ถ้ามองรายได้ของคนในแต่ละภาค จะเห็นว่าอีสานมีจุดที่ต่างจากภาคอื่นค่อนข้างชัดเจน คือ คนอีสานมีรายได้จากการทำงานเฉลี่ยต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับทุกภาค อยู่ที่ 12,230 บาท/เดือน/ครัวเรือน (ภาคเหนือ 13,269 ภาคใต้ 20,458 และ ประเทศ 17,356) ครัวเรือนอีสานจึงต้องพึ่งพารายได้จาก “เงินโอน” เข้ามาช่วยค่อนข้างมาก ไม่ว่าจะเป็นเงินที่ลูกหลานส่งกลับบ้าน เงินจากคนในครอบครัวที่ไปทำงานต่างจังหวัด หรือเงินช่วยเหลือในรูปแบบต่าง ๆ
โดยเฉลี่ยแล้ว ภาคอีสานได้รับเงินโอนประมาณ 4,569 บาท/ดือน/ครัวเรือน ซึ่งสูงที่สุดเมื่อเทียบกับทุกภาค (ภาคเหนือ 3,462 ภาคใต้ 2,345 และ ประเทศ 3,132) และเมื่อรวมรายได้ทุกทางแล้ว เงินโอนคิดเป็นประมาณ 1 ใน 4 ของรายได้ทั้งหมดของครัวเรือนอีสาน พูดง่าย ๆ คือ รายได้จากการทำงานในพื้นที่ยังไม่พอที่จะเป็นฐานหลักของชีวิต หลายบ้านจึงต้องมีเงินจากข้างนอกเข้ามาช่วยเติมอยู่เสมอ
บางจังหวัดเห็นภาพนี้ชัดมาก โดยมีสัดส่วนการพึ่งพาเงินโอนต่อรายได้ทั้งหมดมากกว่า 1 ใน 3 ได้แก่ ร้อยเอ็ด มหาสารคาม อุดรธานี บุรีรัมย์ และหนองบัวลำภู หมายความว่าถ้าคนที่ไปทำงานต่างจังหวัดส่งเงินกลับบ้านได้น้อยลง หรือเศรษฐกิจในเมืองใหญ่เริ่มชะลอ ครัวเรือนในอีสานก็อาจได้รับผลกระทบตามมาได้ทันที
เพราะฉะนั้น เรื่องของอีสานไม่ได้มีแค่ว่า “รายได้น้อย” แต่เป็นเรื่องที่รายได้จากการทำงานในพื้นที่ยังสร้างความมั่นคงได้ไม่มากพอ จนหลายครัวเรือนต้องพึ่งเงินโอนเป็นส่วนสำคัญของการใช้ชีวิต โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่แค่ทำให้คนมีรายได้เพิ่มขึ้น แต่ต้องทำให้คนสามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงจากการทำงานในบ้านเกิดของตัวเองได้มากขึ้นด้วย
ที่มา: แบบสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน ปี 2568 สำนักงานสถิติแห่งชาติ, คำนวณ โดยผู้วิจัย