้ง ที่มา: สนค. แนะแนวทางลดต้นทุน เพิ่มรายได้เกษตรกรไทย | สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เกษตรกรไทยติดกับดักรายได้ต่ำ ไร้เสน่ห์ดึงดูดแรงงานรุ่นใหม่ Debt Behavior of ISAN Farmers: พาเบิ่ง…พฤติกรรมการก่อหนี้เกษตรกรอีสาน

พาส่องเบิ่งวัยเก๋าลงทุ่ง สัดส่วนเกษตรกรสูงอายุแต่ละจังหวัดในภาคอีสาน อ่านเพิ่มเติม »