Nanthawan Laithong

จากกระแสความสนใจต่อการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ซึ่งเป็นองค์กรที่มีบทบาทกำหนดทิศทางกองทุนมูลค่าหลายล้านล้านบาทและเกี่ยวข้องกับผู้ประกันตนทั่วประเทศกว่า 24 ล้านคน สำหรับผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก 🔵มาตรา 33 คือ ลูกจ้างในสถานประกอบการที่มีนายจ้างและได้รับการส่งเงินสมทบร่วมกันระหว่างลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐ 🔵มาตรา 39 คือ ผู้ที่เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 มาก่อน แต่ลาออกจากงานและสมัครรักษาสิทธิประกันสังคมต่อด้วยตนเอง 🔵มาตรา 40 คือ แรงงานอิสระหรือแรงงานนอกระบบ อย่างเช่น เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า คนขับรถรับจ้าง และฟรีแลนซ์ ที่สมัครเข้าระบบประกันสังคมโดยสมัครใจเพื่อรับความคุ้มครองขั้นพื้นฐาน อีสานอินไซต์จะพาไปสำรวจว่า ภาคอีสานบ้านเรามีผู้ประกันตนอยู่ในระบบประกันสังคมมากเพียงใด⁉️ โดยข้อมูลล่าสุดพบว่า ประเทศไทยมีผู้ประกันตนรวมกว่า 24.8 ล้านคน แบ่งเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 ราว 12 ล้านคน มาตรา 39 ประมาณ 1.7 ล้านคน และมาตรา 40 กว่า 11 ล้านคน ขณะที่ภาคอีสานมีผู้ประกันตนรวมกว่า 2,888,359 คน หรือคิดเป็นประมาณ 11.6% ของผู้ประกันตนทั้งประเทศ โดยแบ่งเป็น มาตรา 33 จำนวน 955,204 คน มาตรา 39 จำนวน 178,632 คน และมาตรา 40 จำนวน 1,754,523 คน หากดูเป็นรายจังหวัด จะพบว่า นครราชสีมา ครองอันดับ 1 ของภาคอีสาน ด้วยจำนวนผู้ประกันตนรวมกว่า 1.01 ล้านคน มากกว่าหนึ่งในสามของผู้ประกันตนทั้งภาค โดยเฉพาะมาตรา 40 ที่มีมากถึง 721,654 คน โดยเหตุผลสำคัญมาจากการเป็นจังหวัดที่มีประชากรมากที่สุดของภาคอีสาน มีฐานเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุด และเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม การค้า โลจิสติกส์ และบริการของภูมิภาค อีกทั้งยังเป็นประตูเชื่อมกรุงเทพฯ สู่ภาคอีสาน ทำให้มีทั้งแรงงานในระบบและผู้ประกอบอาชีพอิสระจำนวนมหาศาลนั่นเอง รองลงมาคือ ขอนแก่นซึ่งมีผู้ประกันตนรวมกว่า 251,454 ซึ่งจังหวัดนี้ก็มีบทบาทของจังหวัดในฐานะศูนย์กลางเศรษฐกิจสมัยใหม่ของอีสาน โดยเฉพาะภาคการบริการ การศึกษา การแพทย์ และธุรกิจเอกชนขนาดใหญ่ อีกทั้งขอนแก่นเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัย โรงพยาบาล และสำนักงานใหญ่ของบริษัทหลายแห่ง ส่งผลให้มีสัดส่วนแรงงานในระบบสูงเป็นอันดับต้นๆ ของภูมิภาค ต่างจากหลายจังหวัดที่ยังพึ่งพาเกษตรกรรมเป็นหลัก ในกลุ่มจังหวัดขนาดใหญ่ อย่างเช่น อุดรธานี อุบลราชธานี บุรีรัมย์ สุรินทร์ และศรีสะเกษ จะพบว่าจำนวนผู้ประกันตนมาตรา 40 สูงกว่ามาตรา 33 อย่างชัดเจน เนื่องจากเศรษฐกิจภาคอีสานที่ยังขับเคลื่อนด้วยแรงงานอิสระ เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า และผู้ประกอบการรายย่อยจำนวนมาก แม้ว่าจังหวัดเหล่านี้จะมีประชากรจำนวนมาก แต่การจ้างงานในภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจขนาดใหญ่ยังไม่หนาแน่นเท่ากับโคราชหรือขอนแก่น […]

ในปี 2567 ประเทศไทยมีข้าราชการพลเรือนทั่วประเทศรวมมกว่า 1,387,895 คน โดยภาคอีสานมีข้าราชการพลเรือนมากสุดในประเทศ มากถึง 417,445 คน หรือคิดเป็น 30.1% ของข้าราชการพลเรือนทั้งประเทศ รองลงมา คือ ภาคกลางที่มี 271,603 คน และภาคเหนือที่มี 245,392 คน ข้าราชการส่วนใหญ่ของประเทศไทยไม่ได้อยู่ในกระทรวงส่วนกลาง แต่กระจุกตัวอยู่ในภาคการศึกษาและสาธารณสุข ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ต้องลงพื้นที่ใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด โดยกลุ่มข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษามีมากกว่า 444,000 คน มากที่สุดในระบบราชการไทย รองลงมาคือข้าราชการพลเรือนสามัญและตำรวจ   โดยภาคอีสานเป็นภูมิภาคที่มีประชากรมากที่สุดของไทย มีประชากรราว 22 ล้านคน หรือประมาณ 1 ใน 3 ของประเทศ ทำให้ต้องมีการบริการสาธารณะจำนวนมหาศาล ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียน โรงพยาบาล สถานีตำรวจ ที่ว่าการอำเภอ สำนักงานเกษตร สำนักงานพัฒนาชุมชน หรือหน่วยงานราชการอื่นๆ ที่ต้องกระจายตัวครอบคลุมทุกพื้นที่ ส่งผลให้รัฐจำเป็นต้องจัดสรรกำลังคนจำนวนมากลงมาปฏิบัติงานในภูมิภาคนี้โดยตรง เมื่อมาดูในระดับจังหวัด จะเห็นได้ว่า นครราชสีมา ครองอันดับ 1 ของอีสานด้วยจำนวนข้าราชการมากถึง 49,474 คน รองลงมา คือ ขอนแก่น ที่มีจำนวน 37,166 คน และ อุบลราชธานี มีจำนวน 37,077 คน  หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะจังหวัดเหล่านี้มีประชากรมากเพียงอย่างเดียว แต่ความจริงมีเหตุผลที่ลึกกว่านั้น นครราชสีมาไม่ได้เป็นเพียงจังหวัดที่มีประชากรมากที่สุดของอีสานเท่านั้น แต่ยังเป็นประตูสู่อีสานและเป็นศูนย์กลางราชการ การคมนาคม การทหาร และการศึกษาในระดับภูมิภาค มีหน่วยงานราชการระดับเขตจำนวนมากตั้งอยู่ที่นี่ ตั้งแต่หน่วยงานสาธารณสุข การศึกษา เกษตรกรรม ไปจนถึงหน่วยงานด้านความมั่นคง ทำให้มีการรวมตัวของบุคลากรภาครัฐในระดับสูงกว่าจังหวัดทั่วไปนั่นเอง ขณะที่ขอนแก่นแม้มีประชากรน้อยกว่าโคราช แต่กลับมีสถานะเป็นศูนย์กลางการบริหารราชการของหลายหน่วยงานระดับเขต โดยเฉพาะด้านสาธารณสุขและการศึกษา มีโรงพยาบาลขนาดใหญ่ มหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ และหน่วยงานราชการที่ดูแลจังหวัดรอบข้างจำนวนมาก ส่วนอุบลราชธานี แม้จะอยู่ชายแดนตะวันออกสุดของประเทศ แต่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ ประชากรมาก และเป็นศูนย์กลางของอีสานตอนล่าง รวมถึงมีบทบาทด้านความมั่นคงและการค้าชายแดนกับลาว จึงมีหน่วยงานรัฐกระจายตัวอยู่เป็นจำนวนมาก ในมองอีกมุมหนึ่ง จำนวนข้าราชการที่สูงของอีสานยังแสดงให้เห็นโครงสร้างเศรษฐกิจของภูมิภาคด้วย เนื่องจากภาคอีสานยังมีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่ากรุงเทพฯ และภาคตะวันออก ภาคเอกชนขนาดใหญ่มีจำนวนน้อยกว่า ทำให้อาชีพราชการยังคงเป็นหนึ่งในเส้นทางอาชีพที่มั่นคงและได้รับความนิยมสูงที่สุดในสังคมอีสานมาหลายทศวรรษ ความฝันของครอบครัวจำนวนมากยังคงผูกโยงอยู่กับการสอบบรรจุครู พยาบาล ปลัดอำเภอ ตำรวจ หรือข้าราชการพลเรือน เพราะเป็นอาชีพที่มีรายได้มั่นคงและมีสวัสดิการรองรับในระยะยาวนั่นเอง     อ้างอิงจาก: – ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงาน ก.พ.   ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่ https://linktr.ee/isan.insight   #ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #ข้าราชการ #กำลังพลข้าราชการ #ข้าราชการอีสาน

ข้อมูลเงินฝากสะสมถึงเดือนมีนาคม 2569 จะเห็นได้ว่าเงินฝากจำนวนมากไม่ได้กระจุกอยู่เฉพาะจังหวัดใหญ่เท่านั้น แต่กลับไหลไปรวมตัวอยู่ในอำเภอที่เป็นศูนย์กลางการค้า การท่องเที่ยว การเกษตรมูลค่าสูง และการค้าชายแดนอย่างชัดเจน 5 อันดับแรกยังคงเป็นอำเภอเดิมจากปี 2559 อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา 22,996 ล้านบาท อ.วารินชำราบ จ.อุบลราชธานี 12,925 ล้านบาท อ.ชุมแพ จ.ขอนแก่น 11,777 ล้านบาท อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น 9,870 ล้านบาท อ.นางรอง จ.บุรีรัมย์ 9,446 ล้านบาท โดย อ.ปากช่อง ถือเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจที่สุด เพราะมียอดเงินฝากสูงถึงเกือบ 23,000 ล้านบาท มากกว่าหลายจังหวัดทั้งจังหวัดรวมกัน สาเหตุสำคัญเพราะปากช่องได้กลายเป็นเมืองเศรษฐกิจนอกกรุงเทพฯไปแล้ว ด้วยทำเลที่เป็นประตูสู่อีสาน เชื่อมกรุงเทพฯ กับภาคอีสาน อีกทั้งยังมีธุรกิจท่องเที่ยวเขาใหญ่ โรงแรม รีสอร์ท ร้านอาหาร คาเฟ่ และอสังหาริมทรัพย์ระดับบนจำนวนมาก เงินทุนจากนักลงทุนกรุงเทพฯ และเศรษฐีต่างจังหวัดไหลเข้ามาซื้อที่ดินและลงทุนอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้มีเงินหมุนเวียนและเงินออมในระบบสูงกว่าพื้นที่ทั่วไปนั่นเอง ส่วน อ.วารินชำราบ แม้จะไม่ใช่อำเภอเมืองอุบลราชธานี แต่ในทางเศรษฐกิจแล้วแทบจะเป็นเมืองคู่แฝดกับตัวเมืองอุบลฯเลยทีเดียว โดยมีทั้งศูนย์การค้า โรงพยาบาลเอกชน มหาวิทยาลัย และการเป็นหนึ่งในศูนย์กลางเศรษฐกิจของพื้นที่ลุ่มน้ำมูลตอนล่าง ซึ่งเชื่อมโยงทั้งภาคเกษตร การค้าส่ง และการค้าชายแดนเข้าด้วยกัน วารินชำราบเป็นที่ตั้งของตลาดค้าส่งขนาดใหญ่ และยังเป็นประตูสู่ด่านการค้าชายแดนช่องเม็ก ทำให้เม็ดเงินจากจังหวัดอุบลราชธานี อำนาจเจริญ ยโสธร รวมถึงการค้ากับ สปป.ลาว ไหลเวียนผ่านพื้นที่แห่งนี้จำนวนมาก ในขณะที่ ชุมแพ และ บ้านไผ่ ของขอนแก่น ก็เป็นอำเภอที่เติบโตจากการเป็น ศูนย์กลางเศรษฐกิจรองที่ไม่ได้พึ่งพาเมืองขอนแก่นเพียงอย่างเดียว ชุมแพเป็นประตูเชื่อมขอนแก่นกับภาคเหนือตอนล่างและจังหวัดเลย ส่วนบ้านไผ่เป็นศูนย์กลางการค้าส่งและโลจิสติกส์ของภาคกลางอีสาน การที่ทั้งสองอำเภอมียอดเงินฝากเกือบหมื่นล้านบาทนั่น ก็แสดงให้เห็นว่าความเจริญทางเศรษฐกิจของขอนแก่นเริ่มกระจายออกจากตัวเมืองไปยังอำเภอรอบนอกมากขึ้นนั่นเอง และที่น่าสนใจคือ อำเภอชายแดนเริ่มมีบทบาทเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะ อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนคร ที่กระโดดจากอันดับ 9 ขึ้นมาเป็นอันดับ 6 และมียอดเงินฝากเพิ่มจาก 4,215 ล้านบาท เป็น 7,367 ล้านบาท หรือเติบโตเกือบ 75% ภายในสิบปี ซึ่งก็เกิดการขยายตัวของธุรกิจกาาเกษตรสมัยใหม่ การค้าส่งสินค้าเกษตร และบทบาทของสกลนครในฐานะหนึ่งศูนย์กลางเศรษฐกิจของอีสานตอนบน หากมองการเปลี่ยนแปลงของอันดับพุ่งแรงที่สุด คือ อ.วังสะพุง จ.เลย ซึ่งพุ่งขึ้นจากอันดับ 20 ขึ้นมาอยู่อันดับ 13 โดยวังสะพุงเองก็เป็นพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญของจังหวัดเลย มีธุรกิจค้าชายแดน การเกษตรเชิงพาณิชย์ และภาคการบริการที่เติบโตตามการขยายตัวของเมืองเลย เงินฝากเพิ่มขึ้นจาก 2,941 ล้านบาท เป็น 5,819 ล้านบาท เกือบเท่าตัวในรอบสิบปี อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้ไม่ใช่ตัววัดว่าอำเภอไหนรวยหรือจน เพราะตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงยอดเงินฝากสะสมในระบบธนาคารพาณิชย์ และครอบคลุมเฉพาะอำเภอที่มีสาขาธนาคารพาณิชย์ตั้งอยู่มากกว่า 4 แห่งขึ้นไปเท่านั้น หลายอำเภอที่ไม่ปรากฏอยู่ในอันดับ ก็มีประชาชนที่มีรายได้ดี มีธุรกิจที่แข็งแรง หรือมีความมั่งคั่งในรูปแบบอื่น

เมื่อเปรียบเทียบงบประมาณเทศบาลในภาคอีสานระหว่างปีงบประมาณ 2564 กับ 2569 จะเห็นได้ว่า แม้ทุกเทศบาลจะได้รับงบเพิ่มขึ้นเกือบทั้งหมด แต่การเติบโตก็ไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันทุกเมือง บางแห่งเติบโตแบบก้าวกระโดด ขณะที่บางแห่งขยับขึ้นเพียงเล็กน้อย เทศบาลนครนครราชสีมา ที่มีงบประมาณเพิ่มจาก 640 ล้านบาท เป็น 952 ล้านบาท เพิ่มขึ้นถึง 312 ล้านบาท หรือเกือบ 49% จนแซงหน้าเทศบาลนครขอนแก่นขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่งของภาคอีสาน โดยนครราชสีมากำลังกลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจตอนล่างของภาคอีสาน มีทั้งนิคมอุตสาหกรรม ศูนย์กระจายสินค้า ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ และยังเป็นประตูเชื่อมระหว่างกรุงเทพฯ กับอีสาน การเติบโตของภาคบริการ การค้า และการลงทุน ทำให้เมืองต้องรองรับประชากรแฝงจำนวนมาก ส่งผลให้ภารกิจของเทศบาลเพิ่มขึ้นตามไปด้วยนั่นเอง ขณะที่ เทศบาลนครขอนแก่น ได้งบเพิ่มจาก 770 ล้านบาท เป็น 942 ล้านบาท ขอนแก่นเองถือเป็นเมืองที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจสูงที่สุดแห่งหนึ่งของภูมิภาค และยังกำลังขับเคลื่อนด้วยการศึกษา การแพทย์ และภาคการบริการสมัยใหม่ อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัย โรงพยาบาลขนาดใหญ่ และบริษัทเอกชนจำนวนมาก จึงมีความต้องการใช้งบพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง อีกเมืองที่น่าจับตาคือ เทศบาลนครอุดรธานี ซึ่งงบเพิ่มจาก 726 ล้านบาท เป็น 854 ล้านบาท อุดรธานีในฐานะศูนย์กลางการค้าระหว่างไทยกับลาวและจีนตอนใต้ เมืองนี้ได้รับอานิสงส์จากการค้าชายแดนและการขยายตัวของภาคโลจิสติกส์มาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ยังคงเป็นหนึ่งในหัวเมืองเศรษฐกิจสำคัญของอีสาน หากดูภาพรวม จะพบว่ากลุ่มเทศบาลที่มีงบประมาณสูงส่วนใหญ่ล้วนเป็น นคร มากกว่า เมือง เพราะต้องรับภาระประชากรจำนวนมาก มีความหนาแน่นทางเศรษฐกิจสูง และเป็นศูนย์กลางบริการของจังหวัดหรือภูมิภาค ตัวอย่างเช่น นครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี อุบลราชธานี สกลนคร และบุรีรัมย์ ซึ่งล้วนเป็นเมืองที่มีบทบาททางเศรษฐกิจเกินขอบเขตจังหวัดของตนเอง ในทางกลับกัน เทศบาลที่มีงบประมาณน้อยกว่า อย่างเช่น หนองบัวลำภู บึงกาฬ อำนาจเจริญ หรือมุกดาหาร ไม่ได้หมายความว่าเป็นเมืองที่ไม่มีความสำคัญ แต่เป็นเพราะขนาดประชากรและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ยังเล็กกว่าเมืองศูนย์กลางหลัก โดยเมืองเหล่านี้มีฐานเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคเกษตรกรรมค่อนข้างมาก ภาคการบริการและอุตสาหกรรมยังไม่ขยายตัวในระดับเดียวกับหัวเมืองใหญ่ ทำให้ภารกิจของเทศบาลมีขนาดเล็กกว่า และได้รับงบประมาณในระดับที่สอดคล้องกับภาระงานนั่นเอง และสิ่งที่น่าสนใจคือ บุรีรัมย์และสกลนคร เป็น 2 เมืองที่มีอันดับขยับขึ้นอย่างโดดเด่นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะบุรีรัมย์ที่เพิ่มจาก 255 ล้านบาท เป็น 397 ล้านบาท เติบโตกว่า 55% การเติบโตนี้เป็นเพราะบุรีรัมย์เมืองท่องเที่ยว กีฬา และอีเวนต์ระดับประเทศ ขณะที่สกลนครเพิ่มจาก 287 ล้านบาท เป็น 399 ล้านบาท ซึ่งก็ได้รับอานิสงส์ส่วนหนึ่งมาจากบทบาทการเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการศึกษา การแพทย์ และการค้าของอีสานตอนบนอีกด้วย อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงงบประมาณที่รัฐบาลจัดสรรให้เทศบาลผ่านระบบงบประมาณแผ่นดินเท่านั้น ยังไม่รวมรายได้ที่เทศบาลจัดเก็บเอง อย่างเช่น ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีป้าย ค่าธรรมเนียมต่างๆ หรือรายได้จากทรัพย์สินของเทศบาล   อ้างอิงจาก: – สำนักงบประมาณ – สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

หากย้อนกลับไปในปี 2561 ธุรกิจรายได้สูงสุดในภาคอีสาน คือ บริษัท นีสเทิร์น สตีล จำกัด ด้วยรายได้สูงถึง 89,078 ล้านบาท ในช่วงเวลานั้น อุตสาหกรรมเหล็กยังเป็นหนึ่งในธุรกิจที่มีมูลค่าการซื้อขายมหาศาลของประเทศ โดยเฉพาะในช่วงที่ภาครัฐเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็นรถไฟทางคู่ มอเตอร์เวย์ ระบบราง และโครงการก่อสร้างต่างๆ ขณะที่ภาคอสังหาริมทรัพย์ยังขยายตัวต่อเนื่อง ส่งผลให้ความต้องการเหล็กอยู่ในระดับสูงมาก อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไปจนถึงปี 2567 โครงสร้างธุรกิจขนาดใหญ่ของอีสานกลับเปลี่ยนแปลงไป ผู้นำรายได้สูงสุดกลายเป็น บริษัท สยามโกลบอลเฮ้าส์ จำกัด (มหาชน) ที่มีรายได้สูงกว่า 32,484 ล้านบาท ซึ่งสิ่งที่น่าสนใจของโกบอลเฮ้าส์คือความแข็งแกร่งของโมเดลธุรกิจที่สามารถขยายสาขาทั่วประเทศและต่างประเทศได้ต่อเนื่อง กลายเป็นธุรกิจค้าปลีกวัสดุก่อสร้างที่เกาะกระแสการขยายตัวของเมือง การก่อสร้างบ้าน และการปรับปรุงที่อยู่อาศัยในทุกระดับได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกหนึ่งธุรกิจที่น่าสนใจคือ ดูโฮม ซึ่งขยับขึ้นมาเป็นอันดับ 2 ด้วยรายได้กว่า 30,991 ล้านบาท ความสำเร็จของ โกลบอลเฮ้าส์ และ ดูโฮม เกิดจากการมองเห็นศักยภาพของตลาดต่างจังหวัดก่อนคู่แข่ง โดยเฉพาะภาคอีสานที่มีประชากรมากที่สุดของประเทศ และมีกำลังซื้อเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจากการขยายตัวของเมือง รายได้ครัวเรือน และการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งสองบริษัทเติบโตจากการเป็น One Stop Shopping ด้านบ้านและวัสดุก่อสร้าง ตอบโจทย์ตั้งแต่เกษตรกร ผู้รับเหมา ไปจนถึงเจ้าของบ้าน ทำให้สามารถขยายสาขาได้ทั่วประเทศและสร้างฐานลูกค้าขนาดใหญ่ได้อย่างรวดเร็วนั่นเอง ส่วน บริษัท นอร์ทอีส รับเบอร์ จำกัด (NER) ซึ่งมีรายได้แตะ 27,496 ล้านบาท จากเดิมที่อยู่เพียงอันดับ 4 ในปี 2561 รายได้เพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่าในเวลาเพียง 7 ปี แม้อีสานจะไม่ใช่พื้นที่ปลูกยางดั้งเดิมเหมือนภาคใต้ แต่การขยายพื้นที่ปลูกยางในภาคอีสานช่วง 10 ที่ผ่านมา ทำให้อีสานกลายเป็นแหล่งวัตถุดิบขนาดใหญ่ ประกอบกับความต้องการยางจากอุตสาหกรรมยานยนต์และผู้ผลิตยางล้อในจีนที่เติบโตสูง ส่งผลให้บริษัทสามารถสร้างรายได้มหาศาลจากการส่งออกนั่นเอง ในขณะเดียวกัน ธุรกิจค้าปลีกทองคำและเครื่องประดับอย่าง ห้างทองทองสวย และ เอ็มทีพี บูลเลี่ยน ในกลุ่ม 10 อันดับแรกของปี 2567 ทองคำยังเป็นสินทรัพย์เพื่อการออมและการลงทุนของคนไทย โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจโลกเผชิญความไม่แน่นอน ราคาทองคำปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง ส่งผลให้มูลค่าการซื้อขายในธุรกิจนี้เติบโตอย่างรวดเร็ว หากมองในภาพรวม จะพบว่า 10 อันดับธุรกิจรายได้สูงสุดของอีสานในปี 2567 กระจุกตัวอยู่ใน 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ ค้าปลีกวัสดุก่อสร้าง ค้าปลีกทองคำและสินค้าอุปโภคบริโภค อุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป และอุตสาหกรรมน้ำตาล ซึ่งก็แสดงให้เห็นจุดแข็งของเศรษฐกิจอีสานยังคงยึดโยงกับทรัพยากรการเกษตรและกำลังซื้อภายในประเทศ ขณะที่ธุรกิจการผลิตหนักแบบดั้งเดิม อย่างเช่น เหล็ก หรืออุตสาหกรรมยานยนต์ กลับมีบทบาทลดลงเมื่อเทียบกับอดีต อีกทั้ง การที่กลุ่มโรงงานน้ำตาลยังคงติดอันดับจำนวนมาก ทั้งน้ำตาลเอราวัณ โรงงานน้ำตาลบุรีรัมย์ และน้ำตาลไทยอุดรธานี แสดงให้เห็นว่าอ้อยยังคงเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดชนิดหนึ่งของภาคอีสาน แม้เศรษฐกิจจะเปลี่ยนไปมากเพียงใด แต่ห่วงโซ่มูลค่าทางการเกษตรยังคงเป็นรากฐานสำคัญของภาคอีสาน ทั้งในด้านรายได้เกษตรกร การจ้างงาน และการส่งออกนั่นเอง

ช่วงนี้ประเด็นเรื่องการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง เพราะเป็นองค์กรที่ดูแลสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนหลายล้านคนทั่วประเทศ รวมถึงชาวอีสานจำนวนมากด้วย อีสานอินไซต์จะพามาดูภาพใหญ่ของ “สิทธิการรักษาพยาบาล” ของคนอีสานว่าแต่ละจังหวัดใช้สิทธิอะไรบ้าง จากข้อมูลสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ จะพบว่าคนอีสานส่วนใหญ่ยังอยู่ภายใต้ “สิทธิบัตรทอง” หรือหลักประกันสุขภาพจำนวนเยอะ แทบทุกจังหวัดมีผู้ใช้สิทธิบัตรทองมากกว่าระบบอื่นหลายเท่าตัว โดยจังหวัดที่มีผู้ถือสิทธิบัตรทองมากที่สุดคือ นครราชสีมา กว่า 1.91 ล้านคน รองลงมาคือ อุบลราชธานี 1.35 ล้านคน และขอนแก่น 1.29 ล้านคน ซึ่งในปัจจุบันคนไทยส่วนใหญ่อยู่ใน 3 ระบบการรักษาหลัก ได้แก่ บัตรทอง, ประกันสังคม และสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ซึ่งแต่ละระบบเกิดขึ้นจากสถานะทางอาชีพที่แตกต่างกัน ในส่วนของ บัตรทอง (หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า) เป็นสิทธิของประชาชนทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคมหรือสวัสดิการข้าราชการ จุดเด่นคือครอบคลุมประชาชนจำนวนมากที่สุด เข้าถึงบริการพื้นฐานได้แทบทุกโรค และเป็นระบบที่ทำให้คนไทยไม่ต้องล้มละลายเพราะค่ารักษาพยาบาลเหมือนในหลายประเทศทั่วโลก หลายคนอาจมองว่าบัตรทองเป็นสิทธิของคนรายได้น้อย แต่ในความเป็นจริง บัตรทองคือกลไกความมั่นคงทางสังคมที่ช่วยคุ้มครองคนไทยจำนวนมหาศาล ตั้งแต่เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า แรงงานนอกระบบ ไปจนถึงผู้สูงอายุนั่นเอง ส่วน ประกันสังคม เป็นสิทธิของลูกจ้างในระบบเอกชนที่ส่งเงินสมทบเข้ากองทุนทุกเดือน จุดเด่นคือไม่ได้ดูแลเฉพาะเรื่องการรักษาพยาบาลเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเงินชดเชยกรณีเจ็บป่วย คลอดบุตร ว่างงาน ทุพพลภาพ และเงินบำนาญชราภาพ ถือเป็นระบบประกันสังคมแบบครบวงจรที่สุดของไทย อย่างไรก็ตาม ประกันสังคมก็เป็นระบบที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุดเช่นกัน ทั้งเรื่องคุณภาพบริการ ความแออัดของโรงพยาบาลคู่สัญญา การเข้าถึงบริการเฉพาะทาง และความโปร่งใสในการบริหารกองทุนขนาดใหญ่ที่มีเงินสะสมหลายล้านล้านบาท จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมจึงถูกจับตามองมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้ ในขณะที่ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการและรัฐวิสาหกิจ เป็นระบบที่ได้รับงบประมาณจากภาครัฐโดยตรง จุดเด่นคือมีความยืดหยุ่นในการเข้ารับบริการสูง สามารถใช้บริการโรงพยาบาลรัฐได้หลากหลายแห่ง และครอบคลุมการรักษาโรคซับซ้อนจำนวนมาก จึงมักถูกมองว่าเป็นระบบที่มีสิทธิประโยชน์สูงที่สุดในบรรดา 3 ระบบหลัก เมื่อมองลงมาที่ภาคอีสาน จะพบว่า นครราชสีมาเป็นจังหวัดที่มีผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมมากที่สุดถึงกว่า 321,000 คน ตามด้วยขอนแก่นกว่า 184,000 คน และอุบลราชธานี 104,000 คน โดยจังหวัดเหล่านี้ในฐานะศูนย์กลางเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมของภูมิภาค เพราะยิ่งมีโรงงาน บริษัท และธุรกิจขนาดใหญ่จำนวนมาก ก็ยิ่งมีแรงงานในระบบประกันสังคมมากตามไปด้วยนั่นเอง แม้หลายคนจะมองข้าม แต่ “บัตรทอง” คือระบบที่แบกรับภาระประชากรมากที่สุดในประเทศ และในภาคอีสานก็ยิ่งเห็นภาพชัดเจน เพราะหลายจังหวัดมีประชาชนอยู่ในระบบบัตรทองมากกว่า 80% ของผู้มีสิทธิรักษาพยาบาลทั้งหมด นั่นหมายความว่าโรงพยาบาลของรัฐ โดยเฉพาะโรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลจังหวัด กำลังทำหน้าที่เป็นแนวหน้าในการดูแลสุขภาพของคนอีสานส่วนใหญ่ หากระบบบัตรทองมีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นงบประมาณ บุคลากรทางการแพทย์ หรือความแออัด ผลกระทบจะเกิดกับประชาชนจำนวนมหาศาลทันที อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงสิทธิการรักษาพยาบาลพื้นฐานของภาครัฐเท่านั้น ยังไม่รวมประชาชนจำนวนไม่น้อยที่ซื้อประกันสุขภาพเอกชนเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นประกันชีวิต ประกันสุขภาพ หรือประกันโรคร้ายแรง เพื่อเพิ่มทางเลือกในการรักษาและลดภาระค่าใช้จ่ายของตนเอง ดังนั้นภาพที่เห็นจึงเป็นเพียงโครงสร้างหลักของระบบสาธารณสุขไทย ซึ่งยังมีเครือข่ายการคุ้มครองสุขภาพจากภาคเอกชนเข้ามาเสริมอีกชั้นหนึ่งด้วย   อ้างอิงจาก: – ฐานเศรษฐกิจ – สำนักบริหารงานทะเบียน สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ – ไทยรัฐทีวี   ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่

ภาพรวมภาคอีสานจะเห็นได้ว่ามีสัดส่วนเงินกู้ต่อเงินฝากสูงถึง 94.2% หรือเกือบเท่ากับเงินฝากทั้งหมด แต่เมื่อเจาะลึกลงไปในระดับจังหวัด จะพบว่า ร้อยเอ็ด กลายเป็นจังหวัดที่มีสัดส่วนเงินกู้สูงกว่าเงินฝากมากที่สุดในอีสาน ขณะที่ หนองคาย กลับเป็นจังหวัดที่มีเงินฝากสูงกว่าเงินกู้อย่างโดดเด่นที่สุด ร้อยเอ็ดมีสัดส่วนเงินกู้ต่อเงินฝากสูงถึง 135.3% หรือพูดง่ายๆ คือ ทุกๆ เงินฝาก 100 บาทในระบบธนาคาร มีเงินถูกปล่อยกู้ออกไปกว่า 135 บาท ซึ่งถือว่าสูงที่สุดในภาคอีสาน ซึ่งไม่ได้หมายถึงว่าร้อยเอ็ดเป็นหนี้มากผิดปกติเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายถึงโครงสร้างเศรษฐกิจที่ต้องพึ่งพาเงินทุนหมุนเวียนจำนวนมากนั่นเอง ร้อยเอ็ดเป็นจังหวัดที่เศรษฐกิจพึ่งพาภาคเกษตรกรรมในสัดส่วนสูง โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิ ซึ่งต้องใช้เงินลงทุนล่วงหน้าทุกฤดูกาล ไม่ว่าจะเป็นค่าเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย สารเคมี เครื่องจักร และค่าแรงงาน เมื่อรายได้เกษตรขึ้นอยู่กับฤดูกาลและราคาตลาด เกษตรกรจึงต้องอาศัยสินเชื่อเป็นตัวช่วยสำคัญในการรักษาสภาพคล่อง นอกจากนี้ ธุรกิจในจังหวัดส่วนใหญ่ยังเป็น SME ขนาดเล็ก ร้านค้า ค้าส่ง ค้าปลีก และกิจการครอบครัว ซึ่งมักพึ่งพาเงินกู้ในการขยายธุรกิจมากกว่าการใช้เงินทุนสะสมของตนเอง อีกทั้ง ร้อยเอ็ดมีประชากรจำนวนมากที่ทำงานนอกจังหวัด โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ และเขตอุตสาหกรรมภาคกลาง รายได้ส่วนหนึ่งถูกส่งกลับมาจุนเจือครอบครัว แต่เงินออมจำนวนไม่น้อยกลับถูกเก็บไว้ในธนาคารของเมืองใหญ่ที่เป็นสถานที่ทำงาน ไม่ได้ไหลกลับเข้าระบบเงินฝากของจังหวัดเต็มจำนวน ทำให้ฐานเงินฝากในพื้นที่เติบโตช้ากว่าความต้องการสินเชื่อ   ขณะที่ หนองคายมีสัดส่วนเงินกู้ต่อเงินฝากเพียง 74.4% ต่ำที่สุดในอีสาน และมีเงินฝากมากกว่าเงินกู้ถึง 6,786 ล้านบาท ซึ่งหนองคายเองก็เป็นจังหวัดที่มีเงินทุนสะสมอยู่ในระบบธนาคารสูงกว่าความต้องการใช้สินเชื่อ โดยสาเหตุสำคัญอาจจะมาจากบทบาทของหนองคายในฐานะเมืองชายแดนเศรษฐกิจที่เชื่อมไทยกับ สปป.ลาว ผ่านสะพานมิตรภาพไทย-ลาวแห่งที่ 1 ทำให้จังหวัดมีรายได้จากการค้าชายแดน การขนส่ง โลจิสติกส์ และธุรกิจภาคการบริการจำนวนมาก เงินทุนจากผู้ประกอบการค้าชายแดนมักถูกเก็บสะสมในรูปเงินฝาก เนื่องจากธุรกิจการค้าระหว่างประเทศต้องรักษาสภาพคล่องไว้รองรับการซื้อขายสินค้าและอัตราแลกเปลี่ยนนั่นเอง นอกจากนี้ หนองคายยังได้รับอานิสงส์จากการเป็นพื้นที่รับเงินจากชาวลาว นักลงทุน และผู้ประกอบการที่เข้ามาใช้บริการทางการเงินในฝั่งไทย เนื่องจากระบบธนาคารไทยมีความมั่นคงและมีผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่หลากหลายกว่า ส่งผลให้มีเงินฝากไหลเข้าสู่ระบบธนาคารในจังหวัดมากกว่าขนาดเศรษฐกิจท้องถิ่น และอีกปัจจัยคือ โครงสร้างประชากรของหนองคายมีแนวโน้มเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุเร็วขึ้น ผู้สูงอายุจำนวนมากมีพฤติกรรมเน้นการออมมากกว่าการก่อหนี้ ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมขนาดใหญ่มีไม่มาก ทำให้ความต้องการสินเชื่อเพื่อการลงทุนไม่ได้สูงเท่าจังหวัดอุตสาหกรรมหรือจังหวัดเกษตรขนาดใหญ่ ส่งผลให้เงินฝากสะสมเพิ่มขึ้นเร็วกว่าเงินกู้   อย่างไรก็ตาม จังหวัดที่มีเงินกู้สูงกว่าเงินฝากไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจอ่อนแอเสมอไป ตรงกันข้ามแล้วหากสินเชื่อถูกนำไปใช้เพื่อการลงทุน การผลิต และการสร้างรายได้ ก็อาจจะกำลังสะท้อนถึงเศรษฐกิจที่กำลังขยายตัว ส่วนจังหวัดที่มีเงินฝากสูงกว่าเงินกู้ก็ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจแข็งแกร่งกว่าเสมอไป เพราะอาจจะกำลังสะท้อนว่ามีเงินออมจำนวนมากแต่ยังมีโอกาสลงทุนในพื้นที่ไม่เพียงพอนั่นเอง   อ้างอิงจาก: – ธนาคารแห่งประเทศไทย   ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่ https://linktr.ee/isan.insight   #ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #ธุรกิจอีสาน #เศรษฐกิจอีสาน #เงินฝาก #เงินกู้ #สินเชื่อ #เงินฝากรายจังหวัด

หากพูดถึงงบประมาณมหาวิทยาลัย หลายคนมักเข้าใจว่า มหาวิทยาลัยที่ได้งบมากคือมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุด แต่ในความเป็นจริง ตัวเลขงบประมาณไม่ได้สะท้อนถึงคุณภาพของมหาวิทยาลัยโดยตรง หากสะท้อนขนาดองค์กร ภารกิจ จำนวนบุคลากร นักศึกษา โรงพยาบาล และบทบาทระดับประเทศที่แต่ละแห่งรับผิดชอบมากกว่า จากข้อมูลงบประมาณปี 2569 ของทั้ง 18 มหาวิทยาลัยรัฐในภาคอีสาน พบว่ามหาวิทยาลัยขอนแก่นครองอันดับ 1 ด้วยงบประมาณรวม 5,517 ล้านบาท คิดเป็นประมาณ 29.5% ของงบประมาณรวมทั้งหมดของทั้ง 18 มหาวิทยาลัยที่มีมูลค่าราว 18,282 ล้านบาท รองลงมาคือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ด้วยงบประมาณกว่า 2,110 ล้านบาท ตามด้วย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 1,529 ล้านบาท และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน 1,521 ล้านบาท   คำถามสำคัญคือ… ทำไมถึงต่างกัน⁉️  คำตอบอยู่ที่ภารกิจของแต่ละมหาวิทยาลัยนั่นเอง มหาวิทยาลัยขอนแก่นเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยขนาดใหญ่ระดับประเทศ มีนักศึกษาหลายหมื่นคน มีคณะแพทยศาสตร์ ทันตแพทยศาสตร์ เภสัชศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ และมีโรงพยาบาลศรีนครินทร์ซึ่งเป็นหนึ่งในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่แห่งหนึ่งของไทย ทำหน้าที่ดูแลประชาชนทั้งภาคอีสาน รวมถึงเป็นศูนย์กลางงานวิจัยและนวัตกรรมของภูมิภาค จึงจำเป็นต้องใช้งบประมาณสูงทั้งด้านบุคลากร เครื่องมือวิทยาศาสตร์ ห้องปฏิบัติการ และการบริหารจัดการองค์กรขนาดใหญ่นั่นเอง ขณะที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีซึ่งอยู่ในอันดับ 2 แม้จะมีจำนวนนักศึกษาไม่มากเท่ามหาวิทยาลัยขอนแก่น แต่มีจุดเด่นด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี ซึ่งต้องใช้อุปกรณ์ เครื่องมือ และห้องปฏิบัติการมูลค่าสูง จึงได้รับงบประมาณในระดับสูงเช่นกัน ด้านมหาวิทยาลัยมหาสารคามซึ่งติดอันดับ 3 มีขนาดมหาวิทยาลัยใหญ่ มีคณะแพทยศาสตร์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย รวมถึงนักศึกษาจำนวนมาก จึงมีภาระด้านบุคลากรและการบริหารที่สูง ส่วนกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏหลายแห่ง อย่างเช่น ราชภัฏร้อยเอ็ด ราชภัฏชัยภูมิ หรือราชภัฏศรีสะเกษ ที่ได้รับงบประมาณน้อยกว่า ไม่ได้หมายความว่ามีคุณภาพจะน้อยกว่า แต่เป็นเพราะมีขนาดองค์กรเล็กกว่า จำนวนนักศึกษาและบุคลากรน้อยกว่า และเน้นภารกิจการผลิตครู พัฒนาท้องถิ่น และบริการวิชาการในพื้นที่เป็นหลัก จึงไม่จำเป็นต้องใช้งบประมาณมหาศาลเหมือนมหาวิทยาลัยวิจัยขนาดใหญ่นั่นเอง   และเมื่อหากดูเฉพาะ “งบบุคลากร” จะพบว่าในหลายมหาวิทยาลัย ตัวเลขส่วนนี้สูงกว่างบบริหารอย่างชัดเจน อย่างเช่น มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีงบบุคลากรถึง 3,939 ล้านบาท หรือคิดเป็นกว่า 71% ของงบทั้งหมด ขณะที่มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีงบบุคลากร 977 ล้านบาท จากงบรวม 1,529 ล้านบาท แล้วงบบริหารกับงบบุคลากรต่างกันอย่างไร⁉️  งบบุคลากร คือ งบที่ใช้จ่ายเกี่ยวกับคน ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้าง ค่าตอบแทน สวัสดิการ และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับอาจารย์ แพทย์ พยาบาล นักวิจัย และเจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัย ส่วน งบบริหารจัดการ คือ งบที่ใช้สำหรับการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ระบบสารสนเทศ การซ่อมบำรุงอาคาร ห้องเรียน ห้องปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตร

งบประมาณขององค์การบริหารส่วนจังหวัด หรือ อบจ. คือหนึ่งในกลไกสำคัญที่สุดของการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น เพราะนี่คือเงินก้อนใหญ่ที่ถูกใช้ขับเคลื่อนจังหวัดในระดับฐานราก ตั้งแต่ถนน ระบบน้ำ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ การศึกษา การท่องเที่ยว กีฬา ไปจนถึงการสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนและการลงทุนในพื้นที่ต่างๆ พูดง่ายๆ คือ งบ อบจ. เปรียบเหมือนทุนหมุนเวียนของจังหวัดที่ช่วยทำให้เศรษฐกิจในท้องถิ่นเดินต่อได้ ยิ่งจังหวัดไหนมีงบมาก ก็ยิ่งมีศักยภาพในการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ผลที่ตามมาคือสามารถดึงดูดนักลงทุน กระตุ้นการจ้างงาน และต่อยอดการท่องเที่ยวได้มากขึ้นตามไปด้วย ในปี 2569 อบจ.ในอีสานได้รับการจัดสรรงบประมาณกว่า 13,752 ล้านบาท โดยจังหวัดที่ได้งบสูงสุดอย่าง นครราชสีมา ได้รับงบ อบจ.กว่า 2,572 ล้านบาท ซึ่งไม่ใช่เรื่องน่าแปลก เพราะโคราชถือเป็นเมืองศูนย์กลางเศรษฐกิจอีสานทั้งในด้านประชากร ขนาดเศรษฐกิจ การคมนาคม และพื้นที่จังหวัดที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ โคราชมีทั้งนิคมอุตสาหกรรม โลจิสติกส์ ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ มหาวิทยาลัย และกำลังจะกลายเป็นจุดเชื่อมสำคัญของรถไฟความเร็วสูง งบประมาณจำนวนมากจึงจำเป็นต่อการรองรับการขยายตัวของเมือง ขณะที่ ขอนแก่น ซึ่งได้งบ อบจ.กว่า 1,629 ล้านบาท ก็เป็นอีกจังหวัดที่เติบโตแบบก้าวกระโดดในฐานะ Smart City ของอีสาน มีทั้งระบบรางเบา ธุรกิจด้านสุขภาพ ศูนย์ประชุม และเศรษฐกิจภาคการบริการที่กำลังโตต่อเนื่อง และ ศรีสะเกษ ที่ได้งบ อบจ. สูงถึง 1,481 ล้านบาท ซึ่งก็มีหลายเหตุผลซ้อนกัน ไม่ใช่แค่เรื่องขนาดจังหวัดอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องทั้งจำนวนประชากร ภาระการดูแลพื้นที่ และระบบการศึกษาของจังหวัดด้วย ศรีสะเกษเป็นจังหวัดที่มีประชากรมากมาก และมีพื้นที่การปกครองขนาดใหญ่ถึง 22 อำเภอ ทำให้ อบจ. ต้องรับภาระดูแลทั้งถนนท้องถิ่น ระบบน้ำ สาธารณสุข กีฬา การท่องเที่ยว และโครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่ชนบทจำนวนมหาศาล ยิ่งคนเยอะ พื้นที่กว้าง งบที่ใช้บริหารก็ยิ่งสูงตามไปด้วย อีกจุดสำคัญมากคือ อบจ.ศรีสะเกษ ถือว่าเป็นหนึ่งใน อบจ. ที่มีโรงเรียนในสังกัดเยอะที่สุดเป็นอันดับ 2 ของประเทศ โดยมีมากถึง 39 แห่ง มีทั้งครู บุคลากร และนักเรียนจำนวนมาก งบส่วนนี้จึงกินสัดส่วนสูงมาก ทั้งค่าอาคารเรียน อุปกรณ์การศึกษา และการพัฒนาโรงเรียนต่างๆ โดยเฉพาะศรีสะเกษที่มีโรงเรียนกระจายอยู่ตามชนบทเยอะ ต้นทุนในการดูแลจึงสูงกว่าหลายจังหวัด นอกจากนี้ ศรีสะเกษยังเป็นจังหวัดเกษตรกรรมขนาดใหญ่ และเป็นจังหวัดชายแดนติดกัมพูชา ทำให้รัฐต้องลงทุนด้านถนน การเชื่อมอำเภอชายแดน และเศรษฐกิจชุมชนต่อเนื่อง เพราะจังหวัดนี้มีทั้งบทบาทด้านการค้าชายแดน การเกษตร และการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในอนาคตนั่นเอง สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ หลายจังหวัดในอีสานตอนบนและอีสานกลางเริ่มได้งบเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง อย่างเช่น ร้อยเอ็ด สกลนคร กาฬสินธุ์ หรืออุบลราชธานี เพราะพื้นที่เหล่านี้กำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจ จากเมืองเกษตรแบบดั้งเดิมไปสู่เศรษฐกิจภาคการบริการ การแพทย์ การศึกษา และการค้าชายแดนมากขึ้น ยิ่งจังหวัดที่เชื่อมต่อประเทศเพื่อนบ้าน อย่างเช่น อุบลราชธานี มุกดาหาร หนองคาย

ผลสำรวจล่าสุดจาก อีสานโพล (E-Saan Poll) คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เรื่อง “คนอีสานกับโครงการไทยช่วยไทยพลัส และ คนละครึ่งพลัส” พบว่า คนอีสานกว่า 62.1% เลือก “ลดราคาสินค้าจำเป็นและน้ำมัน” มากกว่าการ “ได้เงินช่วยเหลือจากโครงการ” ที่มีผู้เลือกเพียง 28.3% เท่านั้น โดยตัวเลขนี้กำลังแสดงให้เห็นว่า ปัญหาเศรษฐกิจของคนอีสานในปัจจุบันไม่ใช่แค่เรื่องกำลังซื้อเท่านั้น แต่คือต้นทุนการใช้ชีวิตที่กำลังกดทับครัวเรือนอย่างหนัก โดยเฉพาะภาคอีสานที่พึ่งพาการเดินทาง การขนส่งสินค้า และเศรษฐกิจฐานรากสูงกว่าหลายพื้นที่ของประเทศนั่นเอง ผลสำรวจยังชี้ชัดว่า คนอีสานแทบทั้งหมดได้รับผลกระทบจากค่าครองชีพและพลังงานที่เพิ่มขึ้น โดยกว่า 68.7% ระบุว่าได้รับผลกระทบ “มาก” ถึง “มากที่สุด” ขณะที่มีเพียง 0.3% เท่านั้นที่บอกว่าไม่ได้รับผลกระทบเลย ซึ่งก็สะท้อนเศรษฐกิจระดับครัวเรือนที่กำลังอยู่ในภาวะเปราะบางอย่างชัดเจน เพราะภาคอีสานมีโครงสร้างเศรษฐกิจที่รายได้เฉลี่ยยังต่ำกว่ากรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ แต่กลับต้องแบกรับต้นทุนพลังงานและสินค้าในอัตราใกล้เคียงกัน ยิ่งเมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น ต้นทุนจะส่งผ่านไปทั้งระบบ ตั้งแต่ค่าปุ๋ย ค่าขนส่งสินค้าเกษตร ค่าอาหาร ไปจนถึงค่ารถรับจ้างในชุมชน ส่งผลให้เงินในกระเป๋าของประชาชนหมดเร็วกว่าเดิม แม้จะมีมาตรการช่วยเหลือจากรัฐก็ตาม แต่อย่างไรก็ตาม โครงการ “ไทยช่วยไทยพลัส” และ “คนละครึ่งพลัส” ก็ยังมีบทบาทสำคัญในการพยุงเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะในช่วงที่กำลังซื้อชะลอตัว ผลสำรวจพบว่า คนอีสานส่วนใหญ่เข้าใจความแตกต่างของทั้ง 2 โครงการ และกว่าครึ่งตั้งใจลงทะเบียน “คนละครึ่งพลัส” นั่นแสดงว่า คนอีสานยังมองมาตรการเหล่านี้เป็นตัวช่วยลดภาระได้จริงในระดับหนึ่ง แม้จะไม่ใช่คำตอบทั้งหมดก็ตาม ที่น่าสนใจคือ 45.4% มองว่าเงินช่วยเหลือ 1,000 บาทต่อเดือน เป็นเวลา 4 เดือน “ช่วยได้พอสมควร” ซึ่งอาจดูไม่มาก หากดูในระดับชุมชน เงินก้อนเล็กเหล่านี้กลับมีพลังหมุนเวียนสูงมาก เพราะถูกใช้จ่ายทันทีในร้านค้า ตลาดสด ร้านอาหาร และธุรกิจรายย่อยในท้องถิ่น ทำให้เงินไม่ไหลออกนอกพื้นที่เร็วเกินไป ซึ่งช่วยพยุงผู้ประกอบการรายเล็กและรักษาการจ้างงานในท้องถิ่นได้ในช่วงเศรษฐกิจชะลอตัวนั่นเอง อีกมุมที่น่าสนใจมากคือ คนอีสานกว่า 41.8% ต้องการให้รัฐช่วยออกค่าใช้จ่ายในสัดส่วนถึง 70% สะท้อนให้เห็นว่า ประชาชนกำลังคาดหวังให้ภาครัฐเข้ามารับภาระมากขึ้นในยุคที่ค่าครองชีพพุ่งสูง การเรียกร้องนี้ไม่ใช่การอยากได้เงินเพิ่ม แต่เป็นเพราะรายได้ของหลายครัวเรือนเริ่มไม่สัมพันธ์กับค่าใช้จ่าย โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานนอกระบบ เกษตรกร และผู้ค้ารายย่อยที่รายได้ไม่แน่นอน ขณะเดียวกันผลสำรวจเรื่องความคุ้มค่าของการกู้เงิน 2 แสนล้านบาท ซึ่งก็พบว่าสังคมที่กำลังลังเลระหว่างความจำเป็นเร่งด่วนกับภาระหนี้ระยะยาว เพราะแม้จะมีคนเห็นว่าค่อนข้างคุ้มค่า 33.8% แต่ก็มีคนมองว่าไม่ค่อยคุ้มค่าและไม่คุ้มค่ารวมกันเกือบครึ่งหนึ่งเช่นกัน ซึ่งก็เป็นสัญญาณว่า ประชาชนต้องการมาตรการช่วยเหลือ แต่ก็อยากเห็นการใช้งบประมาณอย่างรอบคอบและยั่งยืนมากขึ้น โครงการเหล่านี้นี้จะช่วยสร้างสภาพคล่องชั่วคราวให้เศรษฐกิจอีสาน เพราะร้านโชห่วย ร้านอาหาร ตลาดสด ร้านค้าชุมชน และผู้ประกอบการรายย่อย คือกลุ่มที่ได้รับอานิสงส์โดยตรงจากการจับจ่ายผ่านระบบคนละครึ่ง เมื่อคนกล้าใช้เงินมากขึ้น ร้านค้าก็มีรายได้เพิ่ม เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจในระดับพื้นที่ ซึ่งสำคัญมากสำหรับภาคอีสานที่เศรษฐกิจพึ่งพาธุรกิจขนาดเล็กจำนวนมหาศาล อีกทั้งยังช่วยเร่งการเข้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เพราะประชาชนจำนวนมากเริ่มคุ้นเคยกับการใช้แอปพลิเคชัน การจ่ายเงินออนไลน์ และระบบดิจิทัลทางการเงินมากขึ้นฃ แม้จะยังมีข้อจำกัดเรื่องผู้สูงอายุหรือคนที่ใช้แอปไม่เป็นก็ตาม แต่ในอีกมุมมองหนึ่ง ผลสำรวจยังพบอีกว่า “เงินช่วยเหลือเพียงอย่างเดียว” อาจไม่เพียงพอ เพราะต้นตอของปัญหาอยู่ที่โครงสร้างต้นทุนทั้งระบบ คนอีสานจึงเสนอให้รัฐเร่งแก้เรื่องราคาสินค้า พลังงาน และขยายร้านค้าที่เข้าร่วมในชุมชนมากขึ้น รวมถึงลดขั้นตอนการลงทะเบียน