รู้ไหมว่า… อีสานมีเกษตรกรเลี้ยงเป็ดมากที่สุดในประเทศ แต่กลับมีจำนวนเป็ดน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับทุกภูมิภาค?
ฟังดูอาจขัดแย้งกัน เพราะเมื่อพูดถึงภาคอีสาน หลายคนมักนึกถึงพื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ แต่ความจริงแล้ว การเลี้ยงเป็ดของอีสานมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากภูมิภาคอื่น
ปัจจุบันประเทศไทยมีเป็ดกว่า 31.7 ล้านตัว โดยภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีเป็ดอยู่ 7,181,268 ตัว คิดเป็นสัดส่วน 22.61% จากทั้งประเทศ
5 จังหวัดที่มีจำนวนเป็ดมากที่สุดในภาคอีสาน ได้แก่
อันดับ 1 นครราชสีมา จำนวน 1,186,190 ตัว
อันดับ 2 ชัยภูมิ จำนวน 620,098 ตัว
อันดับ 3 ขอนแก่น จำนวน 614,701 ตัว
อันดับ 4 ร้อยเอ็ด จำนวน 596,319 ตัว
อันดับ 5 สุรินทร์ จำนวน 488,360 ตัว
แม้จะมีเป็ดเพียงราว 1 ใน 5 ของประเทศ แต่อีสานกลับมี เกษตรกรผู้เลี้ยงเป็ดมากถึง 217,816 ราย หรือคิดเป็น 58.67% ของเกษตรกรผู้เลี้ยงเป็ดทั่วประเทศ
แล้วทำไมเกษตรกรเยอะ แต่จำนวนเป็ดไม่มากตาม?
คำตอบคือ เกษตรกรส่วนใหญ่ในอีสานเป็นเกษตรกรรายย่อยและเป็นการเลี้ยงในระดับครัวเรือน เพื่อสร้างเสริมรายได้หรือบริโภคภายในครอบครัวเป็นหลัก ทำให้พบผู้เลี้ยงกระจายตัวอยู่ทั่วไป แต่จะเลี้ยงเป็ดจำนวนไม่มากนัก ต่างจากบางภูมิภาคที่มีฟาร์มเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ซึ่งเลี้ยงเป็ดจำนวนมากในพื้นที่เดียว
แต่เมื่อพิจารณาในระดับจังหวัด จะพบว่าจังหวัดทางตอนล่างของภาคอีสานที่มีพื้นที่เชื่อมต่อกับภาคกลางและภาคตะวันออก เช่น นครราชสีมา ชัยภูมิ ขอนแก่น และมหาสารคาม มีจำนวนเป็ดเฉลี่ยต่อเกษตรกรสูงกว่าจังหวัดอื่นในภาคอีสาน ซึ่งสอดคล้องกับการมีฟาร์มเป็ดเชิงพาณิชย์ที่ขึ้นทะเบียนอยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้พื้นที่เหล่านี้มีลักษณะการเลี้ยงที่แตกต่างจากอีสานตอนบน โดยเริ่มเปลี่ยนจากการเลี้ยงเพื่อยังชีพไปสู่การผลิตในเชิงธุรกิจมากขึ้น
ท้ายที่สุด ถึงแม้อีสานจะไม่ได้เป็นภูมิภาคที่มีเป็ดมากที่สุดของประเทศ ทว่ายังเป็นพื้นที่ที่ผู้คนจำนวนมากยังคงพึ่งพา “การเลี้ยงเป็ด” เพื่อหล่อเลี้ยงวิถีชีวิตและขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก สะท้อนบทบาทสำคัญของเกษตรกรรายย่อยที่ยังคงขับเคลื่อนภาคเกษตรของภูมิภาคอยู่จนถึงปัจจุบัน
ที่มา
- บริษัท รักบ้านเกิด
- ธนาคารแลนด์ แอนด์ เฮ้าส์ จำกัด (มหาชน)
- ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมปศุสัตว์, 2568