เมื่อเปรียบเทียบงบประมาณเทศบาลในภาคอีสานระหว่างปีงบประมาณ 2564 กับ 2569 จะเห็นได้ว่า แม้ทุกเทศบาลจะได้รับงบเพิ่มขึ้นเกือบทั้งหมด แต่การเติบโตก็ไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันทุกเมือง บางแห่งเติบโตแบบก้าวกระโดด ขณะที่บางแห่งขยับขึ้นเพียงเล็กน้อย
เทศบาลนครนครราชสีมา ที่มีงบประมาณเพิ่มจาก 640 ล้านบาท เป็น 952 ล้านบาท เพิ่มขึ้นถึง 312 ล้านบาท หรือเกือบ 49% จนแซงหน้าเทศบาลนครขอนแก่นขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่งของภาคอีสาน โดยนครราชสีมากำลังกลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจตอนล่างของภาคอีสาน มีทั้งนิคมอุตสาหกรรม ศูนย์กระจายสินค้า ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ และยังเป็นประตูเชื่อมระหว่างกรุงเทพฯ กับอีสาน การเติบโตของภาคบริการ การค้า และการลงทุน ทำให้เมืองต้องรองรับประชากรแฝงจำนวนมาก ส่งผลให้ภารกิจของเทศบาลเพิ่มขึ้นตามไปด้วยนั่นเอง
ขณะที่ เทศบาลนครขอนแก่น ได้งบเพิ่มจาก 770 ล้านบาท เป็น 942 ล้านบาท ขอนแก่นเองถือเป็นเมืองที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจสูงที่สุดแห่งหนึ่งของภูมิภาค และยังกำลังขับเคลื่อนด้วยการศึกษา การแพทย์ และภาคการบริการสมัยใหม่ อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัย โรงพยาบาลขนาดใหญ่ และบริษัทเอกชนจำนวนมาก จึงมีความต้องการใช้งบพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง
อีกเมืองที่น่าจับตาคือ เทศบาลนครอุดรธานี ซึ่งงบเพิ่มจาก 726 ล้านบาท เป็น 854 ล้านบาท อุดรธานีในฐานะศูนย์กลางการค้าระหว่างไทยกับลาวและจีนตอนใต้ เมืองนี้ได้รับอานิสงส์จากการค้าชายแดนและการขยายตัวของภาคโลจิสติกส์มาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ยังคงเป็นหนึ่งในหัวเมืองเศรษฐกิจสำคัญของอีสาน
หากดูภาพรวม จะพบว่ากลุ่มเทศบาลที่มีงบประมาณสูงส่วนใหญ่ล้วนเป็น นคร มากกว่า เมือง เพราะต้องรับภาระประชากรจำนวนมาก มีความหนาแน่นทางเศรษฐกิจสูง และเป็นศูนย์กลางบริการของจังหวัดหรือภูมิภาค ตัวอย่างเช่น นครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี อุบลราชธานี สกลนคร และบุรีรัมย์ ซึ่งล้วนเป็นเมืองที่มีบทบาททางเศรษฐกิจเกินขอบเขตจังหวัดของตนเอง
ในทางกลับกัน เทศบาลที่มีงบประมาณน้อยกว่า อย่างเช่น หนองบัวลำภู บึงกาฬ อำนาจเจริญ หรือมุกดาหาร ไม่ได้หมายความว่าเป็นเมืองที่ไม่มีความสำคัญ แต่เป็นเพราะขนาดประชากรและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ยังเล็กกว่าเมืองศูนย์กลางหลัก โดยเมืองเหล่านี้มีฐานเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคเกษตรกรรมค่อนข้างมาก ภาคการบริการและอุตสาหกรรมยังไม่ขยายตัวในระดับเดียวกับหัวเมืองใหญ่ ทำให้ภารกิจของเทศบาลมีขนาดเล็กกว่า และได้รับงบประมาณในระดับที่สอดคล้องกับภาระงานนั่นเอง
และสิ่งที่น่าสนใจคือ บุรีรัมย์และสกลนคร เป็น 2 เมืองที่มีอันดับขยับขึ้นอย่างโดดเด่นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะบุรีรัมย์ที่เพิ่มจาก 255 ล้านบาท เป็น 397 ล้านบาท เติบโตกว่า 55% การเติบโตนี้เป็นเพราะบุรีรัมย์เมืองท่องเที่ยว กีฬา และอีเวนต์ระดับประเทศ ขณะที่สกลนครเพิ่มจาก 287 ล้านบาท เป็น 399 ล้านบาท ซึ่งก็ได้รับอานิสงส์ส่วนหนึ่งมาจากบทบาทการเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการศึกษา การแพทย์ และการค้าของอีสานตอนบนอีกด้วย
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงงบประมาณที่รัฐบาลจัดสรรให้เทศบาลผ่านระบบงบประมาณแผ่นดินเท่านั้น ยังไม่รวมรายได้ที่เทศบาลจัดเก็บเอง อย่างเช่น ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีป้าย ค่าธรรมเนียมต่างๆ หรือรายได้จากทรัพย์สินของเทศบาล
อ้างอิงจาก:
– สำนักงบประมาณ
– สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
– TCEB
– Industrial Cluster Development Strategy Assessment for Promoting Special Economic Corridor – BCG Model
– Money Buffalo
#ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #งบเทศบาลจังหวัด #งบประมาณ #งบเทศบาล #งบประมาณจังหวัด