ช่วงนี้ประเด็นเรื่องการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง เพราะเป็นองค์กรที่ดูแลสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนหลายล้านคนทั่วประเทศ รวมถึงชาวอีสานจำนวนมากด้วย อีสานอินไซต์จะพามาดูภาพใหญ่ของ “สิทธิการรักษาพยาบาล” ของคนอีสานว่าแต่ละจังหวัดใช้สิทธิอะไรบ้าง
จากข้อมูลสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ จะพบว่าคนอีสานส่วนใหญ่ยังอยู่ภายใต้ “สิทธิบัตรทอง” หรือหลักประกันสุขภาพจำนวนเยอะ แทบทุกจังหวัดมีผู้ใช้สิทธิบัตรทองมากกว่าระบบอื่นหลายเท่าตัว โดยจังหวัดที่มีผู้ถือสิทธิบัตรทองมากที่สุดคือ นครราชสีมา กว่า 1.91 ล้านคน รองลงมาคือ อุบลราชธานี 1.35 ล้านคน และขอนแก่น 1.29 ล้านคน
ซึ่งในปัจจุบันคนไทยส่วนใหญ่อยู่ใน 3 ระบบการรักษาหลัก ได้แก่ บัตรทอง, ประกันสังคม และสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ซึ่งแต่ละระบบเกิดขึ้นจากสถานะทางอาชีพที่แตกต่างกัน
ในส่วนของ บัตรทอง (หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า) เป็นสิทธิของประชาชนทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคมหรือสวัสดิการข้าราชการ จุดเด่นคือครอบคลุมประชาชนจำนวนมากที่สุด เข้าถึงบริการพื้นฐานได้แทบทุกโรค และเป็นระบบที่ทำให้คนไทยไม่ต้องล้มละลายเพราะค่ารักษาพยาบาลเหมือนในหลายประเทศทั่วโลก หลายคนอาจมองว่าบัตรทองเป็นสิทธิของคนรายได้น้อย แต่ในความเป็นจริง บัตรทองคือกลไกความมั่นคงทางสังคมที่ช่วยคุ้มครองคนไทยจำนวนมหาศาล ตั้งแต่เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า แรงงานนอกระบบ ไปจนถึงผู้สูงอายุนั่นเอง
ส่วน ประกันสังคม เป็นสิทธิของลูกจ้างในระบบเอกชนที่ส่งเงินสมทบเข้ากองทุนทุกเดือน จุดเด่นคือไม่ได้ดูแลเฉพาะเรื่องการรักษาพยาบาลเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเงินชดเชยกรณีเจ็บป่วย คลอดบุตร ว่างงาน ทุพพลภาพ และเงินบำนาญชราภาพ ถือเป็นระบบประกันสังคมแบบครบวงจรที่สุดของไทย อย่างไรก็ตาม ประกันสังคมก็เป็นระบบที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุดเช่นกัน ทั้งเรื่องคุณภาพบริการ ความแออัดของโรงพยาบาลคู่สัญญา การเข้าถึงบริการเฉพาะทาง และความโปร่งใสในการบริหารกองทุนขนาดใหญ่ที่มีเงินสะสมหลายล้านล้านบาท จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมจึงถูกจับตามองมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้
ในขณะที่ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการและรัฐวิสาหกิจ เป็นระบบที่ได้รับงบประมาณจากภาครัฐโดยตรง จุดเด่นคือมีความยืดหยุ่นในการเข้ารับบริการสูง สามารถใช้บริการโรงพยาบาลรัฐได้หลากหลายแห่ง และครอบคลุมการรักษาโรคซับซ้อนจำนวนมาก จึงมักถูกมองว่าเป็นระบบที่มีสิทธิประโยชน์สูงที่สุดในบรรดา 3 ระบบหลัก
เมื่อมองลงมาที่ภาคอีสาน จะพบว่า นครราชสีมาเป็นจังหวัดที่มีผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมมากที่สุดถึงกว่า 321,000 คน ตามด้วยขอนแก่นกว่า 184,000 คน และอุบลราชธานี 104,000 คน โดยจังหวัดเหล่านี้ในฐานะศูนย์กลางเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมของภูมิภาค เพราะยิ่งมีโรงงาน บริษัท และธุรกิจขนาดใหญ่จำนวนมาก ก็ยิ่งมีแรงงานในระบบประกันสังคมมากตามไปด้วยนั่นเอง
แม้หลายคนจะมองข้าม แต่ “บัตรทอง” คือระบบที่แบกรับภาระประชากรมากที่สุดในประเทศ และในภาคอีสานก็ยิ่งเห็นภาพชัดเจน เพราะหลายจังหวัดมีประชาชนอยู่ในระบบบัตรทองมากกว่า 80% ของผู้มีสิทธิรักษาพยาบาลทั้งหมด นั่นหมายความว่าโรงพยาบาลของรัฐ โดยเฉพาะโรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลจังหวัด กำลังทำหน้าที่เป็นแนวหน้าในการดูแลสุขภาพของคนอีสานส่วนใหญ่ หากระบบบัตรทองมีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นงบประมาณ บุคลากรทางการแพทย์ หรือความแออัด ผลกระทบจะเกิดกับประชาชนจำนวนมหาศาลทันที
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงสิทธิการรักษาพยาบาลพื้นฐานของภาครัฐเท่านั้น ยังไม่รวมประชาชนจำนวนไม่น้อยที่ซื้อประกันสุขภาพเอกชนเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นประกันชีวิต ประกันสุขภาพ หรือประกันโรคร้ายแรง เพื่อเพิ่มทางเลือกในการรักษาและลดภาระค่าใช้จ่ายของตนเอง ดังนั้นภาพที่เห็นจึงเป็นเพียงโครงสร้างหลักของระบบสาธารณสุขไทย ซึ่งยังมีเครือข่ายการคุ้มครองสุขภาพจากภาคเอกชนเข้ามาเสริมอีกชั้นหนึ่งด้วย
อ้างอิงจาก:
– ฐานเศรษฐกิจ
– สำนักบริหารงานทะเบียน สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
– ไทยรัฐทีวี
ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่
https://linktr.ee/isan.insight
#ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #Business #Economy #ธุรกิจ #เศรษฐกิจ #ธุรกิจอีสาน #เศรษฐกิจอีสาน