ฮู้บ่ว่า
สวีเดน
ปิดสถานทูตที่กัมพูชา
ตั้งแต่ปี 64 ลดเหลือ “สำนักงานย่อย” ก่อนปิดทั้งหมดเมื่อ ปี 67 ที่ผ่านมา
สวีเดนได้ดำเนินการปิดสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงพนมเปญอย่างเป็นทางการในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 และต่อมาได้ลดระดับเป็น “สำนักงานย่อย” (Section Office) ที่อยู่ภายใต้การดูแลของสถานเอกอัครราชทูตสวีเดน ณ กรุงเทพมหานคร ล่าสุด สำนักงานย่อยดังกล่าวได้ปิดทำการและยุติการดำเนินงานอย่างถาวรไปเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2567 (ค.ศ. 2024)
สาเหตุหลักของการปิดสถานทูต
เหตุผลสำคัญที่ทำให้รัฐบาลสวีเดนตัดสินใจยุติบทบาททางการทูตในกัมพูชา มาจากการถดถอยของระบอบประชาธิปไตยและสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชาที่ย่ำแย่ลงอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560
- การจำกัดพื้นที่ประชาธิปไตย: รัฐบาลสวีเดนได้ระบุอย่างเป็นทางการว่า “พื้นที่ของระบอบประชาธิปไตยในกัมพูชาถูกจำกัดอย่างรุนแรงในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา” ซึ่งการกระทำดังกล่าวรวมถึงการยุบพรรคฝ่ายค้านที่สำคัญ (CNRP) และการปราบปรามองค์กรภาคประชาสังคมและสื่ออิสระ
- ความยากลำบากในการร่วมมือ: สถานการณ์ดังกล่าวทำให้รัฐบาลสวีเดนมองว่าเป็นเรื่องยากที่จะสานต่อความร่วมมือในระดับทวิภาคีที่กว้างขวางและใกล้ชิดกับรัฐบาลกัมพูชาได้อีกต่อไป
- การปรับเปลี่ยนนโยบายความช่วยเหลือ: ก่อนหน้าที่จะปิดสถานทูต สวีเดนได้ตัดสินใจยุติความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาในด้านอื่นๆ แก่รัฐบาลกัมพูชา และมุ่งเน้นงบประมาณไปที่การสนับสนุนองค์กรที่ทำงานด้านประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และหลักนิติธรรมโดยตรงแทน การปิดสถานทูตจึงเป็นขั้นตอนที่สอดคล้องกับนโยบายที่เปลี่ยนไปนี้
แม้ทางการทูตจะลดระดับลง แต่ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศยังคงดำเนินต่อไป โดยมี สถานเอกอัครราชทูตสวีเดน ณ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย ทำหน้าที่เป็นตัวแทนทางการทูตดูแลประเทศกัมพูชา
การที่สวีเดนไม่มีสถานทูตในกัมพูชาส่งผลกระทบในหลายมิติ โดยเฉพาะด้านการทูต การเมือง และเศรษฐกิจในระยะยาว ส่วนความสัมพันธ์ทางการค้าในปัจจุบันยังคงดำเนินต่อไป แต่ก็มีความท้าทายเช่นกัน
ผลกระทบและภาพรวมความสัมพันธ์
ด้านการทูตและการเมือง
- การส่งสัญญาณเชิงนโยบาย: การปิดสถานทูตคือการส่งสัญญาณทางการทูตที่ชัดเจนว่าสวีเดนไม่พอใจต่อสถานการณ์ประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนที่ถดถอยในกัมพูชา
- ลดทอนความสัมพันธ์: แม้จะยังคงมีความสัมพันธ์ทางการทูตผ่านสถานทูตที่กรุงเทพฯ แต่การไม่มีผู้แทนระดับเอกอัครราชทูตประจำการอยู่ ย่อมลดทอนความใกล้ชิดและความรวดเร็วในการประสานงานระดับสูง
- ผลกระทบต่อภาคประชาสังคม: สวีเดนเป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ขององค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตยในกัมพูชา การปิดสถานทูตอาจส่งผลกระทบต่อการทำงานและการระดมทุนขององค์กรเหล่านี้ในระยะยาว
ด้านเศรษฐกิจและการค้า
ภาพรวม
การปิดสถานทูตไม่ได้หมายถึงการยุติความสัมพันธ์ทางการค้า แต่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนใหม่ๆ และการสนับสนุนจากภาครัฐบาล อย่างไรก็ตาม การค้าภาคเอกชนโดยเฉพาะบริษัทขนาดใหญ่อย่าง H&M และ IKEA ซึ่งมีฐานการผลิตในกัมพูชา ยังคงดำเนินธุรกิจต่อไป
ดุลการค้าและมูลค่าการค้า
ข้อมูลล่าสุดจาก Observatory of Economic Complexity (OEC) ในเดือนเมษายน 2568 แสดงให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนว่า:
- กัมพูชาเป็นฝ่ายได้ดุลการค้าอย่างมหาศาล:
- กัมพูชาส่งออกไปสวีเดน: 47.6 ล้านโครนาสวีเดน (SEK)
- กัมพูชานำเข้าจากสวีเดน: 7.82 ล้านโครนาสวีเดน (SEK)
- ทำให้กัมพูชามีดุลการค้าเป็นบวก 39.8 ล้านโครนาสวีเดน
- แนวโน้ม: เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า การส่งออกของกัมพูชาไปยังสวีเดน เพิ่มขึ้น 12.3% ในขณะที่การนำเข้าจากสวีเดน ลดลงถึง 36.8% ซึ่งยิ่งทำให้กัมพูชาได้ดุลการค้าเพิ่มขึ้น
สินค้าหลักในการค้าขาย
- สินค้าหลักที่กัมพูชาส่งออกไปสวีเดน: ส่วนใหญ่เป็นสินค้าในกลุ่มอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและสิ่งทอ ซึ่งสอดคล้องกับการเป็นฐานการผลิตของแบรนด์เสื้อผ้าสวีเดน
- เสื้อผ้าและสิ่งทอ: ชุดสตรีถัก, เสื้อผ้าสำเร็จรูป
- สินค้าเกษตร: ผลไม้เมืองร้อน, ข้าว
- สินค้าอื่นๆ: รองเท้า, เครื่องหนัง
- สินค้าหลักที่สวีเดนส่งออกไปกัมพูชา: เป็นสินค้าประเภทเครื่องจักรและเทคโนโลยีเป็นหลัก
- เครื่องจักรและอิเล็กทรอนิกส์: แผงวงจรรวม (Integrated Circuits), อุปกรณ์กระจายเสียง
- ผลิตภัณฑ์พลาสติกและเคมีภัณฑ์
- กระดาษและผลิตภัณฑ์จากไม้
เชิงอรรถ (อ้างอิง)
- [1] Quora. (n.d.). Why are foreigners flocking out of Cambodia as Sweden closes embassy, its embassy and starts cutting ties with Cambodia?
- [2] Sweden Abroad. (2025, February 7). Development and aid.
- [3] ISEAS-Yusof Ishak Institute. (2020, December 4). Why Is Sweden Quitting Cambodia?
- [4] Cambodianess. (2024, September 16). Sweden to Close Section Office in Phnom Penh, Following Embassy Closure.
- [5] Scandasia. (2024, September 16). Swedish Embassy in Phnom Penh closes.
- [6] VOA Khmer. (2020, November 27). Swedish Embassy to Move to Bangkok As Cambodia Continues Democratic Decline.
- [7] Kiripost. (2024, September 16). Swedish Section Office in Cambodia Closes, Cambodia Denies Political Link.
- [8] Civil Rights Defenders. (2020, December 14). Concern as the Swedish Government Decides on Closing Embassy in Phnom Penh.
- [9] Trading Economics. (2025). Cambodia Exports to Sweden.
- [10] OEC. (2025). Cambodia (KHM) and Sweden (SWE) Trade.
- [11] World Bank. (2024). Net trade in goods and services (BoP, current US$) – Sweden.
- [12] Donortracker. (2024). Sweden – Policy Updates.
- [13] Trading Economics. (2025). Sweden Imports from Cambodia.
- [14] ISEAS-Yusof Ishak Institute. (2020). Why Is Sweden Quitting Cambodia?
- [15] Cambodianess. (2024). Sweden to Close Section Office in Phnom Penh, Following Embassy Closure.
- [16] Trading Economics. (2025). Sweden Exports to Cambodia.