หากมองตัวเลขภาพรวมจะเห็นได้ว่า การย้ายถิ่นของคนอีสานลดลงต่อเนื่องในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา โดยปี 2559 มีคนย้ายเข้าอีสานประมาณ 838,382 คน และย้ายออก 828,780 คน แต่เมื่อมาถึงปี 2568 ตัวเลขลดลงเหลือย้ายเข้า 618,179 คน และย้ายออก 610,035 คน หายไปกว่า 2 แสนคนภายในทศวรรษเดียว ซึ่งแสดงให้เห็นว่าคนอีสานไม่ได้ย้ายออกจากบ้านเหมือนในยุคก่อน เพราะหลายจังหวัดเริ่มมีงาน มีมหาวิทยาลัย มีโรงงาน และมีเศรษฐกิจภาคการบริการเกิดขึ้นในพื้นที่ แต่ในตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้หมายถึงคนย้ายไปภูมิภาคอีสานอย่างเดียว แต่รวมถึงคนที่ย้ายจากจังหวัดเล็กเข้าสู่จังหวัดศูนย์กลางแทน
โดยจังหวัดที่คนย้ายเข้าเยอะที่สุดคือ นครราชสีมา มีคนย้ายเข้สมากกว่าย้ายออกสูงถึง 26,764 คน ซึ่งถือว่าไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะโคราชกำลังเปลี่ยนจากเมืองประตูสู่อีสาน ไปเป็นเมืองเศรษฐกิจระดับภูมิภาคอย่างเต็มตัว โดยโคราชเป็นจังหวัดที่มีโครงสร้างเศรษฐกิจที่ครบมาก ทั้งนิคมอุตสาหกรรม ศูนย์โลจิสติกส์ ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ โรงพยาบาลเอกชน มหาวิทยาลัย และโครงสร้างพื้นฐานใหม่จำนวนมาก โดยเฉพาะมอเตอร์เวย์ M6 รถไฟทางคู่ และรถไฟความเร็วสูงในอนาคต อีกทั้งยังใกล้กรุงเทพฯ มากที่สุดในอีสาน ทำให้คนวัยทำงานจำนวนมากเลือกมาอยู่โคราชแทนกรุงเทพฯ เพราะค่าครองชีพต่ำกว่า แต่คุณภาพชีวิตเริ่มใกล้เคียงเมืองใหญ่ การมาของมอเตอร์เวย์ รถไฟทางคู่ และโครงการรถไฟความเร็วสูง ยิ่งทำให้โคราชกลายเป็นเมืองลงทุนที่ดึงทั้งทุนและแรงงานเข้าพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
รองลงมาคือ ชัยภูมิ ที่มีคนย้ายเข้ามากกว่าย้ายออกกว่า 10,855 คน ศรีสะเกษ 9,148 คน และบุรีรัมย์ 9,053 คน ก็มีเหตุผลทางเศรษฐกิจที่แตกต่างกันออกไป ชัยภูมิได้แรงหนุนจากพลังงานและเกษตรแปรรูป ขณะที่บุรีรัมย์ใช้กีฬาและอีเวนต์เป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจจนเกิดงานบริการจำนวนมาก ทั้งโรงแรม ร้านอาหาร และธุรกิจท่องเที่ยว ขณะที่นครพนมซึ่งมีคนย้ายเข้ามากกว่าย้ายออก 8,054 คน กำลังได้อานิสงส์จากการค้าชายแดนลุ่มน้ำโขง เพราะสะพานมิตรภาพไทย-ลาวแห่งที่ 3 เปิดใช้ เมืองเริ่มกลายเป็นจุดเชื่อมสำคัญสู่ลาว เวียดนาม และจีนตอนใต้ จนเริ่มมีนักลงทุนเข้ามาจับตลาดโลจิสติกส์และคลังสินค้านั่นเอง
แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือ จังหวัดที่คนย้ายออกมากกว่าเข้าโดยเฉพาะ ขอนแก่น ที่ติดอันดับคนย้ายออกสูงสุดของอีสาน โดยมีคนย้ายออกมากกว่าย้ายเข้ามากถึง 5,300 คน ทั้งที่ภาพลักษณ์ของเมืองดูทันสมัย มีมหาวิทยาลัยใหญ่ มีโรงพยาบาลชั้นนำ มีห้างขนาดใหญ่ ศูนย์ประชุม และถูกผลักดันให้เป็น Medical Hub ของภูมิภาค แม้เมืองจะเติบโตเร็ว แต่การเติบโตนั้นยังอยู่ในรูปแบบเศรษฐกิจการบริการมากกว่าเศรษฐกิจการผลิต ขอนแก่นมีนักศึกษาจำนวนมหาศาลจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นและสถาบันต่างๆ มีคนเข้ามาเรียน เข้ามารักษาพยาบาล เข้ามาประชุม หรือทำธุรกิจระยะสั้น แต่เมื่อเรียนจบหรือเริ่มสร้างครอบครัว คนจำนวนมากกลับเลือกย้ายไปกรุงเทพฯ ชลบุรี หรือระยอง เพราะตลาดแรงงานในขอนแก่นยังไม่สามารถรองรับงานรายได้สูงได้เพียงพอ โดยเฉพาะสายเทคโนโลยี วิศวกรรม การเงิน และบริษัทขนาดใหญ่นั่นเอง
อีกปัจจัยหนึ่งอาจจะเพราะค่าครองชีพขอนแก่นกำลังสูงขึ้นเร็วกว่าโอกาสทางรายได้ ราคาที่ดินและค่าเช่าปรับขึ้นต่อเนื่องจากการขยายเมือง ห้างใหม่ คอนโด และการลงทุนอสังหาริมทรัพย์ แต่รายได้เฉลี่ยของแรงงานจำนวนมากยังโตไม่ทัน ทำให้บางส่วนเลือกย้ายกลับภูมิลำเนา หรือย้ายไปจังหวัดที่ต้นทุนชีวิตต่ำกว่า
อีกทั้ง การเติบโตของเมืองยังพึ่งภาคบริการเป็นหลัก ขณะที่ภาคการผลิตและบริษัทขนาดใหญ่ยังไม่มากพอจะสร้างงานระยะยาวจำนวนมหาศาลเหมือนกรุงเทพฯ หรือ EEC ส่งผลให้คนจำนวนหนึ่งใช้ขอนแก่นเป็นเพียงฐานชั่วคราวในการสร้างโอกาส ก่อนย้ายออกเมื่อถึงช่วงสร้างครอบครัวหรือเติบโตในอาชีพ
อ้างอิงจาก:
– สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง
ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่
https://linktr.ee/isan.insight
#ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #Business #Economy #ธุรกิจ #เศรษฐกิจ #ธุรกิจอีสาน #เศรษฐกิจอีสาน #การย้ายถิ่น #ย้ายถิ่น