Nanthawan Laithong

ตลอดระยะเวลา 7 ปีที่ประเทศไทยได้รับสิทธิ์เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน MotoGP ซึ่งได้พิสูจน์ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า “มหกรรมกีฬาระดับโลก” สามารถพัฒนาไปสู่เครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจและอิทธิพลทางวัฒนธรรมของประเทศได้อย่างทรงพลัง สนามแข่งขันที่ สนาม ช้าง อินเตอร์เนชั่นแนล เซอร์กิต จังหวัดบุรีรัมย์ ได้กลายเป็นศูนย์กลางของปรากฏการณ์ระดับโลก เมื่อการแข่งขันรายการ PT Grand Prix of Thailand ในปี 2569 สามารถดึงดูดผู้ชมได้สูงสุดเป็นประวัติการณ์กว่า 228,228 คน ขณะที่ตั๋ว Grandstand ถูกจองหมดภายในเวลาเพียง 3.21 นาทีเลยทีเดียว หากย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้นของการแข่งขัน MotoGP ซึ่งถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่ปี 2492 และเป็นการแข่งขันมอเตอร์สปอร์ตชิงแชมป์โลกที่เก่าแก่ที่สุดรายการหนึ่งของโลก ไทยได้เข้าร่วมในเวทีนี้ครั้งแรกในปี 2561 และสามารถสร้าง “ปรากฏการณ์ใหม่ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ได้ทันที โดยในปีแรกมีผู้ชมกว่า 222,535 คน พร้อมคว้ารางวัล Best Grand Prix of the Year ขณะที่ในปีต่อๆ มายอดผู้ชมยังคงสูงอย่างต่อเนื่อง อย่างเช่น 226,655 คนในปี 2562 และกลับมาเติบโตอีกครั้งหลังสถานการณ์โควิด-19 โดยมีผู้ชม 178,463 คนในปี 2565 เพิ่มเป็น 179,811 คนในปี 2566 และทะลุ 205,373 คนในปี 2567 ก่อนจะขยับขึ้นเป็น 224,634 คนในปี 2568 และทำสถิติสูงสุดในปี 2569 นั่นเอง ในการจัดการแข่งขัน MotoGP ได้สร้างผลกระทบเชิงบวกต่อหลายภาคส่วนของประเทศตลอดช่วงปี 2561-2568 ที่ผ่านมา ซึ่งสามารถสร้างเม็ดเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจไทยรวมแล้วเกือบ 30,000 ล้านบาท และในปี 2569 เพียงปีเดียวก็สร้างเงินสะพัดมากกว่า 5,139 ล้านบาท พร้อมการจ้างงานกว่า 7,983 ตำแหน่ง นอกจากนี้ยังมีการถ่ายทอดสดไปยังกว่า 200 ประเทศ เข้าถึงผู้ชมกว่า 800 ล้านคนทั่วโลก ทำให้การแข่งขันกลายเป็นแพลตฟอร์มประชาสัมพันธ์ประเทศที่ทรงพลังยิ่งกว่าสื่อโฆษณาแบบดั้งเดิม การจัดการแข่งขันที่ สนาม ช้าง อินเตอร์เนชั่นแนล เซอร์กิต ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างต่อภาคอีภาคอย่างมาก จังหวัดบุรีรัมย์ได้กลายเป็น “ฮับเศรษฐกิจมอเตอร์สปอร์ต” ที่เชื่อมโยงรายได้ไปยังจังหวัดรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นสุรินทร์ นครราชสีมา หรือชัยภูมิ ในช่วงการแข่งขันพบว่าโรงแรมและที่พักในพื้นที่ถูกจองเต็มเกือบทั้งหมด ขณะที่สินค้า OTOP และธุรกิจท้องถิ่นมียอดขายเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว โมเดลการพัฒนาเช่นนี้ได้สะท้อนแนวคิด ของการใช้กีฬาเป็นตัวเร่งการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น ซึ่งถือเป็นกรณีศึกษาที่สำคัญของประเทศไทย นอกจากผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจโดยตรงแล้ว การแข่งขันยังทำหน้าที่เป็นเครื่องมือสร้าง “Thai Power” ผ่านการผสมผสานกีฬาและวัฒนธรรมไทยอย่างสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมไวรัลระดับโลกอย่าง Tuk Tuk Challenge การจัดเทศกาลวัฒนธรรมไทย การแสดงศิลปะพื้นบ้าน หรือการนำศิลปะการต่อสู้แบบ […]

ท่ามกลางความตึงเครียดที่ปะทุขึ้นอีกระลอกระหว่าง อิหร่าน และ อิสราเอล ได้ขยายวงไปสู่ “เส้นเลือดใหญ่พลังงานโลก” อย่างช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นคอขวดที่ลำเลียงน้ำมันดิบราว 20% ของการบริโภคโลก หรือประมาณ 21 ล้านบาร์เรลต่อวัน  ความมั่นคงพลังงานของประเทศผู้นำเข้าหลักถูกกำกับโดยกรอบของ International Energy Agency (IEA) ที่กำหนดให้สมาชิกต้องสำรองน้ำมันอย่างน้อย 90 วันของการนำเข้าสุทธิ ผ่านทั้งคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์ (SPR) และสต๊อกเชิงพาณิชย์ ประเทศที่อยู่ในอันดับต้น ๆ ของโลกด้าน “ปริมาณสำรองฉุกเฉินรวม” จึงได้เปรียบ โดยเฉพาะเมื่อเส้นทางฮอร์มุซถูกตั้งคำถาม 10 อันดับแรกตามปริมาณสำรองรวม (อิงข้อมูล IEA, EIA และรายงานระดับชาติล่าสุด)  สหรัฐอเมริกา มีสำรองรวมราว 1,500 ล้านบาร์เรล ครอบคลุมประมาณ 70-90 วัน แม้สหรัฐเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ แต่ยังพึ่งพาตลาดโลกด้านราคา จีน ราว 1,000 ล้านบาร์เรล ครอบคลุม 70-90 วัน  ญี่ปุ่น ราว 500 ล้านบาร์เรล ครอบคลุม 150-250 วัน ถือว่า “อึด” ที่สุดในกลุ่มประเทศอุตสาหกรรม อินเดีย ราว 300 ล้านบาร์เรล แต่ครอบคลุมเพียง 20-70 วัน เยอรมนี ราว 250 ล้านบาร์เรล 100-120 วัน ฝรั่งเศส ราว 150 ล้านบาร์เรล 90-100 วัน เกาหลีใต้ ราว 146 ล้านบาร์เรล 100-210 วัน ไต้หวัน ราว 140 ล้านบาร์เรล ประมาณ 140 วัน สหราชอาณาจักร ราว 130 ล้านบาร์เรล ใกล้ 90 วัน สเปน ราว 120 ล้านบาร์เรล 90-100 วัน “จำนวนวันครอบคลุม” ถือว่าสำคัญกว่าตัวเลขดิบ เพราะแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการประคองกิจกรรมทางเศรษฐกิจ หากฮอร์มุซถูกปิดจริง ประเทศเอเชียตะวันออกอย่างญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ซึ่งพึ่งพาน้ำมันตะวันออกกลางสูง จะถูกทดสอบหนัก แม้มีสำรองมากก็ตาม แต่หากวิกฤตยืดเยื้อเกิน 3-6 เดือน ต้นทุนพลังงานและเงินเฟ้อจะพุ่งทันที โดยเฉพาะภาคอุตสาหกรรมหนักและปิโตรเคมีนั่นเอง สำหรับ ไทย ปัจจุบันมีสำรองรวมราว 48 ล้านบาร์เรล หรือประมาณ 60 วันของการใช้ภายในประเทศ ต่ำกว่ามาตรฐาน 90 วันของ

เหตุการณ์ช็อกโลกปะทุขึ้นทันทีเมื่อสหรัฐอเมริการ่วมมือกับอิสราเอล เปิดฉากโจมตีอิหร่าน เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 จนนำไปสู่การเสียชีวิตของผู้นำสูงสุดแห่งสาธารณรัฐอิสลาม อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี สร้างแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ความตึงเครียดครั้งนี้ยิ่งถูกตั้งคำถาม เมื่อการเจรจานิวเคลียร์ระหว่างสองฝ่ายยังดำเนินอยู่ และเพิ่งมีการหารือรอบสำคัญที่กรุงเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยมีประเทศโอมานเป็นคนกลางเพียงสองวันก่อนหน้า การโจมตีดังกล่าวถือเป็นการยกระดับที่ร้ายแรงที่สุดนับตั้งแต่สงครามระยะสั้นแต่รุนแรงในเดือนมิถุนายน 2025 หากย้อนดูไทม์ไลน์ ความร้อนแรงเริ่มชัดเจนขึ้นตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2025 เมื่ออิสราเอลโจมตีโรงงานนิวเคลียร์และฐานทัพของอิหร่าน ขณะเดียวกันสหรัฐฯ กำลังเจรจากับเตหะราน อิหร่านตอบโต้ทันทีด้วยขีปนาวุธและโดรน ต่อมา 22 มิถุนายน สหรัฐฯ โจมตีโรงงานนิวเคลียร์ที่นาตันซ์ ฟอร์โดว์ และอิสฟาฮาน ก่อนจะเกิดการยิงตอบโต้ฐานทัพอัลอูเดดในกาตาร์ และปิดฉากสงคราม 12 วันด้วยข้อตกลงหยุดยิงที่สหรัฐฯ เป็นผู้ไกล่เกลี่ย แม้การสู้รบยุติลง แต่ความไม่ไว้วางใจทวีคูณขึ้น อิหร่านประกาศยุติความร่วมมือกับทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ และเดินหน้าเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ขณะที่ยุโรปเริ่มกลไกคว่ำบาตรอีกครั้ง ปลายปี 2025 การประท้วงภายในอิหร่านปะทุจากวิกฤตค่าครองชีพและค่าเงินเรียลที่อ่อนค่าหนัก ต้นปี 2026 สถานการณ์ยิ่งเปราะบาง เมื่ออินเทอร์เน็ตถูกตัดทั่วประเทศอิหร่าน การประท้วงขยายวง และโดนัลด์ ทรัมป์ เรียกร้องให้ชาวอิหร่าน “ประท้วงต่อไป” พร้อมเสริมกำลังทหารนอกชายฝั่งอิหร่าน อย่างไรก็ตาม เดือนกุมภาพันธ์ได้มีการเจรจาทางอ้อมที่กรุงเจนีวา 3 รอบ โดยโอมานเป็นผู้ไกล่เกลี่ย และมีสัญญาณคืบหน้าในทางที่ดี จนกระทั่งวันที่ 27 กุมภาพันธ์ มีรายงานว่าอิหร่านยินยอมลดระดับวัตถุดิบนิวเคลียร์บางส่วน แต่เพียงหนึ่งวันถัดมา สหรัฐฯ และอิสราเอลกลับเปิดปฏิบัติการโจมตีครั้งใหญ่ ขณะที่อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธทั่วภูมิภาค รวมถึงกาตาร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซาอุดีอาระเบีย บาห์เรน และคูเวต พร้อมเหตุการณ์ปิดช่องแคบฮอร์มุซจากความไม่ปลอดภัยในการเดินเรือ และในวันที่ 2 มีนาคม อิสราเอลโจมตีกรุงเบรุตของเลบานอน มุ่งเป้ากลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นพันธมิตรสำคัญของอิหร่าน แรงสั่นสะเทือนจากเหตุการณ์นี้ไม่ได้จำกัดอยู่ในสนามรบเท่านั้น แต่กำลังลุกลามสู่เศรษฐกิจโลกทันที เพราะช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการขนส่งน้ำมันโลก การหยุดชะงักแม้เพียงชั่วคราว ก็ทำให้ราคาน้ำมันพุ่งแรง ตลาดการเงินผันผวน เงินทุนไหลเข้าสินทรัพย์ปลอดภัย ค่าเงินดอลลาร์แข็งค่า ขณะที่ประเทศกำลังพัฒนาต้องเผชิญต้นทุนนำเข้าพลังงานสูงขึ้นอย่างฉับพลัน ภาคการบิน โลจิสติกส์ และอุตสาหกรรมปิโตรเคมีได้รับผลกระทบโดยตรง ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นส่งผ่านไปยังผู้บริโภค ดันแรงกดดันเงินเฟ้อกลับมาในช่วงที่หลายประเทศเพิ่งเริ่มควบคุมได้นั่นเอง ขณะที่ประเทศผู้นำเข้าน้ำมันต้องแบกรับต้นทุนที่สูงขึ้น หากสถานการณ์ยืดเยื้อ เงินเฟ้อมีโอกาสกลับมาเร่งตัว ธนาคารกลางอาจชะลอการลดดอกเบี้ย ส่งผลให้การลงทุนและการบริโภคชะลอตัว และทำให้แนวโน้มการเติบโตของเศรษฐกิจโลกในปี 2026 เสี่ยงต่ำกว่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้นั่นเอง     อ้างอิงจาก: – ไทยพีบีเอส (Thai PBS) – THE STANDARD – The Financial Times – Bloomberg, Business World, Business Today – VietBao – BBC NEW

“ผ้าขาวม้า” ไม่ใช่แค่ผืนผ้าสารพัดประโยชน์ที่อยู่คู่ครัวเรือนไทยมานานนับศตวรรษเท่านั้น แต่ยังสามารถแปลงร่างเป็นทุนทางเศรษฐกิจได้อย่างทรงพลัง ในห่วงโซ่อุตสาหกรรมสิ่งทอและแฟชั่น ผ้าทอพื้นบ้าน รวมถึงผ้าขาวม้าเชื่อมโยงตั้งแต่เกษตรกรผู้ปลูกฝ้าย ผู้ย้อมสี ช่างทอ ผู้แปรรูป ไปจนถึงนักออกแบบและผู้ประกอบการสร้างแบรนด์ ก่อให้เกิดรายได้หมุนเวียนในระดับชุมชน จังหวัด และประเทศ หากได้รับการพัฒนาเชิงดีไซน์ การตลาด และการสร้างเรื่องราวอย่างเป็นระบบ ผ้าขาวม้าสามารถยกระดับจาก “ของใช้พื้นบ้าน” สู่ “สินทรัพย์เชิงสัญลักษณ์” ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงในตลาดสร้างสรรค์ ทั้งในประเทศและต่างประเทศนั่นเอง เมื่อส่องลึกลงในแต่ละภูมิภาค จะพบว่า “ผ้าขาวม้าไทย” ไม่ได้มีแบบเดียว โดยแต่ละภาคีลวดลายแตกต่างกันไป โดยเริ่มจาก ภาคเหนือ มีชื่อเรียกหลากหลาย อย่างเช่น ผ้าต๋อย ผ้าหัว ผ้าตะโก้ง ลวดลายมักเพิ่มความละเอียดบริเวณเชิงผ้า แทรกอัตลักษณ์ท้องถิ่น เช่น ลายนก ลายเจดีย์ ลายช้าง สะท้อนโลกทัศน์แบบล้านนาที่ผสานศิลปะกับวิถีชีวิต ภาคกลาง โดดเด่นที่ “ผ้าขาวม้าร้อยสี” โดยเฉพาะจากอำเภอหนองขาว จังหวัดกาญจนบุรี ใช้สีหลักเพียงไม่กี่สีแต่ทอสลับเส้นพุ่ง-เส้นยืนอย่างชาญฉลาด เกิดภาพตารางที่มีมิติทางสายตา ความเรียบง่ายที่ซ่อนความซับซ้อนนี้ทำให้ผ้าภาคกลางมีเอกลักษณ์ ภาคใต้ เรียกผ้าชักอาบหรือผ้าขุบ โทนสีและวัสดุมีความพิถีพิถัน โดยเฉพาะพื้นที่เกาะที่เลือกใช้เส้นใยคุณภาพดี การทอแน่น แข็งแรง เหมาะกับภูมิอากาศชื้นและวิถีชีวิตชายทะเล แต่หากจะกล่าวถึง “พลังทางวัฒนธรรมที่เข้มข้นที่สุด” ต้องยกให้ ภาคอีสาน ซึ่งผ้าขาวม้าไม่ได้เป็นเพียงของใช้ หากเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างสังคมและเศรษฐกิจชุมชน ชื่อเรียกอย่างผ้าขะม้า ผ้าแพรวาสั้น หรือผ้าอีโป้ โดยมีลวดลายตารางหมากรุกที่เกิดจากการทอสองเส้นใยตัดกัน อาจดูเรียบง่ายในสายตาคนนอก แต่ในเชิงมานุษยวิทยา นี่คือ “ภาษาของชุมชน” ที่บันทึกความรู้เรื่องสี เส้น และจังหวะการทอจากรุ่นสู่รุ่น ผ้าขาวม้าอีสานยังเชื่อมโยงกับผ้าแพรวาและผ้าไหมลายไหล ซึ่งมีลวดลายริ้วคล้ายสายน้ำ ความต่อเนื่องของลวดลายเหล่านี้สะท้อนความคิดเรื่องความอุดมสมบูรณ์และการไหลเวียนของชีวิต อีกทั้งภาคอีสานมีแรงงานทอผ้าจำนวนมาก การพัฒนาผ้าขาวม้าให้เข้าสู่ตลาดแฟชั่นร่วมสมัยจึงเท่ากับการสร้าง “เศรษฐกิจฐานราก” ที่กระจายรายได้สู่ครัวเรือนโดยตรงนั่นเอง ความภาคภูมิใจของ “ผ้าขาวม้าไทย” เมื่อปี 2560 ที่ผ้าขาวม้าจากหลายชุมชนไทยถูกนำไปจัดแสดงในเวที Amazon Fashion Week Tokyo 2017 ณ กรุงโตเกียว การปรากฏตัวครั้งนั้นไม่ใช่เพียงการโชว์ผ้า แต่คือการประกาศว่า “สิ่งทอพื้นบ้านไทย” สามารถยืนอยู่ในเวทีแฟชั่นโลกได้อย่างสง่างาม แบรนด์ไทยอย่าง LALALOVE นำผ้าขาวม้ามาตีความใหม่ในรูปแบบสตรีทแวร์ สร้างมูลค่าเพิ่มจากผืนผ้าหลักร้อยสู่เสื้อผ้าหลักพัน-หลักหมื่น ยิ่งไปกว่านั้น แบรนด์ระดับโลกอย่าง Balenciaga ภายใต้การออกแบบของ Demna Gvasalia ยังเคยเปิดตัวกระเป๋าที่มีรูปลักษณ์คล้าย “กระเป๋าสายรุ้ง” ในคอลเลกชัน Fall/Winter 2016 จนถูกตีความว่าได้แรงบันดาลใจจากวัสดุสามัญของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เหตุการณ์นี้สะท้อนปรากฏการณ์สำคัญในเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เมื่อโลกแฟชั่นมองเห็นคุณค่าในความธรรมดา ความธรรมดานั้นย่อมกลายเป็นความพิเศษทันที ผ้าขาวม้าไทย โดยเฉพาะของภาคอีสานจึงไม่ใช่เพียงผ้าสำหรับพาดบ่า โพกหัว หรือห่อของ แต่เป็น “สินทรัพย์เชิงวัฒนธรรม” ที่พร้อมต่อยอดสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ หากรัฐและเอกชนร่วมกันผลักดันอย่างจริงจัง ตั้งแต่การพัฒนามาตรฐานคุณภาพ การสร้างแบรนด์ การจดสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ไปจนถึงการเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมแฟชั่นและการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมนั่นเอง   อ้างอิงจาก:

ข้อมูลพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป ระหว่างปี 2550-2567 มีแนวโน้มที่ “ดีขึ้น” จากปี 2550 ที่มีผู้สูบบุหรี่ถึง 10.8 ล้านคน คิดเป็น 21.2% ลดลงเหลือ 9.8 ล้านคน หรือ 16.5% ในปี 2567 เท่ากับว่าประเทศไทยสามารถลดสัดส่วนผู้สูบลงได้กว่า 4.7% ภายใน 17 ปี นี่คือความสำเร็จเชิงนโยบายสาธารณสุข ทั้งมาตรการภาษี การจำกัดพื้นที่สูบ การติดคำเตือนบนซอง และการรณรงค์เลิกบุหรี่ที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณารายภาค พบว่า ภาคใต้มีอัตราการสูบบุหรี่สูงสุดที่ 22.1% รองลงมาคือภาคอีสานที่ 17.9% และต่ำที่สุดคือภาคกลางที่ 14.3% หากมองในระดับจังหวัด 5 อันดับแรกของประเทศ ได้แก่ กระบี่ ตาก นครศรีธรรมราช ระนอง และกาฬสินธุ์ การที่ชื่อของ “กาฬสินธุ์” ปรากฏอยู่ในกลุ่มบนสุดของประเทศ คือสัญญาณเตือนสำคัญว่า แม้ภาพรวมประเทศจะดีขึ้น แต่บางพื้นที่ยังเผชิญโจทย์ท้าทายอย่างหนักนั่นเอง สำหรับภาคอีสาน ตัวเลข 2.7 ล้านคน หรือ 17.9% แสดงว่าเกือบ 1 ใน 5 ของประชากรวัยผู้ใหญ่ทั้งภูมิภาคยังคงสูบบุหรี่ และทำให้อีสานมีทั้งจำนวนและสัดส่วนผู้สูบมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ ภาคอีสานเป็นโครงสร้างเศรษฐกิจที่พึ่งพาเกษตรกรรมและแรงงานนอกระบบสูง ความไม่มั่นคงด้านรายได้ ความเครียดจากภาระหนี้ครัวเรือน รวมถึงบริบทวัฒนธรรมที่การสูบบุหรี่ยังคงถูกทำให้เป็นเรื่องปกติในวงสังคมชาย งานศึกษาด้านสาธารณสุขจำนวนมากชี้ตรงกันว่า กลุ่มประชากรที่มีรายได้และระดับการศึกษาต่ำ มีแนวโน้มสูบบุหรี่สูงกว่า ซึ่งสะท้อนว่า “บุหรี่” ไม่ได้เป็นเพียงพฤติกรรมส่วนบุคคล แต่เชื่อมโยงกับความเหลื่อมล้ำทางสังคมโดยตรงหรือไม่⁉️ อย่างจังหวัดกาฬสินธุ์ที่มีอัตราสูงถึง 24.6% จนติด 1 ใน 5 ของประเทศนั้น หมายความว่าในทุก 100 คน จะมีผู้สูบบุหรี่ราว 24-25 คน หรือเกือบ 1 ใน 4 ของประชากรจังหวัด ปัจจัยที่เป็นไปได้ ได้แก่ โครงสร้างแรงงานภาคเกษตรและแรงงานรับจ้างที่มีสัดส่วนสูง รายได้เฉลี่ยต่อหัวต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ การเข้าถึงบริการเลิกบุหรี่และการให้คำปรึกษาเชิงรุกยังจำกัดในบางพื้นที่ รวมถึงบรรทัดฐานทางสังคมที่ไม่ได้กดดันให้การสูบบุหรี่เป็นเรื่อง “ผิดปกติ” เท่าที่ควร เมื่อรวมกับต้นทุนบุหรี่ที่แม้ปรับขึ้นภาษีแล้ว แต่ยังเข้าถึงได้ในระดับราคาที่ไม่สูงเกินกำลังสำหรับผู้มีรายได้น้อย ทำให้พฤติกรรมยังคงอยู่นั่นเอง ในด้านสุขภาพ หากผู้สูบบุหรี่วันละ 1 ซอง เฉลี่ยเดือนละกว่า 2,000 บาท หรือปีละเกือบ 30,000 บาท สำหรับครัวเรือนรายได้น้อย นี่คือภาระทางการเงินที่สูงมาก และหากคูณกับผู้สูบ 2.7 ล้านคนในอีสาน นั่นคือเม็ดเงินมหาศาลที่ถูกเผาไปพร้อมควัน ทั้งยังตามมาด้วยต้นทุนการรักษาโรคหัวใจ มะเร็งปอด ถุงลมโป่งพอง และโรคไม่ติดต่อเรื้อรังอื่นๆ ซึ่งท้ายที่สุดรัฐและครอบครัวต้องร่วมกันแบกรับนั่นเอง

🌳อุทยานแห่งชาติในไทยมีทั้งหมด 156 แห่ง (รวมอุทยานฯ เตรียมการ 23 แห่ง) แต่ละแห่งมีอัตลักษณ์ทางภูมิทัศน์ที่แตกต่างกันทั้งภูเขา ป่าไม้ น้ำตก และทะเล โดยภาคอีสานมีอยู่ถึง 29 แห่ง คิดเป็น 18.6% ของทั้งประเทศ และในปี 2568 สามารถสร้างรายได้รวมกว่า 241 ล้านบาท  โดย “อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่” ทำหน้าที่เป็น “เสาหลัก” ของภูมิภาค ด้วยรายรับสูงถึง 138 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของรายได้อุทยานทั้งอีสานเพียงแห่งเดียว และมีจำนวนนักท่องเที่ยวกว่า 2.2 ล้านคน เขาใหญ่แหล่งท่องเที่ยวมีความพร้อมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพ ระบบนิเวศที่สมบูรณ์ โครงสร้างพื้นฐาน และการรับรู้ในระดับประเทศ ย่อมสร้างแรงดึงดูดแบบทวีคูณ ต่อธุรกิจที่พัก ร้านอาหาร และกิจกรรมนันทนาการโดยรอบอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม รายรับของอุทยานในอีสานไม่ได้กระจุกตัวอยู่เพียงเขาใหญ่เท่านั้น การเติบโตของ “อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า” ที่ทำรายได้ 16 ล้านบาท จากนักท่องเที่ยว 279,283 คน และ “อุทยานแห่งชาติภูกระดึง” ที่ทำรายได้ 6.4 ล้านบาท จากนักท่องเที่ยว 66,043 คน สะท้อนให้เห็นแนวโน้ม “การท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์” ที่ผู้คนแสวงหาความแท้จริงของธรรมชาติ ภูมิประเทศแบบภูเขาสูง อากาศหนาว และระบบนิเวศที่ยังคงความดิบงาม จังหวัดเลยจึงเปรียบเสมือน “คลัสเตอร์ท่องเที่ยวธรรมชาติ” ของอีสานเหนือ และกำลังยกระดับตนเองเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่สำคัญอีกด้วย อุทยานขนาดกลางและขนาดเล็กมีบทบาทไม่น้อย อย่างเช่นเช่น “อุทยานแห่งชาติตาดโตน” ที่มีรายรับ 8.4 ล้านบาท และ “อุทยานแห่งชาติผาแต้ม” ที่มีรายรับ 6.8 ล้านบาท โดยตาดโตนก็มีศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวที่เข้าถึงง่าย ใกล้เมือง และตอบโจทย์การท่องเที่ยวแบบครอบครัวหรือวันหยุดสั้น ขณะที่ผาแต้มซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงและมีแหล่งภาพเขียนสีโบราณก่อนประวัติศาสตร์ กลับมีคุณค่าเชิงวัฒนธรรมและภูมิรัฐศาสตร์ชายแดนสูง การสร้างรายได้ระดับเกือบ 7 ล้านบาท รายรับอทุยานในอีสานกว่า 241 ล้านบาทจากอุทยานทั้ง 29 แห่ง เป็นเพียงรายได้ตรงเท่านั้น แต่หากคำนวณผลคูณทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงไปยังธุรกิจที่พัก ร้านอาหาร คาเฟ่ รถเช่า ไกด์ท้องถิ่น และสินค้าชุมชน มูลค่าที่แท้จริงย่อมสูงกว่านี้หลายเท่า การขยายตัวของโฮมสเตย์ ร้านอาหารพื้นถิ่น และผลิตภัณฑ์ชุมชน คือหลักฐานของการไหลเวียนรายได้จาก “ป่า” สู่ “ครัวเรือน” นั่นเอง อย่างไรก็ตาม การรักษาสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจกับการอนุรักษ์ระบบนิเวศคือหัวใจสำคัญ แนวคิด carrying capacity การจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวในช่วงพีก การบริหารจัดการขยะ และการมีส่วนร่วมของชุมชน จึงต้องดำเนินควบคู่กันไป หากการพัฒนาขาดกรอบความยั่งยืน รายได้ระยะสั้นอาจแลกมาด้วยต้นทุนสิ่งแวดล้อมระยะยาวที่สูงกว่ามูลค่าทางเศรษฐกิจที่ได้รับนั่นเอง   อ้างอิงจาก:  – กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช   ติดตาม ISAN

เคยรู้หรือไหมว่า “ครูไทย” ของเรากำลังเผชิญกับสถานการณ์ที่น่าเป็นห่วง? พบข้อมูลว่า 95% ของคุณครูต้องทำงานหนักเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน แต่สิ่งที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือ 58% ของครูถูกแย่งเวลาสอนไปถึงสัปดาห์ละ 6 ชั่วโมง เพื่อไปทำงานอื่นที่ไม่ใช่ภารกิจหลักนั่นเอง นี่คือภาพสะท้อนที่ชัดเจนว่า “แม่พิมพ์ของชาติ” กำลังถูกภาระงานอื่นที่ไม่ใช่การสอนกัดกินเวลาอันมีค่า ทำให้ไม่สามารถทุ่มเทให้กับการพัฒนาลูกศิษย์ได้อย่างเต็มที่ ปัญหาการทำงานเกินหน้าที่ของครูไทยไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นปัญหาเรื้อรังของระบบการศึกษาไทยมาอย่างยาวนาน แม้ภาครัฐจะพยายามแก้ไขด้วยการเพิ่มอัตราการจ้างครูธุรการและภารโรงแล้วก็ตาม แต่ดูเหมือนว่าความพยายามเหล่านั้นยังคงเป็นเพียงการบรรเทาอาการ ไม่ใช่การรักษาที่ต้นเหตุ ข้อมูลจาก The Active Thai PBS และสำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้ (สสค.) ตอกย้ำภาพความจริงอันน่าหดหู่ว่า มีครูไทยกว่า 95% ต้องทำงานนานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และ 58% ใช้เวลากว่า 6 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ไปกับงานที่ไม่ใช่การสอน ยิ่งไปกว่านั้น ใน 200 วันทำการ ครูต้องเสียเวลาไปกับงานประเมินผลงาน งานแข่งขันวิชาการ และงานจัดทำโครงการมากถึง 84 วัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโรงเรียนขนาดเล็กที่ไร้ซึ่งบุคลากรสนับสนุน ปัญหาเหล่านี้ยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นไปอีก ครูในปัจจุบันไม่ได้มีหน้าที่เพียงถ่ายทอดความรู้เท่านั้น แต่ต้องแบกรับภาระงานสารพัดที่แทบไม่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอน ส่งผลให้เกิดความเครียดสะสมอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในโรงเรียนขนาดเล็กที่ครูคนเดียวต้องควบรวมบทบาททั้งงานการเงิน พัสดุ ธุรการ และแม้แต่งานด้านกฎหมาย ภาระงานที่ถาโถมนี้ไม่เพียงส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตของครูเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อคุณภาพการศึกษาของนักเรียนอีกด้วย เนื่องจากครูไม่มีเวลาเพียงพอในการออกแบบการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ หรือแม้กระทั่งการดูแลพฤติกรรมเด็กอย่างใกล้ชิด ซึ่งก็อาจเป็นเหตุผลของการนำไปสู่การเลือกใช้วิธีการลงโทษที่รุนแรงอันเป็นปลายเหตุของปัญหาความเครียด และส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของนักเรียนและเป็นปัญหาสังคมตามมาในที่สุด   ครูอีสานก็แบกรับภาระการศึกษาที่หนักอึ้ง จากข้อมูลจะเห็นได้ว่า “สัดส่วนครูต่อนักเรียนทั้งหมดในจังหวัด” ซึ่งสะท้อนถึงภาระงานที่ครูแต่ละคนต้องรับผิดชอบในภาคอีสาน เราจะเห็นภาพที่ชัดเจนว่าครูในภูมิภาคนี้กำลังแบกรับภาระที่หนักอึ้งในการขับเคลื่อนการศึกษาของชาติ โดยภาพรวมของทั้ง 20 จังหวัดในภาคอีสาน พบว่าสัดส่วนนักเรียนต่อครูโดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1:18 ถึง 1:21 ซึ่งหมายความว่าครูหนึ่งคนจะต้องดูแลนักเรียนถึง18-21 คน แม้จำนวนครูโดยรวมจะอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานสากล แต่เบื้องลึกกลับน่าเป็นห่วง โรงเรียนหลายแห่งในภาคอีสานกำลังเผชิญวิกฤต ‘ครูขาดแคลน’ โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กกว่า 80% ที่ได้รับผลกระทบหนักหน่วง ปัญหานี้ทำให้แม้จะมีนักเรียนน้อย แต่ครูผู้สอนก็ไม่เพียงพอในแต่ละห้องเรียน ซ้ำร้ายครูยังต้องแบกรับภาระงานธุรการจนแทบไม่มีเวลาดูแลนักเรียนได้อย่างทั่วถึง อย่างไรก็ตาม จังหวัดมหาสารคามโดดเด่นออกมาจากจังหวัดอื่นๆ อย่างเห็นได้ชัด ด้วยสัดส่วนนักเรียนต่อครูที่สูงถึง 1 : 29.6 นี่เป็นตัวเลขที่น่าตกใจและสะท้อนให้เห็นว่าครูในจังหวัดมหาสารคามต้องทำงานหนักกว่าครูในจังหวัดอื่นๆ ด้วยจำนวนนักเรียนที่มากขนาดนี้ ครูอาจจะเผชิญกับข้อจำกัดในการให้ความดูแลเอาใจใส่นักเรียนเป็นรายบุคคลได้อย่างเต็มที่ รวมถึงการจัดการชั้นเรียน การตรวจงาน การให้คำปรึกษา และการพัฒนาศักยภาพนักเรียน ซึ่งเป็นไปได้ยากขึ้นอย่างชัดเจน จากสัดส่วนดังกล่าว ซึ่งก็แสดงถึงภาระต่างๆ ที่ครูอีสานต้องแบกรับในแต่ละวันได้อย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นภาระการสอนที่ต้องเข้มข้น เนื่องจากต้องสอนนักเรียนจำนวนมากในแต่ละคาบ ทำให้เวลาในการจัดการกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลาย หรือการให้คำแนะนำรายบุคคลลดลง การสอนอาจเน้นที่การถ่ายทอดความรู้เป็นหลักมากกว่าการพัฒนาทักษะหรือความคิดสร้างสรรค์ นอกจากนี้ยังมีภาระการประเมินผลและการให้คำแนะนำ ซึ่งการตรวจงาน การให้คะแนน และการให้ข้อเสนอแนะแก่นักเรียนจำนวนมากเป็นงานที่ใช้เวลาและพลังงานมหาศาล ครูอาจมีเวลาไม่เพียงพอที่จะให้ข้อเสนอแนะที่ละเอียดและนำไปสู่การพัฒนาที่แท้จริง อีกทั้งภาระในการดูแลนักเรียนที่ไม่ใช่แค่การเรียน ครูยังต้องเป็นที่ปรึกษา เป็นผู้ดูแลความเป็นอยู่ เป็นนักจิตวิทยา และเป็นผู้คอยแก้ปัญหาให้กับนักเรียน ซึ่งเมื่อมีนักเรียนจำนวนมาก ความต้องการและปัญหาที่หลากหลายก็ย่อมเพิ่มขึ้นตามไปด้วย ทำให้ครูต้องใช้พลังงานและเวลาในการดูแลนักเรียนนอกเหนือจากหน้าที่การสอนตามปกติ ไม่เพียงเท่านั้น ครูไทยยังต้องแบกรับภาระงานเอกสารและธุรการจำนวนมาก ซึ่งงานเหล่านี้จะยิ่งเพิ่มมากขึ้นเมื่อจำนวนนักเรียนและชั้นเรียนที่รับผิดชอบมีมากขึ้น ทำให้เวลาที่ควรจะทุ่มเทให้กับการสอนและการพัฒนานักเรียนถูกแบ่งไปอย่างน่าเสียดาย