ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และอิหร่านที่ปะทุขึ้นอย่างรุนแรงในปี 2569 ส่งผลกระทบกระจายออกไปทั่วโลกจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อเส้นทางขนส่งพลังงานและสินค้าที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลกถูกปิดกั้น ห่วงโซ่อุปทานโลกก็เริ่มสะดุดในแบบที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนนับตั้งแต่วิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ในอดีต
สำหรับประเทศไทยซึ่งมีโครงสร้างเศรษฐกิจแบบเปิด พึ่งพาการส่งออกและการนำเข้าพลังงานรวมถึงวัตถุดิบในสัดส่วนสูง ผลกระทบที่เกิดขึ้นจึงกระทบเป็นวงกว้างอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตั้งแต่โครงสร้างการค้าระหว่างประเทศ ห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงชีวิตประจำวันของคนทุกกลุ่มในสังคม
ราคาพลังงานพุ่ง กระแทกทุกภาคส่วน
ผลกระทบที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดในทันทีคือราคาพลังงานโลกที่ทะยานขึ้นอย่างรวดเร็ว การปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซทำให้น้ำมันดิบราว 15 ถึง 20 ล้านบาร์เรลต่อวันไม่สามารถออกสู่ตลาดโลกได้ตามปกติ ราคาน้ำมันดิบเบรนท์พุ่งไปแตะระดับ 110 ถึง 150 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล
ไทยพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางสูงถึง 58% ของปริมาณการนำเข้าทั้งหมด และยังนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลวหรือ LNG อีกกว่า 24% ราคาพลังงานที่พุ่งสูงกระทบต่อทุกภาคส่วน อัตราเงินเฟ้อในประเทศมีแนวโน้มสูงขึ้น และคาดว่าจะฉุด GDP ของไทยลงราว 0.2% – 0.9%
แม้รัฐบาลพยายามตรึงราคาพลังงานในประเทศผ่านกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และมีน้ำมันสำรองใช้ได้ราว 61 ถึง 95 วัน แต่หากสงครามยืดเยื้อ ภาระทางการคลังที่ต้องแบกรับก็จะขยายตัวออกไปจนยากจะควบคุม
ปุ๋ยเคมี
แม้แต่ภาคการเกษตรที่เป็นต้นนำในการผลิตต่างๆก็ยังคงได้รับผลกระทบ เนื่องจากไทยพึ่งพาการนำเข้าปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศสูงถึง 90% – 95% หรือประมาณ 6 ล้านตันต่อปี โดยแหล่งหลักคือประเทศในตะวันออกกลางสำหรับปุ๋ยยูเรียและไนโตรเจน บวกกับรัสเซียและจีน
เมื่อช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด เรือบรรทุกปุ๋ยไม่สามารถเดินทางมาถึงไทยได้ตามกำหนด ปริมาณสต็อกปุ๋ยในประเทศช่วงเดือนเมษายน 2569 เหลือเพียงราว 900,000 ตัน ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับวิกฤตอย่างยิ่งก่อนเข้าสู่ฤดูกาลเพาะปลูกหลักในเดือนพฤษภาคม ราคาปุ๋ยในตลาดโลกพุ่งขึ้น 50% – 70% กดดันต้นทุนให้กับเกษตรกรผู้ปลูกข้าว อ้อย และปาล์มน้ำมัน ซึ่งมีสัดส่วนต้นทุนปุ๋ยและยาฆ่าแมลงสูงถึง 40% – 54% ของต้นทุนรวม หากรัฐบาลไม่สามารถหาปุ๋ยจากแหล่งอื่นได้ทันท่วงทีสถานการณ์ก็อาจลุกลามไปสู่วิกฤตเงินเฟ้อด้านอาหารในปีถัดไป
อาหารและสินค้าเกษตรแปรรูป
ตลาดตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือเป็นปลายทางสำคัญของสินค้าอาหารไทย แต่วิกฤตครั้งนี้ทำให้กำลังซื้อในภูมิภาคหดตัวลงพร้อมกับปัญหาการขนส่งที่ยากขึ้น ตัวเลขในช่วงสองเดือนแรกของปี 2569 ระบุว่ามูลค่าการส่งออกอาหารไทยลดลงถึง 10.5%
ข้าวไทยได้รับผลกระทบหนักจากการหยุดสั่งซื้อของอิรักซึ่งเป็นคู่ค้าหลัก ทำให้มีสินค้าตกค้างอยู่เป็นจำนวนมาก สินค้าอย่างทูน่ากระป๋อง สับปะรดกระป๋อง และอาหารฮาลาล ต้องแบกรับค่าระวางเรือที่พุ่งขึ้นหลายเท่า จนสูญเสียความสามารถในการแข่งขันด้านราคา นอกจากนี้ การขาดแคลนกำมะถันจากตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการผลิตปุ๋ยฟอสเฟตและสารเคมีถนอมอาหาร ยังส่งผลต่อเนื่องมายังต้นทุนการแปรรูปอาหารตลอดทั้งห่วงโซ่การผลิต
ยานยนต์
ตะวันออกกลางเป็นตลาดส่งออกรถยนต์ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของไทย รองจากเอเชียและโอเชียเนีย โดยเฉพาะรถกระบะและรถยนต์อเนกประสงค์ที่มียอดส่งออกกว่า 200,000 คันต่อปี วิกฤตครั้งนี้ทำให้ยอดส่งออกรถยนต์ไทยไปตะวันออกกลางเสี่ยงหดตัวลงอย่างน้อย 7.5% ในขณะที่ค่ายรถจีนกลับใช้วิกฤตนี้เป็นโอกาสขยายส่วนแบ่งตลาดในภูมิภาคได้เพิ่มขึ้นถึง 45% เทียบกับไทยที่ขยายตัวได้เพียง 2%
ปิโตรเคมีและพลาสติก
ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงดึงราคาวัตถุดิบตั้งต้นอย่างแนฟทาและก๊าซธรรมชาติขึ้นตามไปด้วยอย่างรวดเร็ว โรงงานปิโตรเคมีในไทยเผชิญกับภาวะที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า Margin Compression หรือกำไรที่หดแคบลงอย่างรุนแรง เพราะต้นทุนพุ่งสูงแต่ไม่สามารถผลักภาระไปยังผู้บริโภคปลายทางได้ทั้งหมดท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจซบเซา หากสถานการณ์ยืดเยื้อ โรงงานบางแห่งอาจต้องลดกำลังการผลิตหรือประกาศเหตุสุดวิสัยในการส่งมอบสินค้า
โลจิสติกส์ พังทลายทุกช่องทาง
วิกฤตครั้งนี้สร้างความเสียหายต่อระบบโลจิสติกส์ไทยผ่านสามช่องทางพร้อมกัน
ทางทะเล คือช่องทางที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด การปิดช่องแคบฮอร์มุซและอันตรายในทะเลแดงบังคับให้สายการเดินเรือต้องอ้อมทวีปแอฟริกาผ่านแหลมกู๊ดโฮป เพิ่มระยะทางกว่า 7,500 กิโลเมตร และระยะเวลาเดินทางอีก 15 ถึง 40 วัน ค่าระวางเรือในเส้นทางตะวันออกกลางพุ่งขึ้นไปอยู่ที่ 6,000 ถึง 8,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อตู้คอนเทนเนอร์ ยังไม่นับค่าธรรมเนียมความเสี่ยงภัยสงครามและค่าเชื้อเพลิงฉุกเฉินอีกหลายพันดอลลาร์ต่อตู้ สินค้าส่งออกจำนวนมากของไทยเกิดการตกค้างที่ท่าเรือ เพราะไม่สามารถจองระวางหรือรอตู้คอนเทนเนอร์เปล่าหมุนเวียนกลับมาได้ทัน
ทางอากาศก็ไม่รอดเช่นกัน เที่ยวบินระหว่างเอเชียและยุโรปต้องยกเลิกหรือเปลี่ยนเส้นทาง เพราะน่านฟ้าของอิหร่าน อิรัก อิสราเอล และจอร์แดนถูกปิด และฮับการบินสำคัญอย่างดูไบกับโดฮาหยุดชะงัก ค่าระวางขนส่งทางอากาศพุ่งขึ้นตามราคาเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้นกว่า 56% กดดันผู้ส่งออกสินค้ามูลค่าสูงและสินค้าที่ต้องการความรวดเร็ว
ผลสุดท้ายที่ตามมาคือระบบการจัดการสินค้าคงคลังมีปัญหา จากระยะเวลาการขนส่งที่คาดเดาไม่ได้ ทำให้ระบบการจัดการสินค้าคงคลังแบบ Just-in-Time ที่ภาคอุตสาหกรรมไทยใช้มายาวนานไม่สามารถทำงานได้ โรงงานผลิตต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่สายการผลิตจะหยุดชะงัก จากการขาดแคลนชิ้นส่วน ทำให้ผู้ประกอบการไทยต้องหันมาใช้วิธีการกักตุนวัตถุดิบ ซึ่งนำไปสู่ปัญหาต้นทุนจมและสภาพคล่องทางการเงินที่ตึงตัว
ใครได้รับผลกระทบบ้าง
วิกฤตครั้งนี้ไม่มีกลุ่มไหนในสังคมไทยรอดพ้น
ประชาชนทั่วไปแบกรับค่าครองชีพที่สูงขึ้นผ่านราคาน้ำมัน ค่าไฟ และสินค้าอุปโภคบริโภคที่ขยับตามต้นทุนการผลิตและขนส่ง ครอบครัวของแรงงานไทยในตะวันออกกลางยังเผชิญความเสี่ยงขาดรายได้ส่งกลับหากต้องอพยพหนีภัยสงคราม
เกษตรกรตกอยู่ในภาวะที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออก ต้นทุนปุ๋ย ยาปราบศัตรูพืช และน้ำมันเครื่องจักรพุ่งสูง ขณะที่รายได้กลับถูกกดดันจากราคาสินค้าเกษตรที่ชะลอตัวและตลาดส่งออกหลักที่หดหาย
ผู้ประกอบการ SME ได้รับผลกระทบหนักที่สุดในกลุ่มธุรกิจ เพราะขาดสภาพคล่องจากค่าระวางเรือที่พุ่งสูง การเก็บเงินจากลูกค้าต่างประเทศที่ล่าช้า และความเสี่ยงจากการยกเลิกคำสั่งซื้อกะทันหัน
ภาคการผลิตต้องเผชิญกับความผันผวนของราคาวัตถุดิบ ชิ้นส่วนขาดแคลน และต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น ทำให้ขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกลดลงอย่างเห็นได้ชัด
รัฐบาลเองก็เผชิญกับทางเลือกที่ยากลำบาก ต้องใช้งบประมาณมหาศาลอุดหนุนราคาพลังงานผ่านกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ขณะที่รายได้ภาษีมีแนวโน้มลดลงตามเศรษฐกิจที่ขยายตัวต่ำกว่าเป้า นำไปสู่ความเสี่ยงด้านหนี้สาธารณะในระยะยาว
อ้างอิง
กรุงเทพธุรกิจ. (2569, 3 มีนาคม). ‘สงคราม’ ป่วนขนส่งทางทะเล ผู้ส่งออกไทยผวาสายเดินเรือ ‘งด Booking’ ค่าระวางพุ่ง. https://www.bangkokbiznews.com/economics/1223612
กระทรวงศึกษาธิการ. (2569, 16 มีนาคม). สงครามตะวันออกกลาง 2569: อิหร่าน – อิสราเอล – สหรัฐอเมริกา. https://www.moe.go.th/สงครามตะวันออกกลาง-2569-อิห/
กรมประชาสัมพันธ์. (2569, 7 เมษายน). บีโอไอไฟเขียวอีซูซุ ลงทุนกว่า 1.5 หมื่นล้าน ยกระดับฐานการผลิต ก้าวสู่อุตสาหกรรมสีเขียว. https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/39/iid/492381
จส.100. (2569, 25 มีนาคม). ประกาศใช้ทันที! พาณิชย์ คุมราคาสินค้า รับผลกระทบสงครามตะวันออกกลาง. LINE TODAY. https://today.line.me/th/v3/article/2D3MKvP
ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์. (2569, 1 มีนาคม). 4 ผลกระทบไทย สงคราม อิหร่าน-อิสราเอล แนวโน้มยืดเยื้อ. ไทยรัฐออนไลน์. https://www.thairath.co.th/scoop/interview/2917181
แนวหน้า. (2569, 3 มีนาคม). โลกธุรกิจ – พณ.งัด 6 มาตรการ รับมือผลกระทบสงคราม. https://www.naewna.com/business/950281
ประชาชาติธุรกิจ. (2569, 16 มีนาคม). ส่งออกอัญมณีไทย ม.ค.69 แตะ 1.8 พันล้านเหรียญฯ ทองคำพุ่งคนแห่ซื้อสินทรัพย์ปลอดภัย. https://www.prachachat.net/economy/news-1979052
โพสต์ทูเดย์. (2569, 2 มีนาคม). วิกฤตตะวันออกกลาง เขย่าตลาดทอง–เพชร จับตาฮอร์มุซตัวแปรชี้ชะตา. https://www.posttoday.com/business/738801
มติชน. (2569, 6 เมษายน). สงคราม-ศก.ย่อตัว กระทบส่งออกอัญมณี-เครื่องประดับ เฉพาะทองคำยังแรงเพิ่ม 18% แนวโน้มขายน้อยจากต้นทุนแพง. https://www.matichon.co.th/economy/news_5666163
ยุพิน ธรรมหมื่นยอง. (2569, 12 เมษายน). ‘ปุ๋ยวิกฤติ’ บีบไทยเร่งจัดหา ก่อนเข้าฤดูเพาะปลูก พ.ค.นี้. กรุงเทพธุรกิจ. https://www.bangkokbiznews.com/economics/1229462
วิชชุดา จิตจันทร์. (2569, 24 มีนาคม). ส่งออกรถไทยสะเทือน ตะวันออกกลางเสี่ยงหด 7.5% จีนรุกหนักแซงตลาด. ฐานเศรษฐกิจ. https://www.thansettakij.com/finance/654763
วิโรจน์ เลิศจิตต์ธรรม. (2569, 16 เมษายน). ประมวลไทม์ไลน์ 3 วัน ทรัมป์ ปิดกั้น ฮอร์มุซ เกิดอะไรขึ้นบ้าง โอกาสเจรจาหยุดยิงยังมีอยู่หรือไม่?. THE STANDARD. https://thestandard.co/trump-hormuz-blockade-iran-peace-talks/
สุปรีย์ ศรีสำราญ. (2569, 23 มกราคม). แนวโน้มธุรกิจขนส่งสินค้าทางทะเล (ฉบับ update). Krungthai COMPASS. (เผยแพร่ผ่าน SETTRADE). https://www.settrade.com/th/news-and-articles/articles/756-krungthai-compass-sea-freight-update
อติเดช พงศ์หว่าน. (2569, 20 มกราคม). Industry analysis and ESG reports: แนวโน้มธุรกิจอัญมณีและเครื่องประดับ. Krungthai COMPASS. https://media.settrade.com/settrade/Documents/2026/Jan/20260120-Krungthai-COMPASS-Jewelry-update.pdf
SCB EIC. (2569, 18 มีนาคม). EIC ประเมินผลกระทบจากวิกฤติตะวันออกกลาง ต่ออุตสาหกรรมเกษตรไทย. ThaiPublica. https://thaipublica.org/2026/03/scb_eic_middleeast_tension_impact_agriculture/
Thai PBS. (2569, 24 มีนาคม). สงครามตะวันออกกลางยืดเยื้อ ส.อ.ท.หวั่นกระทบส่งออกรถยนต์ไทย. https://www.thaipbs.or.th/news/content/503749
Thai PBS. (2569, 31 มีนาคม). พิษสงครามตะวันออกกลาง ฉุดส่งออกอาหาร-10.5% ส.อ.ท.หั่นเป้าเหลือ 1.4 ล้านล้านบาท. https://www.thaipbs.or.th/news/content/504074