หากพูดถึงงบประมาณมหาวิทยาลัย หลายคนมักเข้าใจว่า มหาวิทยาลัยที่ได้งบมากคือมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุด แต่ในความเป็นจริง ตัวเลขงบประมาณไม่ได้สะท้อนถึงคุณภาพของมหาวิทยาลัยโดยตรง หากสะท้อนขนาดองค์กร ภารกิจ จำนวนบุคลากร นักศึกษา โรงพยาบาล และบทบาทระดับประเทศที่แต่ละแห่งรับผิดชอบมากกว่า
จากข้อมูลงบประมาณปี 2569 ของทั้ง 18 มหาวิทยาลัยรัฐในภาคอีสาน พบว่ามหาวิทยาลัยขอนแก่นครองอันดับ 1 ด้วยงบประมาณรวม 5,517 ล้านบาท คิดเป็นประมาณ 29.5% ของงบประมาณรวมทั้งหมดของทั้ง 18 มหาวิทยาลัยที่มีมูลค่าราว 18,282 ล้านบาท
รองลงมาคือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ด้วยงบประมาณกว่า 2,110 ล้านบาท ตามด้วย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 1,529 ล้านบาท และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน 1,521 ล้านบาท
คำถามสำคัญคือ… ทำไมถึงต่างกัน⁉️
คำตอบอยู่ที่ภารกิจของแต่ละมหาวิทยาลัยนั่นเอง
มหาวิทยาลัยขอนแก่นเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยขนาดใหญ่ระดับประเทศ มีนักศึกษาหลายหมื่นคน มีคณะแพทยศาสตร์ ทันตแพทยศาสตร์ เภสัชศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ และมีโรงพยาบาลศรีนครินทร์ซึ่งเป็นหนึ่งในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่แห่งหนึ่งของไทย ทำหน้าที่ดูแลประชาชนทั้งภาคอีสาน รวมถึงเป็นศูนย์กลางงานวิจัยและนวัตกรรมของภูมิภาค จึงจำเป็นต้องใช้งบประมาณสูงทั้งด้านบุคลากร เครื่องมือวิทยาศาสตร์ ห้องปฏิบัติการ และการบริหารจัดการองค์กรขนาดใหญ่นั่นเอง
ขณะที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีซึ่งอยู่ในอันดับ 2 แม้จะมีจำนวนนักศึกษาไม่มากเท่ามหาวิทยาลัยขอนแก่น แต่มีจุดเด่นด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี ซึ่งต้องใช้อุปกรณ์ เครื่องมือ และห้องปฏิบัติการมูลค่าสูง จึงได้รับงบประมาณในระดับสูงเช่นกัน
ด้านมหาวิทยาลัยมหาสารคามซึ่งติดอันดับ 3 มีขนาดมหาวิทยาลัยใหญ่ มีคณะแพทยศาสตร์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย รวมถึงนักศึกษาจำนวนมาก จึงมีภาระด้านบุคลากรและการบริหารที่สูง
ส่วนกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏหลายแห่ง อย่างเช่น ราชภัฏร้อยเอ็ด ราชภัฏชัยภูมิ หรือราชภัฏศรีสะเกษ ที่ได้รับงบประมาณน้อยกว่า ไม่ได้หมายความว่ามีคุณภาพจะน้อยกว่า แต่เป็นเพราะมีขนาดองค์กรเล็กกว่า จำนวนนักศึกษาและบุคลากรน้อยกว่า และเน้นภารกิจการผลิตครู พัฒนาท้องถิ่น และบริการวิชาการในพื้นที่เป็นหลัก จึงไม่จำเป็นต้องใช้งบประมาณมหาศาลเหมือนมหาวิทยาลัยวิจัยขนาดใหญ่นั่นเอง
และเมื่อหากดูเฉพาะ “งบบุคลากร” จะพบว่าในหลายมหาวิทยาลัย ตัวเลขส่วนนี้สูงกว่างบบริหารอย่างชัดเจน อย่างเช่น มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีงบบุคลากรถึง 3,939 ล้านบาท หรือคิดเป็นกว่า 71% ของงบทั้งหมด ขณะที่มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีงบบุคลากร 977 ล้านบาท จากงบรวม 1,529 ล้านบาท
แล้วงบบริหารกับงบบุคลากรต่างกันอย่างไร⁉️
งบบุคลากร คือ งบที่ใช้จ่ายเกี่ยวกับคน ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้าง ค่าตอบแทน สวัสดิการ และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับอาจารย์ แพทย์ พยาบาล นักวิจัย และเจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัย
ส่วน งบบริหารจัดการ คือ งบที่ใช้สำหรับการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ระบบสารสนเทศ การซ่อมบำรุงอาคาร ห้องเรียน ห้องปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตร การสนับสนุนกิจกรรมนักศึกษา และค่าใช้จ่ายในการบริหารองค์กรโดยรวม
อย่างไรก็ตาม งบประมาณไม่ใช่ตัวชี้วัดว่ามหาวิทยาลัยใดดีที่สุด เพราะคุณภาพของมหาวิทยาลัยไม่ได้วัดจากจำนวนเงินที่ได้รับ แต่ขึ้นอยู่กับคุณภาพการเรียนการสอน ผลงานวิจัย การผลิตบัณฑิต การสร้างโอกาสทางการศึกษา และการตอบโจทย์สังคมในพื้นที่
มหาวิทยาลัยขอนแก่นโดดเด่นด้านการวิจัยและการแพทย์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีโดดเด่นด้านวิศวกรรมและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีความแข็งแกร่งด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพและมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานีเป็นศูนย์กลางการศึกษาของอีสานใต้ ส่วนกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏก็มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการผลิตครู พัฒนาท้องถิ่น และสร้างโอกาสทางการศึกษาให้คนในภูมิภาค
ท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่ามหาวิทยาลัยจะได้รับงบประมาณมากหรือน้อย ทุกแห่งล้วนมีคุณค่าและมีบทบาทสำคัญในการผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพให้กับประเทศ เพียงแต่แต่ละแห่งกำลังทำหน้าที่คนละแบบ และตอบโจทย์คนละกลุ่มเท่านั้น
อ้างอิงจาก:
– พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
– เอกสารงบประมาณมหาวิทยาลัยภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปีงบประมาณ 2569
ติดตาม ISAN Insight & Outlook ทุกช่องทางได้ที่
https://linktr.ee/isan.insight
#ISANInsightAndOutlook #อีสานอินไซต์ #งบมหาวิทยาลัย #งบประมาณ #งบงบมหาวิทยาลัยในอีสาน #มหาวิทยาลัยในอีสาน #มหาวิทยาลัย